Studia Maritima
Armatorzy, Szyprowie i Marynarze w Portach Południowego Bałtyku w XVIII wieku.
DOI: 10.18276/sm.2015.28-04
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 0137-3587 |
| eISSN: | 2353-303X |
| Autorzy: |
Ewa
Łączyńska
Akademia Pomorska w Słupsku, Instytut Historii i Politologii |
| Słowa kluczowe: | armator szyper marynarz południowy Bałtyk XVIII w. |
| Data wydania numeru / monografii: | 2015 |
| Liczba stron: | 22 (53-74) |
| OAI-PMH: | Metadane |
 
 
| |
Abstrakt
Szeroko rozumiane pojęcie ludzi morza obejmuje nie tylko tych, którzy przemierzając
akweny, ryzykowali swoim życiem, ale i tych, którzy wysyłali ich w rejs i ryzykowali
swoim majątkiem. Analiza obejmuje środowisko ludzi morza w głównych portach
bałtyckich (Gdańsk, Szczecin, Elbląg, Stralsund, Kołobrzeg) w zależności od stanu
badań. Środowisko armatorów dość żywo reagowało na zmienne koniunktury gospodarcze.
Należy też zauważyć, że w coraz większym stopniu ich aktywność zależała od
polityki gospodarczej rządu centralnego (system podatkowy, monopolowy, akcyzowy).
Widoczny jest też związek armatorstwa z prowadzeniem działalności kupieckiej oraz
dużą popularnością spółek armatorskich zawiązywanych w celu prowadzenia wspólnych
interesów handlowych, wzmacnianych poprzez koligacje rodzinne i towarzyskie.
W okresach prosperity wzrastała liczba żaglowców, łatwiej było szyprom i marynarzom
znaleźć pracę na statku. Kwestia ich zatrudnienia była regulowana odgórnie regulaminami
i zapisami wilkierzy miejskich. Brak było jednak państwowych lub miejskich ustaw
socjalnych, a zabezpieczenie życia i zdrowia lub bytu rodziny zależało od inicjatyw prywatnych
lub gildii.
Podgląd PDF
Bibliografia (42)
- Biernat C., Materiały do dziejów f loty gdańskiej w latach 1694–1850, „Rocznik Gdański” 1955, t. 14.
- Bogucka M., Gdańscy ludzie morza w XVI–XVIII w., Gdańsk 1984.
- Brück T., Korporationen der Schiffer und Bootsleute: Untersuchungen zu ihrer Entwicklung in Seestädten an der Nord- und Ostseeküste vom Ende des 15. bis zum Ende
- des 17. Jahrhunderts, Weimar 1994.
- Cieślak E., Gdański projekt kasy wykupu marynarzy z rąk piratów z połowy XVIII wieku, „Przegląd Historyczny” 1960, t. 2.
- Cieślak E., Sprzedawalność urzędów miejskich w Gdańsku w XVII i XVIII wieku, „Czasopismo Prawno-Historyczne” 1969, t. 21, z. 2.
- Cieślak E., Trzoska J., Handel i żegluga gdańska w XVIII w., [w:] Historia Gdańska, red. E. Cieślak, t. 3, cz. 1, Gdańsk 1993.
- Chlebowska A., Pensja wdowia w środowisku ludzi morza w świetle statutów XIX-wiecznych pomorskich zawodowych kas opiekuńczych, [w:] Rodzina i gospodarstwo domowe na ziemiach polskich w XV–XX wieku. Struktury demograficzne, społeczne i gospodarcze, red. C. Kuklo, Warszawa 2008.
- Gaziński R., Kilka uwag o losach marynarzy w XVIII-wiecznych Prusach, „Materiały Zachodniopomorskie” 1994, t. 40.
- Gaziński R., Handel morski Szczecina w latach 1720–1805, Szczecin 2000.
- Gaziński R., Seefahrtschule auf der Lastadie in Stettin in der zweiten Hälfte des XVIII Jahrhunderts, „Studia Maritima” 2011, vol. 24.
- Gierszewski S., Elbląski cech armatorski w XVIII w., „Rocznik Dziejów Społecznych i Gospodarczych” 1953, t. 15.
- Gierszewski S., Sztuka nawigacji w Gdańsku w drugiej połowie XVIII i na początku XIX wieku, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 1967, R. 12, nr 2.
- Groth A., Rozwój floty i żeglugi gdańskiej 1660–1700, Gdańsk 1974.
- Groth A., Wykaz gdańskiej floty handlowej z 1712 r., „Zapiski Historyczne” 1978, t. 43, z. 1.
- Hinkel H., Schiffsbestand und Schiffer in den Häfen Pommerns sowie Angaben über haupt- und nebenberufliche Fischerei im 18. Jahrhundert im pommerschen Ostseeund Haffküstenraum (nach Johann Christian Brandes), „Baltische Studien”, Neue Folge, 1967, Bd. 53.
- Hoszowski S., „Plagi pruskie” Gdańska z lat 1770–1771, „Zapiski Historyczne” 1974, t. 39, z. 4.
- Kizik E., Mennonici w Gdańsku, Elblągu i na Żuławach Wiślanych w drugiej połowie XVII i w XVIII w., Gdańsk 1995.
- Kizik E., Śmierć w mieście hanzeatyckim w XVI–XVIII wieku. Studium z nowożytnej kultury funeralnej, Gdańsk 1998.
- Kizik E., Nielubiani – tolerowani. Katolicy, mennonici i Żydzi w protestanckim Gdańsku w XVI–XVIII wieku, [w:] Chrześcijaństwo w dialogu kultur na ziemiach Rzeczypospolitej. Materiały Międzynarodowego Kongresu, Lublin 24–26 września 2002 r., red. S. Wilk, Lublin 2003.
- Kizik E., Inwentarze pośmiertne gdańskich marynarzy i szyprów z drugiej połowy XVII i XVIII w., „Nautologia” 2006, t. 41, nr 143.
- Kizik E., Kary za bezżeństwo w Gdańsku nowożytnym (w drugiej połowie XVII i na początku XVIII w.), [w:] Miłość w czasach dawnych, red. B. Możejko, A. Paner, Gdańsk 2009.
- Kriegseisen J., Rzemiosło artystyczne w Prusach Królewskich, [w:] Prusy Królewskie. Społeczeństwo. Kultura. Gospodarka 1454–1772, red. E. Kizik, Gdańsk 2012.
- Lesiński H., Handel morski Kołobrzegu w XVII i XVIII w., Szczecin 1982.
- Lorenz C., Die Geschichte der Schiffer-Compagnie in Stralsund, Stralsund 1882.
- Łączyńska E., Wykaz statków floty gdańskiej z 1757 roku, „Zapiski Historyczne” 1999, t. 64, z. 3–4.
- Łączyńska E., Uposażenie szyprów gdańskich w II połowie XVIII wieku, „Teki Gdańskie” 2003, t. 5.
- Łączyńska E., Gdańska flota handlowa z 1793 roku, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” 2009, R. 57, z. 2.
- Łączyńska E., „Mein Leib ruht in der Gruft, bis Jesus ihn verkläret...”. Z dziejów samopomocy cechu szyprów gdańskich w XVIII wieku, „Zapiski Historyczne” 2009, t. 74, z. 4.
- Łączyńska E., Kasa wdowia szyprów gdańskich z końca XVIII wieku, „Zapiski Historyczne” 2010, t. 75, z. 1.
- Łączyńska E., Szyprowie z regionu słupskiego na gdańskim rynku pracy w XVIII wieku, [w:] A Pomerania ad ultimas terras. Studia ofiarowane Barbarze Popielas-Szultce
- w sześćdziesiątą piątą rocznicę urodzin i czterdziestolecie pracy naukowej, red. J. Sochacki, A. Teterycz-Puzio, Słupsk 2011.
- Matysik S., Nieznany gdański proces przeciwko zbiegłym ze statku marynarzom z r. 1750, „Rocznik Gdański” 1954, t. 13.
- Matysik S., Ze studiów nad przeszłością konosamentu, „Rocznik Gdański” 1955, t. 14.
- Matysik S., Prawo morskie Gdańska. Studium prawno-historyczne, Warszawa 1958.
- Matysik S., Ze studiów nad współwłasnością statków morskich w żegludze bałtyckiej w XIV–XVIII w., „Czasopismo Prawno-Historyczne” 1962, t. 14, z. 1.
- Szarszewski A., Szpital i kościół św. Jakuba w Gdańsku. Zarys historyczny, Toruń 2000.
- Tandecki J., Pozazawodowe funkcje i powinności korporacji rzemieślniczych w miastach Prus Krzyżackich i Królewskich w XIV–XVIII wieku, „Zapiski Historyczne” 1995, t. 40, z. 1.
- Trzoska J., Dzieje gdańskiego statku „Fortuna” (1712–1731), Prace Muzeum Morskiego w Gdańsku, red. P. Smolarek, t. 8, [Gdańsk] 1979.
- Trzoska J., Żegluga, handel i rzemiosło w drugiej połowie XVII i XVIII wieku, Gdańsk 1989.
- Tuchołka-Włodarska B., Puchar szyprów wiślanych, Gdańsk 1988.
- Walther R., Die Danziger Bürgerschaft im 18. Jahrhundert nach Herkunft und Beruf, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins” [Danzig] 1937, H. 73.