The Establishment and Activities of the Company “Polsko-Brytyjskie Towarzystwo Okrętowe S.A.” in Gdynia in the Interwar Period in the Light of Commercial Register Files

Trzy tomy akt rejestrowych “Polsko-Brytyjskiego Towarzystwa Okrętowego S.A. w Gdyni” z lat 1929–1938, wchodzących w skład zespołu archiwalnego Sądu Grodzkiego w Gdyni zawierają najważniejsze dokumenty (głównie w formie sprawozdań i korespondencji), związane z wynikami eksploatacyjnymi i finansowymi spółki, spraw taboru i organizacji pracy. Są nie tylko wszechstronnym i różnorodnym ze uwagi na treść, ale przede wszystkim oficjalnym materiałem źródłowym do dziejów popularnego “Polbrytu,” powstałym w jego kancelarii. Informacje w nich zawarte stanowią przyczynek do prowadzenie dalszych badań nad historią tego towarzystwa okrętowego, którego najważniejszy okres w historii przypadał na lata 1929–1938. Spółkę zawiązano 21 grudnia 1928 r. po długich pertraktacjach z firmą “Ellerman’s Wilson Line Limited.” W efekcie zakupiono 4 statki towarowo-pasażerskie, którymi utrzymywano regularną komunikację między Gdańskiem i Gdynią a portami Anglii (Londyn, Hull, Dover) i Francji (Le Havre, Cherbourg i Dunkierka). Celem utworzenia PBTO był przede wszystkim przewóz ładunków masła, bekonów i jaj, czyli towarów łatwo psujących się oraz pasażerów (głównie emigrantów, płynących via Anglia i Francja do krajów Ameryki Północnej) i koni. Spółkę zawiązano w okresie szczególnie trudnym dla rozwoju światowej żeglugi. Od pierwszego roku musiała walczyć nie tylko z katastrofalnym rynkiem frachtowym i złą koniunkturą emigracyjną, ale również z trudnościami, powstałymi wskutek jej niewielkiego doświadczenia. Mimo to PBTO spełniło ważną rolę w rozwoju kontaktów handlowych polsko-angielskich i polsko-francuskich. Niniejszy artykuł – podobnie jak akta rejestrowe spółki – chronologicznie zamyka się na 31 grudnia 1938 r. z uwagi na wybuch II wojny światowej, a w raz z nią zatrzymanie pracy polskich sądów, prowadzących rejestru handlowe.