Acta Biologica

Wcześniej: Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Acta Biologica


ISSN: 2450-8330     eISSN: 2353-3013    OAI    DOI: 10.18276/ab.2019.26-09
CC BY-SA   Open Access   DOAJ

Lista wydań / No. 26
A faunistic and ecological characterization of the water mites (Acari: Hydrachnidia) of the Branew River (central-eastern Poland)
(Faunistyczna i ekologiczna charakterystyka wodopójek (Acari: Hydrachnidia) rzeki Branew (środkowo-wschodnia Polska))

Autorzy: Robert Stryjecki
Department of Zoology and Animal Ecology, University of Life Science in Lublin, Akademicka 13, 20-950 Lublin, Poland
Słowa kluczowe: strefa lotyczna strefa lenityczna Lebertia rivulorum grupy synekologiczne species diversity przekształcenia antropogeniczne
Data publikacji całości:2019
Liczba stron:17 (99-115)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstrakt

Cechą specyficzną zgrupowań Hydrachnidia rzeki Branew, odróżniającą jej faunę od innych rzek Polski, była bardzo duża liczebność gatunków z rodzaju Lebertia. Gatunki z tego rodzaju stanowiły aż 53.1% zebranego materiału. Najliczniejsza była Lebertia rivulorum, którą łowiono w liczebnościach niespotykanych w innych rzekach Polski. Ponadto, w dużych liczebnościach łowiono L. inaequalis i L. oblonga. Najliczniejszymi grupami synekologicznymi były reofile i reobionty (łącznie 94.9%). Więcej osobników (1494) i gatunków (27) złowiono w strefie lenitycznej rzeki niż w strefie lotycznej (1291 osobn., 25 gat.). Gatunkiem najbardziej zwią-zanym ze strefą lotyczną była L. rivulorum. Lebertia rivulorum łowiono przede wszystkim na dnie żwirowo-kamienistym z niewielkim udziałem osadów piaszczystych, skąpo poro-śniętym Elodea canadensis. Gatunkiem najbardziej związanym ze strefą lenityczną była Forelia variegator. Najliczniejszy gatunek w rzece Branew – Hygrobates setosus, łowiono zdecydowanie liczniej w strefie przybrzeżnej, niż w centralnej części rzeki. Stwierdzono duże podobieństwa faun między strefą lotyczną i lenityczną i znacznie mniejsze podobieństwa fau-nistyczne między stanowiskami. Uzyskane wyniki świadczą o intensywnej migracji gatunków w profilu poprzecznym rzeki i słabej migracji w profilu podłużnym. Większą różnorodność gatunkową notowano w strefie lenitycznej, niż lotycznej rzeki – zarówno w skali całej rzeki, jak i na poszczególnych stanowiskach. Na przekształconym antropogenicznie odcinku rzeki (wyprostowane koryto, betonowa zapora, wybetonowane dno) stwierdzono znacznie niższą różnorodność gatunkową (H’ = 1.83) niż na odcinku naturalnym (H’ = 2.37). Uzyskane wyniki potwierdzają dane literaturowe opisujące negatywny wpływ takich przekształceń na zgru-powania Hydrachnidia. Mimo lokalnych przekształceń antropogenicznych, struktura fauny (bardzo duży udział ilościowy reobiontów i reofili), a także wartości wskaźników fizyczno--chemicznych wody, świadczą o dobrym stanie ekologicznym rzeki.
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.Bańkowska, A., Kłosowska, M., Stryjecki, R., Zawal, A. (2015). New and rare water mite (Hydrachnidia) species in Polish fauna found in the
2.Krąpiel River and valley water bodies in Ińskie Lake District. Acta Biologica, 22, 15–37.
3.Bazan-Strzelecka, H. (1964). Water mites (Acari, Hydrachnellae) of certain Warta River environments. Ekologia Polska, 12 (seria A), 337–354.
4.Bazan-Strzelecka, H. (1986). Wodopójki (Acari, Hydrachnellae) rzeki Grabi. Acta Universitatis Lodziensis Folia Zoologica, 4, 59–69.
5.Biesiadka, E. (1970). Wodopójki (Hydracarina) dolnego biegu rzeki Wełny. Fragmenta Faunistica, 5, 43–55.
6.Biesiadka, E. (1972). Wodopójki (Hydracarina) Wielkopolskiego Parku Narodowego. Prace Monograficz-ne Przyrody Wielkopolskiego Parku Narodowego, 5, 1–102.
7.Biesiadka, E. (1974). Hydracarina of the river Raba and some of its tributaries. Acta Hydrobiologica, 16, 31–50.
8.Biesiadka, E. (1979). Wodopójki (Hydracarina) Pienin. Fragmenta Faunistica, 24, 97–173.
9.Biesiadka, E. (2008). Wodopójki (Hydrachnidia). In: W. Bogdanowicz, E. Chudzicka, J. Pilipiuk, E. Skibińska (eds.), Fauna Polski –
10.charakterystyka i wykaz gatunków (pp. 149–219). Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN.
11.Biesiadka, E., Cichocka, M. (1993). Środowiskowe rozmieszczenie wodopójek (Hydracarina) w Karkono-szach. In: J. Tomaszewski, J.
12.Sarosiek, S. Szymański (eds.) Geoekologiczne problemy Karkonoszy (2, pp. 263–273). Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
13.Biesiadka, E., Cichocka, M., Moroz, M.D. (2004). Water mites (Hydrachnidia) from the Neman River (Belarus), some of its tributaries and
14.riverine reservoirs. Fragmenta Faunistica, 47, 143–164.
15.Biesiadka, W., Kasprzak, K. (1977). An investigation on the macrofauna of the River Warta within the city of Poznań. Acta Hydrobiol., 19,
16.109–122.
17.Biesiadka, W., Kowalik, W., Ścibior, R. (2015). Water mites (Acari, Hydrachnidia) in three forest and landscape reserves in Roztocze. Annales
18.UMCS, C, 70, 29–41.
19.Cichocka, M. (1996a). Wodopójki (Hydracarina) rzeki Pasłęki. Fragmenta Faunistica, 39, 179–205. Cichocka, M. (1996b). Wodopójki
20.(Hydracarina) Bagien Biebrzańskich. Fragmenta Faunistica, 39, 207–221.
21.Cichocka, M. (2006). Water mites (Hydrachnidia, Acari) in the running waters of the Masurian Landscape Park. Supplementa ad Acta
22.Hydrobiologica, 8, 33–53.
23.Davids, C., Di Sabatino, A., Gerecke, R., Gledhill, T., Smit, H., van der Hammen, H. (2007). Acari: Hydrachnidia I. In: R Gerecke (ed.),
24.Freshwater Fauna of Central Europe, Vol. 7/2 – 1 (pp. 241–388). München: Spektrum Akademischer Verlag.
25.Di Sabatino, A., Gerecke, R., Gledhill, T., Smit, H. (2010). Chelicerata: Acari II. In: R. Gerecke (ed.), Freshwater Fauna of Central Europe, Vol.
26.7/2 – 2 (pp. 1–234). München: Spektrum Akademischer Verlag.
27.Di Sabatino, A., Gerecke, R., Martin, P. (2000). The biology and ecology of lotic water mites (Hydrachnidia). Freshwater Biology, 44, 47–62.
28.Dittmar, H. (1955). Ein Sauerlandbach. Archiv fur Hydrobiologie, 50, 305–352.
29.Geoportal, 2019. Mapy topograficzne. Retrieved from: http://mapy.geoportal.gov.pl (11.09.2019).
30.Gerecke, R. (2002). The water mites (Acari, Hydrachnidia) of little disturbed forest stream in southwest Germany – a study on seasonality and
31.habitat preference, with remarks on diversity patterns in different geographical areas. In: F. Bernini, R. Nannelli, G. Nuzzaci, E. de Lillo (eds.),
32.Acarid phylogeny and evolution. Adaptations in mites and ticks (pp. 69–89). Dordrecht: Kluwer Academic Publishers.
33.Gerecke, R. 2009. Revisional studies on the European species of the water mite genus Lebertia Neumann, 1880 (Acari: Hydrachnidia,
34.Lebertiidae). Abhandlungen der Senckenberg Gesellschaft für Natur-forschung, 566, 1–144.
35.Gerecke, R., Gledhill, T., Pešić, V., Smit, H. (2016). Chelicerata: Acari III. In: R. Gerecke (ed.), Freshwater Fauna of Central Europe, Vol. 7/2 –
36.3 (pp. 1–429). München: Spektrum Akademischer Verlag.
37.Gledhill, T. (1973). The water-mites (Hydrachnellae, Acari) of a Stony Stream. In: M. Daniel, B. Rosický (eds.), Proceedings of the 3rd
38.International Congress of Acarology (pp. 159–167). Dordrecht: Springer.
39.Hammer, Ø., Harper, D.A.T., Ryan, P.D. (2001). PAST: Paleontological statistics software package for education and data analysis.
40.Palaeontologia Electronica, 4, (1). Retrieved from: http://palaeo-electronica. org/2001_1/past/issue1_01.htm.
41.Kondracki, J. (2014). Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
42.Kowalik, W. (1981). Wodopójki (Hydracarina) rzek dorzecza Wieprza. Annales UMCS, C (35), 327–351. Kowalik, W. (1984). Studia
43.faunistyczno-ekologiczne nad wodopójkami (Hydracarina) południowo-wschodniej Polski. Rozprawy Naukowe AR w Lublinie, 83, 1–67.
44.Kowalik, W., Biesiadka, E. (1981). Occurrence of water mites in the River Wieprz polluted with domestic-industry sewage. Acta
45.Hydrobiologica, 23, 331–348.
46.Kowalik, W., Zawal, A., Buczyńska, E. (2014). Water mites (Acari, Hydrachnidia) of the River Szum and Stream Krupiec in the Roztocze
47.region. Acta Biologica, 21, 75–89.
48.Kupiszewska, J. (1965). Water-mites (Hydrachnellae) in the River Dunajec. Benthic Fauna of the Dunajec River. Kom. Zagosp. Ziem Górskich
49.PAN, 11, 177–181.
50.Martin, P. (1996). Faunistisch-ökologische Benthosstudien an den Wassermilben (Hydrachnidia, Acari) zweier Bäche des Norddeutschen
51.Tieflandes (Ostholsteinisches Hügelland, Schleswig-Holstein). Fau-nistisch-Ökologische Mitteilungen, 7, 153–167.
52.Martin, P. (1997). Zur Faunistik und Substratpraferenz del’ Wassermilben (Hydrachnidia, Acari) zweier-durch feine mineralische Substrate
53.gepragten Bache in Schleswig-Holstein. Faunistisch-Okologiscbe Mitteilungen, 7, 221–237.
54.Martin, P., Dabert, M., Dabert, J. (2010). Molecular evidence for species separation in the water mite Hy-grobates nigromaculatus Lebert,
55.1879 (Acari, Hydrachnidia): evolutionary consequences of the loss of larval parasitism. Aquatic Science 72, 347–360.
56.Martin, P., Speth, S. (1996). Die substratspezifische Verteilung der Hydrachnidia (Acari) zweier Bache in jungglazialen Sandergebieten
57.Schleswig-Holsteins (Osterau und Rodenbek). Limnologica, 26, 93–103.
58.McAleece, N., Gage, J.D.G., Lambshead, P.J.D., Paterson, G.L.J. (1997). BioDiversity Professional statistics analysis software. Jointly
59.developed by the Scottish Association for Marine Science and the Natural History Museum London.
60.Michalczyk, Z., Wilgat, T. (1998). Stosunki wodne Lubelszczyzny. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
61.Odum, E.P. (1982). Podstawy ekologii. Wyd. III. Warszawa: PWRiL.
62.Pieczyński, E. (1960). Kształtowanie się zgrupowań wodopójek (Hydracarina) w różnych środowiskach jeziora Wilkus. Ekologia Polska, Seria
63.A, 8, 169–198.
64.Rąkowski, G., Smogorzewska, M., Janczewska, A., Wójcik, J., Walczak, M., Pisarski, Z. (2004). Park Krajobrazowy Lasy Janowskie. In: G.
65.Rąkowski (ed.), Parki krajobrazowe w Polsce (pp. 605–610). Warszawa: Instytut Ochrony Środowiska.
66.Smit, H., Boonstra, H., Hop, H., van Maanen, B., Achterkamp, B., Wiggers, R. (2015). Eight water mite species new to the Dutch fauna (Acari:
67.Hydrachnidia). Nederlandse Faunistische Mededelingen, 45, 77–89.
68.Smit, H., Hop, H., Munts, R. (2008). Two watermite species new to the Dutch fauna and new records of rare species (Acari: Hydrachnidia).
69.Nederlandse Faunistische Mededelingen, 28, 41–47.
70.Smit, H., van der Hammen, H. (2000). Atlas of the Dutch water mites (Acari: Hydrachnidia). Nederlandse Faunistische Mededelingen, 13,
71.1–266.
72.Sokolov, I.I. (1940). Paukoobraznyje, Vodjanye klešši. Fauna SSSR. Moskva–Leningrad.
73.Stryjecki, R. (2002). The impact of human activity on the water mite fauna (Acari, Hydrachnidia) of the „Lasy Janowskie” Landscape Park
74.(South-Eastern Poland). In: F. Bernini, R. Nannelli, G. Nuzzaci, E. de Lillo (eds.), Acarid phylogeny and evolution. Adaptations in mites and
75.ticks (pp. 113–119). Dor-drecht: Kluwer Academic Publishers.
76.Stryjecki, R. (2009). Water mites (Acari, Hydrachnidia) of the Bug River Valley between Włodawa and Kodeń. Teka Komisji Ochrony i
77.Kształtowania Środowiska Przyrodniczego O.L. PAN, 6, 335–344.
78.Stryjecki, R. (2010). Water mites (Acari: Hydrachnidia) of the northern part of Nadwieprzański Landscape Park. Teka Komisji Ochrony i
79.Kształtowania Środowiska Przyrodniczego O.L. PAN, 7, 388–399.
80.Stryjecki, R., Bańkowska, A., Szenejko, M. (2018). A faunistic and ecological characterization of the water mites (Acari: Hydrachnidia) of the
81.Bukowa River (central-eastern Poland). Acta Biologica, 25, 77–94.
82.Stryjecki, R., Kowalczyk-Pecka, D. (2013a). A faunistic and ecological characterization of the water mites (Acari: Hydrachnidia) of the highly
83.anthropologically transformed Mietiulka river in Polesie National Park. Environmental Protection and Natural Resources, 24 (1), 11–15.
84.Stryjecki, R., Kowalczyk-Pecka, D. (2013b). A synecological characterization of the water mite communities (Acari: Hydrachnidia) of the
85.Tanew River in the Nad Tanwią reserve. Teka Komisji Ochrony i Kształtowania Środowiska Przyrodniczego O.L. PAN, 10, 407–416.
86.Stryjecki, R., Pawlęga, K., Ścibior, R. (2012). Habitat distribution of water mites (Acari: Hydrachnidia) in Kozłowiecki Landscape Park. Teka
87.Komisji Ochrony i Kształtowania Środowiska Przyrodniczego O.L. PAN, 9, 224–233.
88.van der Hammen, H., Smit, H. (1996). The water mites (Acari: Hydrachnidia) of streams in the Netherlands: distribution and ecological
89.aspects on a regional scale. Netherlands Journal of Aquatic Ecology, 30 (203), 175–185.
90.Viets, K. (1936). Spinnentiere oder Arachnoidea. VII: Wassermilben oder Hydracarina. Tierwelt Deutsch-land, Jena, 31–32, 1–574.
91.Zawal, A., Kowalik, W. (2013). Water mites of the Biała Łada and Czarna Łada rivers in the Lublin region. Annales UMCS, C, 93, 117–125.
92.Zawal, A., Sadanowicz, P. (2012). Fauna wodopójek (Hydrachnidia) rezerwatu przyrody „Źródlisko Skrzy-powe”. Parki Narodowe i Rezerwaty
93.Przyrody, 31 (4), 3–10.
94.Zawal, A., Stryjecki, R., Stępień, E., Buczyńska, E., Buczyński, P., Czachorowski, S., Pakulnicka, J., Śmietana, P. (2017). The influence of
95.environmental factors on water mite assemblages (Acari, Hy-drachnidia) in a small lowland river – an analysis at different levels of
96.organization of the environment. Limnology, 18, 333–343.