Analiza i Egzystencja
Ciąg dalszy kłopotów z postępem nauki. Stanowisko Philipa Kitchera
DOI: 10.18276/aie.2024.66-06
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 1734-9923 |
| eISSN: | 2300-7621 |
| Autorzy: |
Anna
Starościc
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II |
| Słowa kluczowe: | Philip Stuart Kitcher pragmatyzm postęp nauki doniosłe prawdy |
| Data wydania numeru / monografii: | 2024 |
| Liczba stron: | 18 (145-162) |
| OAI-PMH: | Metadane |
Abstrakt
Artykuł podejmuje omawianą we współczesnej filozofii nauki problematykę postępu nauki, który najczęściej rozumiany jest jako rozwój nauki wiązany z dążeniem do odkrycia prawdy. W szczególności analizowane jest stanowisko Philipa S. Kitchera, jednego z najbardziej znanych i wpływowych współczesnych filozofów nauki. Wskazuje się, że jego rozważania pogłębiają tytułową problematykę przede wszystkim poszerzając mapę tej tematyki. Tym samym rozważania Kitchera wpisują się w dominujący obecnie model filozofii nauki, która opisuje i wyjaśnia strategie badawcze, nie zaś koncentruje się na formułowaniu norm metodologicznych niezbędnych do rzetelnego uprawiania nauki, co jeszcze nie tak dawno było głównym zadaniem metodologii nauk.
Podgląd PDF
Bibliografia (60)
- Bird, A. (2007). What Is Scientific Progress? Noûs, 41(1), 64–89.
- Bremer, J. (2019). Metodologia nauk – dzisiaj i jutro. Zagadnienia Naukoznawstwa, 55(1(219)), Article 1(219). https://doi.org/10.12775/ZN.2019.003
- Bronk, A., Majdański, S., & Walczak, M. (2022). Logos problematicos, czyli problem z problemem. Wydawnictwo Academicon.
- Bronk, A., & Walczak, M. (2019). Metoda naukowa. W S. Janeczek, M. Walczak, & A. Starościc (Red.), Metodologia nauk. Cz. I: Czym jest nauka? (s. 89–153). Wydawnictwo KUL.
- Cosmoetica (Reżyser). (2017, maj 2). Dan Schneider Video Interview #192: On Truth: Philosopher of Science Philip Kitcher. https://www.youtube.com/watch?v=0g63K1TuHxk
- Dąbek, D. (2018). Pozaempiryczne kryteria oceny teorii w kosmologicznej praktyce badawczej. Wydawnictwo KUL.
- Derra, A. (2019). Studia nad nauką i technologią. W S. Janeczek, M. Walczak, & A. Starościc (Red.), Metodologia nauk. Cz. II: Typy nauk (s. 383–399). Wydawnictwo KUL.
- Field, H. (1972). Tarski’s Theory of Truth. The Journal of Philosophy, 69(13), 347–375. https://doi.org/10.2307/2024879
- Grobler, A. (2006). Metodologia nauk. Wydawnictwo Aureus, Wydawnictwo Znak.
- Hajduk, Z. (1995). Temporalność nauki. Kontrowersyjne zagadnienia dynamiki nauki. Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
- Hajduk, Z. (2011). Nauka a wartości. Aksjologia nauki. Aksjologia epistemiczna (Wyd. 2 uzup). Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
- Hajduk, Z. (2012). Ogólna metodologia nauk (Wyd. 6 uzup.). Wydawnictwo KUL.
- Hempel, C. G. (1965). Aspects of Scientific Explanation and Other Essays in the Philosophy of Science. The Free Press.
- Hempel, C. G., & Oppenheim, P. (1948). Studies in the Logic of Explanation. Philosophy of Science, 15(2), 135–175.
- Jonkisz, A. (1988). Kłopoty z postępem. Forum Akademickie, 2. https://forumakademickie.pl/fa-archiwum/archiwum/98/2/artykuly/22-esej.htm
- Kamiński, S. (1961). Pojęcie nauki i klasyfikacja nauk. Towarzystwo Naukowe KUL. https://dlibra.kul.pl/dlibra/publication/33792/edition/31624?language=en
- Kamiński, S. (1982). O rozwoju teorii empirycznej. Roczniki Filozoficzne, 30(3), 129–141.
- Kamiński, S. (1998). Nauka i metoda. Pojęcie nauki i klasyfikacja nauk (A. Bronk, Red.). TN KUL.
- Kawalec, P. (2004). Wyjaśnić to podać model przyczynowy. Roczniki Filozoficzne, 52(2), 241–266.
- Kawalec, P. (2015). Poznanie w nauce. W S. Janeczek & A. Starościc (Red.), Epistemologia (T. 4, s. 565). Wydawnictwo KUL.
- Kawalec, P. (2018). Metodologia integralna. Studium dynamiki wiedzy naukowej. Wydawnictwo KUL.
- Kitcher, P. (1976). Explanation, Conjunction, and Unification. The Journal of Philosophy, 73(8), 207–212. https://doi.org/10.2307/2025559
- Kitcher, P. (1978). Theories, Theorists and Theoretical Change. The Philosophical Review, 87(4), 519–547. https://doi.org/10.2307/2184458
- Kitcher, P. (1981). Explanatory Unification. Philosophy of Science, 48(4), 507–531.
- Kitcher, P. (1982a). Abusing Science. The Case Against Creationism. MIT Press.
- Kitcher, P. (1982b). Genes. The British Journal for the Philosophy of Science, 33(4), 337–359. https://doi.org/10.1093/bjps/33.4.337
- Kitcher, P. (1984a). Species. Philosophy of Science, 51(2), 308–333. https://doi.org/10.1086/289182
- Kitcher, P. (1984b). The Nature of Mathematical Knowledge. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/0195035410.001.0001
- Kitcher, P. (1986). Projecting the Order of Nature. W R. E. Butts (Red.), Kant’s Philosophy of Physical Science. Metaphysische Anfangsgründe der Naturwissenschaft 1786–1986 (s. 201–235). Springer Netherlands. https://doi.org/10.1007/978-94-009-4730-6_7
- Kitcher, P. (1988). The Child as Parent of The Scientist. Mind & Language, 3(3), 217–228. https://doi.org/10.1111/j.1468-0017.1988.tb00144.x
- Kitcher, P. (1989). Explanatory Unification and the Causal Structure of the World. W P. Kitcher & W. Salmon (Red.), Scientific Explanation (s. 410–505). Minneapolis: University of Minnesota Press.
- Kitcher, P. (1990). Vaulting Ambition. Sociobiology and the Quest for Human Nature (third print). MIT Press.
- Kitcher, P. (1993). The Advancement of Science. Science Without Legend, Objectivity Without Illusion. Oxford University Press.
- Kitcher, P. (1996). The Lives to Come. The Genetic Revolution and Human Possibilities. Penguin Group.
- Kitcher, P. (2000). Reviving the Sociology of Science. Philosophy of Science, 67, S33–S44.
- Kitcher, P. (2001). Science, Truth and Democracy. Oxford University Press.
- Kitcher, P. (2002). Reply to Helen Longino. Philosophy of Science, 69(4), 569–572. https://doi.org/10.1086/344619
- Kitcher, P. (2003). In Mendel’s Mirror. Philosophical Reflections on Biology. Oxford University Press.
- Kitcher, P. (2007a). Joyce’s Kaleidoscope. An Invitation to Finnegans Wake. Oxford University Press.
- Kitcher, P. (2007b). Living with Darwin. Evolution, Design, and the Future of Faith. Oxford University Press.
- Kitcher, P. (2011a). Science in a Democratic Society. Prometheus Books.
- Kitcher, P. (2011b). The Ethical Project. Harvard University Press.
- Kitcher, P. (2012). Preludes to Pragmatism. Toward a Reconstruction of Philosophy. Oxford University Press.
- Kitcher, P. (2013). Deaths in Venice. The Cases of Gustav von Aschenbach. Columbia University Press. https://doi.org/10.7312/kitc16264
- Kitcher, P. (2015). Pragmatism and Progress. Transactions of the Charles S. Peirce Society, 51(4), 475–494. JSTOR. https://doi.org/10.2979/trancharpeirsoc.51.4.06
- Kitcher, P. (2017). Social Progress. Social Philosophy and Policy, 34(2), 46–65. https://doi.org/10.1017/S0265052517000206
- Kitcher, P. (2023). What’s the use of philosophy? Oxford University Press.
- Kitcher, P., & Barker, G. (2014). Philosophy of Science. A New Introduction. Oxford University Press.
- Koterski, A. (2019). Trzy główne orientacje w dwudziestowiecznej filozofii nauki. W S. Janeczek, M. Walczak, & A. Starościc (Red.), Metodologia nauk. Cz. I: Czym jest nauka? (s. 53–85). Wydawnictwo KUL.
- Lekka-Kowalik, A. (2019). Metodologia nauk. W S. Janeczek, M. Walczak, & A. Starościc (Red.), Metodologia nauk. Cz. II: Typy nauk (s. 309–332). Wydawnictwo KUL.
- Lipski, P. (2019). Naukoznawstwo. W S. Janeczek, M. Walczak, & A. Starościc (Red.), Metodologia nauk. Cz. II: Typy nauk (s. 401–428). Wydawnictwo KUL.
- Poznański, J. (2019). Granice nauki. W S. Janeczek, M. Walczak, & A. Starościc (Red.), Metodologia nauk. Cz. I: Czym jest nauka? (s. 447–469). Wydawnictwo KUL.
- Sady, W. (2019). Geneza współczesnej koncepcji nauki. W S. Janeczek, M. Walczak, & A. Starościc (Red.), Metodologia nauk. Cz. I: Czym jest nauka? (s. 27–52). Wydawnictwo KUL.
- Simon, J. (2006). The Proper Ends of Science: Philip Kitcher, Science, and the Good*. Philosophy of Science, 73(2), 194–214. https://doi.org/10.1086/510818
- Starościc, A. (2014). Recenzja Gillian Barker, Philip Kitcher, Philosophy of Science. A New Introduction. Roczniki Filozoficzne, 62(3), 139–146.
- Starościc, A. (2015). Odnowa filozofii a idee pragmatyzmu. Stanowisko Philipa Kitchera. Kwartalnik Filozoficzny, 43(2), 101–117.
- Starościc, A. (2019). Filozofia nauki w ujęciu Philipa Kitchera. W S. Janeczek, M. Walczak, & A. Starościc (Red.), Metodologia nauk. Cz. II: Typy nauk (s. 351–382). Wydawnictwo KUL.
- Szubka, T. (2019). Współczesna filozofia nauki. W S. Janeczek, M. Walczak, & A. Starościc (Red.), Metodologia nauk. Cz. II: Typy nauk (s. 333–350). Wydawnictwo KUL.
- Woleński, J. (2019). Prawda w nauce. W S. Janeczek, M. Walczak, & A. Starościc (Red.), Metodologia nauk. Cz. I: Czym jest nauka? (s. 345–366). Wydawnictwo KUL.
- Zemło, M. (2022). Społeczeństwo wiedzy. W S. Janeczek & A. Starościc (Red.), Filozofia społeczna. Cz. 3: Realia społeczno-gospodarcze (s. 85–119). Wydawnictwo KUL.





