Analiza i Egzystencja
Kant i Leibniz o fatalizmie i ślepej konieczności
DOI: 10.18276/aie.2020.51-02
Zitieren
Der Volltext ist verfügbar
| ISSN: | 1734-9923 |
| eISSN: | 2300-7621 |
| Autoren: |
Wojciech
Kozyra
Uniwersytet Warszawski, Wydział Filozofii i Socjologii, Instytut Filozofii, Zakład Filozofii Nowożytnej |
| Schlüsselbegriffe: | Kan Leibniz fatalizm ślepa konieczność wolność determinizm |
| Erscheinungsdatum der Ausgabe / Monografie: | 2020 |
| Seitenanzahl: | 21 (23-43) |
| OAI-PMH: | Metadaten |
 
 
 
| |
Abstract
W artykule odpowiadam na pytanie, czym jest fatalizm i ślepa konieczność w filozofii Kanta i Leibniza. W szczególności interesuje mnie to, co dokładnie czyni konieczność „ślepą”, według tych myślicieli. W tym kontekście omawiam kwestię tego, czy „oświecenie” konieczności oznacza obniżenie jej stopnia. Na to pytanie odpowiadam negatywnie. Co do fatalizmu, to pokazuję, że odrzucenie tego poglądu przez Kanta i Leibniza powinno być raczej brane za wyraz roztropności niż filozofii. Zgodnie z tym pokazuję, czego nie pociąga za sobą ich negacja doktryny fatalizmu. Poza tym twierdzę, że rozjaśnienie znaczenia takich pojęć jak fatum, fatalizm i ślepa konieczność u Kanta i Leibniza stanowi dogodny „punkt obserwacyjny” dla zrozumienia ich – skądinąd różnych, rzecz jasna – koncepcji wolności.
PDF-Vorschau
Bibliographie (37)
- Allison H. (1990), Kant’s Theory of Freedom, Cambridge: Cambridge University Press.
- Beck L.W. (1969), Early German Philosophy. Kant and his predecessors, Cambridge: The
- Belknap Press of Harvard University Press.
- Frankel L. (1984), Being Able to do Otherwise Leibniz on Freedom and Contingency,
- Studia Leibnitiana 16 (1), s. 45-59.
- Hegel G.W.F. (1970), Enzyklopädie der philosophischen Wissenschaften, Erster Teil: Die
- Wissenschaft der Logik. W: Werke in zwanzig Bänden, vol. 8, red. E. Moldenhauer, K. M. Michel, Frankfurt: Suhrkamp.
- Hess L. (2011), Wstęp. W: G.W. Leibniz, Uwagi kytyczne o Spinozie. Tłum. L. Hess, Kraków:
- Ośrodek Myśli Politycznej.
- Kant-Lexikon (2015), vol 1, red. M. Willaschek, J. Stolzenberg, G. Mohr, S. Bacin, Berlin, Boston: De Gruyter.
- Kant I. (2006), Metafizyka moralności. Tłum. E. Nowak, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
- Kant I. (2017), Uzasadnienie metafizyki moralności. Tłum. M. Wartenberg, Wydawnictwo
- Kęty: Antyk Marek Derewiecki.
- Kant I. (2018), Korespondencja. Tłum. Mirosław Żelazny i in., Toruń: Wydawnictwo
- Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
- Kant I. (1957), Krytyka czystego rozumu. Tom II. Tłum. R. Ingarden, Warszawa:
- Wydawnictwo Naukowe PWN.
- Kant I. (2015), Krytyka praktycznego rozumu. Tłum. B. Bronstein, Wydawnictwo
- Kuźniar A. (2016), W cieniu fatalizmu: problem wolności i odpowiedzialności w ramach
- systemu metafizycznego G.W. Leibniza, Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria 4 (100),
- s. 355-370
- Leibniz G.W. (1969b), Monadologia. W: G.W. Leibniz, Wyznanie wiary filozofa,
- Rozprawa filozoficzna, Monadologia, Zasady natury i łaski oraz inne pisma filozoficzne. Tłum. S. Cichowicz, J. Domański, H. Krzeczkowski, H. Moese, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
- Leibniz G.W (2001), Teodycea: o dobroci Boga, wolności człowieka i pochodzeniu zła. Tłum.
- Małgorzata Frankiewicz, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
- Leibniz G.W. (1998), Korespondencja z Antoine’em Arnauldem. Tłum. S. Cichowicz, J.
- Kopania, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
- Leibniz G.W. (2011), Uwagi krytyczne o Spinozie. Tłum. L. Hess, Kraków: Ośrodek Myśli
- Politycznej.
- Leibniz G.W. (1969a), Rozprawa metafizyczna. W: G.W. Leibniz, Wyznanie wiary filozofa,
- Mellin G.S.A. (1790), Encyclopädisches Wörterbuch der Kritischen Philosophie, vol. 2/2,
- Jena, Lipsk: Fridrich Fromann.
- Rilla P. (1973), Lessing und sein Zeitalter, Monachium: C.H. Beck,.
- Schmidt C. Chr. E. (1795), Wörterbuch zum leichtern gebrauch der kantischen schriften,
- Jena: Crökerschen Buchhandlung.
- Willaschek M. (1992), Praktische Vernunft. Handlungstheorie und Moralbegründung bei
- Kant, Stuttgart, Weimar: J.B. Metzler.