Neuroestetyka zapachu: o wyzwaniach i ograniczeniach sztuki olfaktorycznej

Dyskusja nad percepcją zapachów stanowi wyzwanie dla filozofii sztuki, która stara się obecnie przedefiniować znaczenie węchu jako zmysłu „niższego”, „ciemnego” czy „zwierzęcego”. Przez wieki filozofowie negowali możliwość postrzegania piękna w kontekście zapachów i z uwagi na to, że również obecnie wydają się one marginalizowane w działalności artystycznej, artykuł ma na celu omówienie naturalnych ograniczeń sztuki olfaktorycznej. Przeżycie estetyczne związane ze zmysłem węchu traktowane jest często jako wymagające odpowiednich predyspozycji czy wcześniejszej nauki, a ulotność i efemeryczność zapachów staje się problemem nie tylko konserwatorskim, lecz także designerskim. Zmysł węchu, jako bezpośredni i intymny, może wywołać w nas niedające się przewidzieć reakcje, dlatego też część badaczy zajmuje się jego ekspresyjnymi możliwościami, biorąc pod uwagę aspekty społeczne i neurobiologiczne, niejako manipulujące naszym postrzeganiem. Wreszcie, biorąc pod uwagę niedający się zobiektywizować odbiór zapachów przez jednostki, to kryterium intencjonalności zdaje się być kluczowe dla uznania zapachu za dzieło sztuki.