Acta Iuris Stetinensis
Wcześniej: Zeszyty Naukowe. Roczniki Prawnicze
Prawo łaski w polskim porządku prawnym. Analiza w kontekście estetyki prawa na przykładzie sporu politycznego z lat 2023–2024
DOI: 10.18276/ais.2026.59-08
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 2083-4373 |
| eISSN: | 2545-3181 |
| Autorzy: |
Radosław
Zych
Uniwersytet Szczeciński |
| Słowa kluczowe: | estetyka bezpieczeństwo prawne polityka polityka kryminalna prawo łaski prawomocność wartości |
| Data wydania numeru / monografii: | 2026 |
| Liczba stron: | 16 (127-142) |
| OAI-PMH: | Metadane |
| Liczba pobrań ?: | 92 |
 
 
| |
Abstrakt
Celem niniejszego opracowania było udowodnienie tezy badawczej, zgodnie z którą normy prawne odnoszące się do prawa łaski powinny być zredagowane w sposób niebudzący wątpliwości tak, aby zapewnić bezpieczeństwo – zarówno w sferze ich stosowania, jak i interpretacji. Gwarantowałyby wówczas pewność, bez konieczności poszukiwania antecedencji w źródłach historycznych i mnogości orzeczeń sądowych. W związku z tym sfomułowano pytania: Czy powoływanie się na źródła historyczne, tradycję prawną w procesie interpretacji i stosowania prawa jest właściwe? Czy lepiej opierać się na rezultacie wykładni językowej? Czy wynik tej wykładni w wyższym stopniu gwarantuje pewność prawa i stwarza lepsze warunki dla ochrony praw człowieka? W przygotowaniu pracy szczególne zastosowanie znalazła metoda instytucjonalno-prawna. Umożliwiła ona zbadanie norm prawnych zawartych w aktach normatywnych. Natomiast metodę formalno- -dogmatyczną zastosowano dla zbadania poglądów przedstawicieli doktryny; metodę językową – dla dokonania analizy orzecznictwa sądowego. Asumptem do podjęcia badań w tym zakresie stał się spór polityczny, jaki powstał w Polsce na przełomie 2023 i 2024 r. wokół instytucji prezydenckiego prawa łaski. W oparciu o przeprowadzone badania autor stwierdził, że przejawem estetyki jest język aktów normatywnych. Prawo powinno być stanowione w sposób wyraźny, komunikatywny i zrozumiały dla jego adresatów, celem zapewnienia bezpieczeństwa. Bardziej istotne jest dążenie do precyzji norm, by zapewnić funkcjonalność prawa jako stabilizatora ustrojowego. A zatem estetyka jest istotna w filozofii interpretowania i stosowania prawa.
Podgląd PDF
Bibliografia (39)
- Arczewska M., Polityka obywatelska (polityka publiczna wobec społeczeństwa obywatelskiego), w: J. Kwaśniewski (red.), Nauki o polityce publicznej. Studia i materiały, t. I, Warszawa 2017.
- Bała P., Invocatio Dei w Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. w perspektywie porównawczej i historycznej, „Studia Erasmiana Wratislaviensia” 2011, z. 5.
- Bałaban A., Prawny charakter wstępu do polskiej Konstytucji z 2 kwietnia 1997 roku, w: M. Kudej (red.), W kręgu zagadnień konstytucyjnych. Profesorowi Eugeniuszowi Zwierzchowskiemu w darze, Katowice 1999.
- Choduń A., Zieliński M., Interpretacyjna rola wstępów aktów prawnych, w: J. Ciapała, A. Rost (red.), Wokół konstytucji i zdrowego rozsądku. Prace dedykowane Profesorowi Tadeuszowi Smolińskiemu, Szczecin 2011.
- Ciapała J., Prawo łaski Prezydenta RP jako problem konstytucyjny, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2024, nr 4.
- Costonis J.J., Law and Aesthetics: A Critique and a Reformulation of the Dilemmas, „Michigan Law Review” 1982, vol. 80, no. 3.
- Fischer-Lescano A., Sociological Aesthetics of Law, „Law, Culture and the Humanities” 2020, vol. 16, no. 2.
- Galster J., Propedeutyka wiedzy o konstytucji, w: Z. Witkowski (red.), Prawo konstytucyjne, Toruń 2013.
- Gardocki L., Prawo karne, Warszawa 2006.
- Garlicki L., Komentarz do preambuły, w: L. Garlicki (red.), Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej. Komentarz, t. V, Warszawa 2007.
- Górecki D., Pozycja ustrojowo-prawna Prezydenta Rzeczypospolitej i rządu w ustawie konstytucyjnej z 23 kwietnia 1935 r., Łódź 1992.
- Gromski W., Akty instrumentalizacji prawa i ich granice, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Przegląd Prawa i Administracji” 2018, t. 114.
- Jabłońska-Bonca J., Soft state?, w: A. Dębiński i in. (red.), Abiit, non obiit. Księga poświęcona pamięci Księdza Profesora Antoniego Kościa SVD, Lublin 2013.
- Jaskiernia J., Estetyka, stabilność i funkcjonalność jako przesłanki w procesie tworzenia i zmian w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2022, nr 2.
- Kaczmarczyk-Kłak K., Prawo łaski w Polsce na tle porównawczym. Dawniej i współcześnie, Rzeszów 2013.
- Kukuruz O., Polityka tworzenia prawa w pracach polskich prawników – aspekty politologiczne, „Studia Politologiczne” 2015, nr 38.
- Mariański J., Praca ludzka jako wartość, „Homo et Societas” 2017, nr 2.
- Młynarska-Sobaczewska A., Normatywizacja pamięci zbiorowej w preambułach do konstytucji państw postkomunistycznych, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2014, nr 2.
- Morawska E., Klauzula państwa prawnego w Konstytucji RP na tle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Toruń 2003.
- Morawski L., Główne problemy współczesnej filozofii prawa. Prawo w toku przemian, Warszawa 2005.
- Prof. Waltoś stał się dla PiS autorytetem w sporze o prawo łaski. Przemówił i nie zgadza się z prezydentem, https://www.onet.pl/informacje/onetwiadomosci/autorytet-pis-wsporze-o-prawo-laski-przemowil-i-nie-zgadza-sie/9qd7sr0,79cfc278.
- Redelbach A., Prolegomena do nauk o człowieku, władzy i prawie, Toruń 2005.
- Rodak M., „Ekscelencjo, naczelniku zaszczyć mnie swą łaską, zwalniając mnie od piętnującej kary”, „Przegląd Więziennictwa Polskiego” 2010, nr 66.
- Rogoziński P., Instytucja ułaskawienia, Warszawa 2009.
- Rozpędowski A., Prawo łaski jako konstytucyjne uprawnienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (glosa), „Gdańskie Studia Prawnicze” 2019, nr 1.
- Satie L., Law and aesthetics: critical note, „Revista Direito GV” 2010, no. 2.
- Smolak M., Legalizm a polityczne problemy sądowej wykładni prawa, w: Z. Tobor (red.), Prawoznawstwo a praktyka stosowania prawa, Katowice 2002.
- Sobański R., Prawo jako wartość, „Prawo Kanoniczne” 1999, nr 3–4.
- Stańdo-Kawecka B., Polityka karna i penitencjarna między punitywizmem i menedżeryzmem, Warszawa 2020.
- Suchocka H., Jaka konstytucja dla rozszerzającej się Europy, w: E. Popławska (red.), Konstytucja dla rozszerzającej się Europy, Warszawa 2000.
- Waltoś S., Proces karny. Zarys systemu, Warszawa 2009.
- Winczorek P., Dyskusje konstytucyjne, Warszawa 1996.
- Wolfson R.F., Aesthetics in and about the Law, „Kentucky Law Journal” 1944, vol. 33.
- Wróblewska I., Zasada państwa prawnego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego RP, Toruń 2010.
- Wrzesiński W. (red.), Polska w latach 1918–1939. Wybór tekstów źródłowych do nauczania historii, Warszawa 1986.
- Zeidler K., Estetyka prawa, Gdańsk–Warszawa 2018.
- Zeidler K., Estetyka prawa: ekslibris prawniczy, „Gdańskie Studia Prawnicze” 2017, t. 38.
- Ziembiński Z., Problemy logiczne definiowania prawa, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1961, z. 2.
- Ziembiński Z., Problemy podstawowe prawoznawstwa, Warszawa 1980.