Ochrona praw oskarżonego poniżej 18. roku życia na tle nowelizacji Kodeksu postępowania karnego z 14 kwietnia 2023 r.

W dniu 14.04.2023 r. Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw. Potrzebę szczególnej ochrony oskarżonych poniżej 18. roku życia i ich praw ustawodawca unijny dostrzegł już ponad 10 lat temu – jednak dopiero w 2023 r. Polska uchwaliła odpowiednie zmiany w krajowym prawie procesowym w celu implementacji dyrektyw unijnych pochodzących z lat 2011 i 2016, które miały za zadanie wzmocnienie gwarancji procesowych w sprawach karnych dla oskarżonych, którzy nie ukończyli 18. roku życia. Z powodu wagi zmian w przepisach autorzy uznali refleksję nad wspomnianą nowelizacją oraz sformułowanie wniosków de lege lata za uzasadnione. Celem artykułu jest analiza wprowadzonych zmian w odniesieniu do dotychczasowych przepisów polskiej procedury karnej. Ocenie poddane zostały także sposób i jakość implementacji dyrektyw unijnych w kontekście zasad techniki legislacyjnej. Punktem odniesienia było sformułowane przez ustawodawcę uzasadnienie projektu ustawy nowelizującej. Zostały przedstawione badania dotyczące zrozumiałości treści pouczeń przez uczestników procesu karnego. Ponadto przywołane zostały głosy przedstawicieli polskiej doktryny w zakresie ochrony praw oskarżonych poniżej 18. roku życia. W podsumowaniu autorzy zawarli wnioski i ocenę nowelizacji z 14.04.2023 r. oraz podkreślili, że nowe regulacje stanowią krok we właściwym kierunku. Jednakże sposób wprowadzenia omawianych zmian oraz prawidłowość implementacji przepisów unijnych budzą uzasadnione wątpliwości, m.in. w zakresie opóźnienia wydania niezbędnego rozporządzenia na podstawie art. 607l § 4 k.p.k. Przy przygotowaniu tekstu zastosowano metody dogmatyczno-prawną oraz aksjologiczną.