Acta Iuris Stetinensis

Wcześniej: Zeszyty Naukowe. Roczniki Prawnicze


ISSN: 2083-4373    eISSN: 2545-3181    OAI    DOI: 10.18276/ais.2026.59-08
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ

Lista wydań / 3/2026 (59)
Prawo łaski w polskim porządku prawnym. Analiza w kontekście estetyki prawa na przykładzie sporu politycznego z lat 2023–2024

Autorzy: Radosław Zych ORCID
Uniwersytet Szczeciński
Słowa kluczowe: estetyka bezpieczeństwo prawne polityka polityka kryminalna prawo łaski prawomocność wartości
Data publikacji całości:2026
Liczba stron:16 (127-142)
Cited-by (Crossref) ?:
Liczba pobrań ?: 12

Abstrakt

Celem niniejszego opracowania było udowodnienie tezy badawczej, zgodnie z którą normy prawne odnoszące się do prawa łaski powinny być zredagowane w sposób niebudzący wątpliwości tak, aby zapewnić bezpieczeństwo – zarówno w sferze ich stosowania, jak i interpretacji. Gwarantowałyby wówczas pewność, bez konieczności poszukiwania antecedencji w źródłach historycznych i mnogości orzeczeń sądowych. W związku z tym sfomułowano pytania: Czy powoływanie się na źródła historyczne, tradycję prawną w procesie interpretacji i stosowania prawa jest właściwe? Czy lepiej opierać się na rezultacie wykładni językowej? Czy wynik tej wykładni w wyższym stopniu gwarantuje pewność prawa i stwarza lepsze warunki dla ochrony praw człowieka? W przygotowaniu pracy szczególne zastosowanie znalazła metoda instytucjonalno-prawna. Umożliwiła ona zbadanie norm prawnych zawartych w aktach normatywnych. Natomiast metodę formalno- -dogmatyczną zastosowano dla zbadania poglądów przedstawicieli doktryny; metodę językową – dla dokonania analizy orzecznictwa sądowego. Asumptem do podjęcia badań w tym zakresie stał się spór polityczny, jaki powstał w Polsce na przełomie 2023 i 2024 r. wokół instytucji prezydenckiego prawa łaski. W oparciu o przeprowadzone badania autor stwierdził, że przejawem estetyki jest język aktów normatywnych. Prawo powinno być stanowione w sposób wyraźny, komunikatywny i zrozumiały dla jego adresatów, celem zapewnienia bezpieczeństwa. Bardziej istotne jest dążenie do precyzji norm, by zapewnić funkcjonalność prawa jako stabilizatora ustrojowego. A zatem estetyka jest istotna w filozofii interpretowania i stosowania prawa.
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.Arczewska M., Polityka obywatelska (polityka publiczna wobec społeczeństwa obywatelskiego), w: J. Kwaśniewski (red.), Nauki o polityce publicznej. Studia i materiały, t. I, Warszawa 2017.
2.Bała P., Invocatio Dei w Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. w perspektywie porównawczej i historycznej, „Studia Erasmiana Wratislaviensia” 2011, z. 5.
3.Bałaban A., Prawny charakter wstępu do polskiej Konstytucji z 2 kwietnia 1997 roku, w: M. Kudej (red.), W kręgu zagadnień konstytucyjnych. Profesorowi Eugeniuszowi Zwierzchowskiemu w darze, Katowice 1999.
4.Choduń A., Zieliński M., Interpretacyjna rola wstępów aktów prawnych, w: J. Ciapała, A. Rost (red.), Wokół konstytucji i zdrowego rozsądku. Prace dedykowane Profesorowi Tadeuszowi Smolińskiemu, Szczecin 2011.
5.Ciapała J., Prawo łaski Prezydenta RP jako problem konstytucyjny, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2024, nr 4.
6.Costonis J.J., Law and Aesthetics: A Critique and a Reformulation of the Dilemmas, „Michigan Law Review” 1982, vol. 80, no. 3.
7.Fischer-Lescano A., Sociological Aesthetics of Law, „Law, Culture and the Humanities” 2020, vol. 16, no. 2.
8.Galster J., Propedeutyka wiedzy o konstytucji, w: Z. Witkowski (red.), Prawo konstytucyjne, Toruń 2013.
9.Gardocki L., Prawo karne, Warszawa 2006.
10.Garlicki L., Komentarz do preambuły, w: L. Garlicki (red.), Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej. Komentarz, t. V, Warszawa 2007.
11.Górecki D., Pozycja ustrojowo-prawna Prezydenta Rzeczypospolitej i rządu w ustawie konstytucyjnej z 23 kwietnia 1935 r., Łódź 1992.
12.Gromski W., Akty instrumentalizacji prawa i ich granice, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Przegląd Prawa i Administracji” 2018, t. 114.
13.Jabłońska-Bonca J., Soft state?, w: A. Dębiński i in. (red.), Abiit, non obiit. Księga poświęcona pamięci Księdza Profesora Antoniego Kościa SVD, Lublin 2013.
14.Jaskiernia J., Estetyka, stabilność i funkcjonalność jako przesłanki w procesie tworzenia i zmian w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2022, nr 2.
15.Kaczmarczyk-Kłak K., Prawo łaski w Polsce na tle porównawczym. Dawniej i współcześnie, Rzeszów 2013.
16.Kukuruz O., Polityka tworzenia prawa w pracach polskich prawników – aspekty politologiczne, „Studia Politologiczne” 2015, nr 38.
17.Mariański J., Praca ludzka jako wartość, „Homo et Societas” 2017, nr 2.
18.Młynarska-Sobaczewska A., Normatywizacja pamięci zbiorowej w preambułach do konstytucji państw postkomunistycznych, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2014, nr 2.
19.Morawska E., Klauzula państwa prawnego w Konstytucji RP na tle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Toruń 2003.
20.Morawski L., Główne problemy współczesnej filozofii prawa. Prawo w toku przemian, Warszawa 2005.
21.Prof. Waltoś stał się dla PiS autorytetem w sporze o prawo łaski. Przemówił i nie zgadza się z prezydentem, https://www.onet.pl/informacje/onetwiadomosci/autorytet-pis-wsporze-o-prawo-laski-przemowil-i-nie-zgadza-sie/9qd7sr0,79cfc278.
22.Redelbach A., Prolegomena do nauk o człowieku, władzy i prawie, Toruń 2005.
23.Rodak M., „Ekscelencjo, naczelniku zaszczyć mnie swą łaską, zwalniając mnie od piętnującej kary”, „Przegląd Więziennictwa Polskiego” 2010, nr 66.
24.Rogoziński P., Instytucja ułaskawienia, Warszawa 2009.
25.Rozpędowski A., Prawo łaski jako konstytucyjne uprawnienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (glosa), „Gdańskie Studia Prawnicze” 2019, nr 1.
26.Satie L., Law and aesthetics: critical note, „Revista Direito GV” 2010, no. 2.
27.Smolak M., Legalizm a polityczne problemy sądowej wykładni prawa, w: Z. Tobor (red.), Prawoznawstwo a praktyka stosowania prawa, Katowice 2002.
28.Sobański R., Prawo jako wartość, „Prawo Kanoniczne” 1999, nr 3–4.
29.Stańdo-Kawecka B., Polityka karna i penitencjarna między punitywizmem i menedżeryzmem, Warszawa 2020.
30.Suchocka H., Jaka konstytucja dla rozszerzającej się Europy, w: E. Popławska (red.), Konstytucja dla rozszerzającej się Europy, Warszawa 2000.
31.Waltoś S., Proces karny. Zarys systemu, Warszawa 2009.
32.Winczorek P., Dyskusje konstytucyjne, Warszawa 1996.
33.Wolfson R.F., Aesthetics in and about the Law, „Kentucky Law Journal” 1944, vol. 33.
34.Wróblewska I., Zasada państwa prawnego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego RP, Toruń 2010.
35.Wrzesiński W. (red.), Polska w latach 1918–1939. Wybór tekstów źródłowych do nauczania historii, Warszawa 1986.
36.Zeidler K., Estetyka prawa, Gdańsk–Warszawa 2018.
37.Zeidler K., Estetyka prawa: ekslibris prawniczy, „Gdańskie Studia Prawnicze” 2017, t. 38.
38.Ziembiński Z., Problemy logiczne definiowania prawa, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1961, z. 2.
39.Ziembiński Z., Problemy podstawowe prawoznawstwa, Warszawa 1980.