Acta Iuris Stetinensis
Wcześniej: Zeszyty Naukowe. Roczniki Prawnicze
Amerykańskie koncepcje interpretacji konstytucji a rodzime teorie: klaryfikacyjna i derywacyjna. Próba porównania
DOI: 10.18276/ais.2022.41-01
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 2083-4373 |
| eISSN: | 2545-3181 |
| Autorzy: |
Paweł
Boike
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu |
| Słowa kluczowe: | wykładnia prawa oryginalizm intencjonalizm living constitution |
| Data wydania numeru / monografii: | 2022 |
| Liczba stron: | 11 (9-19) |
| OAI-PMH: | Metadane |
| Liczba pobrań ?: | 740 |
 
 
 
| |
Abstrakt
Autor postawił sobie za cel znalezienie wspólnych elementów amerykańskich koncepcji interpretacji konstytucji oraz polskich opisowo-normatywnych teorii wykładni o charakterze uniwersalnym. Najpierw omówił główne założenia intencjonalizmu, oryginalizmu oraz teorii living constitution (,,żyjącej konstytucji”). Dokonał tego zarówno na podstawie publikacji najbardziej wpływowych przedstawicieli danych kierunków w amerykańskiej jurysprudencji, jak i podając przykłady orzecznictwa Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych. Następnie zarysował zręby teorii klaryfikacyjnej oraz derywacyjnej, dokonując przy tym porównania niektórych założeń z elementami teorii amerykańskich. W rezultacie, pomimo przepastnych różnic dzielących polski i amerykański system prawa, zidentyfikował pewne podobieństwa teorii derywacyjnej z koncepcją living constitution.
Podgląd PDF
Bibliografia (34)
- Barczentewicz M., Inspiracje amerykańskie w dyskusjach wokół interpretacji Konstytucji, w: T. Stawecki, J. Winczorek (red.), Wykładnia konstytucji. Inspiracje, teorie, argumenty, Warszawa 2014.
- Berger R., Government by Judiciary. The Transformation of the Fourteenth Amendment, wyd. 2, Indianapolis 2015.
- Barnett R., An originalism for Nonoriginalists, „Loyola Law Review” 1999, nr 4.
- Barnett R., Bernick E., The Original Meaning of the Fourteenth Amendment. Its letter and Spirit. Cambridge 2021.
- Bielska-Brodziak A., Śladami prawodawcy faktycznego. Materiały legislacyjne jako narzędzie wykładni prawa, Warszawa 2017.
- Błaszczyk C., Interpretacja w służbie doktryny. Oryginalizm konstytucyjny w Stanach Zjednoczonych, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio G (Ius)” 2020, nr 2.
- Bogucki O., Model wykładni funkcjonalnej w derywacyjnej koncepcji wykładni prawa, Szczecin 2016.
- Boike P., Czy sędzia może zmienić prawo? Spór o interpretację Konstytucji USA, https://klubjagiellonski.pl/2022/09/04/czy-sedzia-moze-zmienic-prawo-spor-o-interpretacjekonstytucji-usa.
- Bork R., Neutral Principles and Some First Amendment Problems, „Indiana Law Journal” 1971, nr 1.
- Czelakowska A., Kubicka E., Klubińska M., Słowniki przed sądem. Wykorzystanie dzieł leksykograficznych w orzeczeniach sądowych, „LingVaria” 2016, nr 1.
- Drakeman D., The Hollow Core of Constitutional Theory. Why We Need Framers, Cambridge– New York 2020.
- Dworkin R., Freedom’s Law. The Moral Reading of the American Constitution, Cambridge 1997.
- Eskridge W., Interpreting Law. A Primer on How to Read Statutes and the Constitution, Foundation Press 2016.
- Korycka-Zirk M., Filozoficznoprawny wymiar kontroli konstytucyjności, Toruń 2017.
- Korycka-Zirk M., Intencjonalne doktryny wykładni konstytucji (analiza porównawcza), "Państwo i Prawo” 2020, nr 8.
- Korycka-Zirk M., Interpretacyjna zmiana konstytucji, w: P. Jabłoński, J. Kaczor, M. Pichlak (red.), Prawo i polityka w sferze publicznej. Perspektywa wewnętrzna, Wrocław 2017.
- Kubas S., Warta na obrzeżach Konstytucji. Dekonstrukcja mitu założycielskiego amerykańskiej sądowej kontroli konstytucyjności prawa, Kraków 2019.
- Laidler P., Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych Ameryki: od prawa do polityki, Kraków 2011.
- Lis-Staranowicz D., Legitymizacja sądowej kontroli prawa w Stanach Zjednoczonych Ameryki, Olsztyn 2012.
- Łętowska E., Pawłowski Ł., Konstytucja nie zakazuje małżeństw homoseksualnych, „Kultura Liberalna” 2017, nr 28 (444), https://kulturaliberalna.pl/2017/07/10/konstytucjanie-zakazuje-malzenstw-homoseksualnych.
- Matczak M., Imperium tekstu. Prawo jako postulowanie i urzeczywistnianie świata możliwego, Warszawa 2019.
- Morawski L., Zasady wykładni prawa, wyd. 2, Toruń 2010.
- Romowicz M., Pomiędzy uniwersalnym, a partykularnym wymiarem wykładni prawa. Wpływ teorii prawa i nauki prawa konstytucyjnego na wzorce wykładni konstytucji, w: T. Stawecki, J. Winczorek (red.), Wykładnia konstytucji. Inspiracje, teorie, argumenty, Warszawa 2014.
- Scalia A., Originalism. The lesser evil, „University of Cincinnati Law Review” 1989, t. 57.
- Solum L., Semantic originalism, „lllinois Public Law and Legal Theory Research Papers Series” 2008, nr 7–24.
- Strauss D., The Living Constitution, Oxford 2010.
- Tobor Z., W poszukiwaniu intencji prawodawcy, Warszawa 2013.
- Tomza A., Spór o poprawną interpretację Konstytucji Stanów Zjednoczonych. Od pasywizmu do aktywizmu sądowego, Łódź 2016.
- Wróblewski J., Sądowe stosowanie prawa, Warszawa 1988.
- Wróblewski J., System, tworzenie i wykładnia prawa w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, „Państwo i Prawo” 1989, nr 2.
- Zieliński M., Osiemnaście mitów w myśleniu o wykładni prawa, „Palestra” 2011, nr 3–4.
- Zieliński M., Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, wyd. 7 uzup., Warszawa 2017.
- Ziembiński Z., Przepis prawny a norma prawna, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1960, z. 1.
- Ziński T., Domniemanie konstytucyjności ustaw w Stanach Zjednoczonych Ameryki, Warszawa 2016.