Realizacja prawa do obrony przez oskarżonego podczas zdalnego uczestnictwa w rozprawie

Udział oskarżonego w rozprawie podczas postępowania karnego niewątpliwie stanowi ważny element realizacji jego prawa do obrony. Podczas rozprawy oskarżony nie tylko posiada możliwość złożenia swoich wyjaśnień, lecz także może aktywnie uczestniczyć w jej przebiegu oraz ma bezpośrednią możliwość zapoznania się z treścią przeprowadzonych dowodów. Niedawna nowelizacja procedury karnej związana z pandemią COVID-19 wprowadziła nowe rozwiązania dotyczące możliwości udziału oskarżonego w rozprawie za pomocą urządzeń technicznych, w związku z czym udział oskarżonego w rozprawie „stacjonarnej” nie w każdej sytuacji będzie konieczny. Nowe rozwiązania ustawowe spotkały się w znacznej mierze z negatywną oceną przedstawicieli doktryny. Często zarzuca się im wprowadzenie nieproporcjonalnych ograniczeń prawa do obrony przez oskarżonego oraz zasady bezpośredniości, która ulega istotnemu ograniczeniu na skutek wykorzystania urządzeń technicznych. W literaturze szczególne zainteresowanie oraz zastrzeżenia budzi możliwość organizacji rozprawy zdalnej w sytuacji, gdy oskarżony jest pozbawiony wolności, które nie musi w żaden sposób być powiązane z prowadzonym postępowaniem. Takie rozwiązanie budzi uzasadnione wątpliwości, czy w sposób nadmierny nie ogranicza oskarżonemu przysługujących mu w procesie karnym praw. W ramach niniejszej pracy wykorzystano przede wszystkim metodę dogmatycznoprawną polegającą na dokonaniu wykładni przepisów Konstytucji RP oraz ustaw, w szczególności kodeksu postępowania karnego. Dodatkowo analizie poddano literaturę przedmiotu oraz orzecznictwo sądów dotyczące omawianej problematyki w celu wyciągnięcia wniosków oraz wysnucia postulatów de lege ferenda.