
Acta Iuris Stetinensis
Wcześniej: Zeszyty Naukowe. Roczniki Prawnicze
Rozszerzenie przyczyn wyłączenia sędziego z mocy prawa jako wzmocnienie gwarancji bezstronności sądu w polskim procesie karnym
DOI: 10.18276/ais.2025.56-08
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 2083-4373 |
| eISSN: | 2545-3181 |
| Autorzy: |
Ryszard A.
Stefański
Wydział Prawa i Administracji Uczelni Łazarskiego |
| Słowa kluczowe: | bezwzględne przyczyny wyłączenia gwarancje bezstronności postulaty de lege ferenda wyłącznie sędziego wyłącznie z mocy prawa |
| Data publikacji całości: | 2025 |
| Liczba stron: | 22 (185-206) |
| OAI-PMH: | Metadane |
| Cited-by (Crossref) ?: | Włącz JavaScript, aby pobrać dane cytowań. |
| Liczba pobrań ?: | 268 |
Abstrakt
Celem artykułu jest wskazanie innych, poza określonymi w art. 40 § 1 k.p.k., przyczyn wyłączenia sędziego z mocy prawa. Tezę badawczą stanowi twierdzenie, że potrzebne jest zwiększenie gwarancji bezstronności sądu poprzez rozszerzenie katalogu okoliczności powodujących ex lege wyłączenie sędziego od udziału w sprawie. W rozważaniach została wykorzystana metoda dogmatycznoprawna i metoda analizy orzecznictwa. Przeprowadzona analiza wykazała, że sędzia powinien ulegać wyłączeniu z mocy prawa od udziału w sprawie, w której: stosował lub przedłużał tymczasowe aresztowania w postępowaniu przygotowawczym, przekazał sprawę prokuratorowi w celu uzupełnienia śledztwa lub dochodzenia, orzekał w sprawie, z której wyłączono materiały do odrębnego prowadzenia w stosunku współdziałających w popełnieniu przestępstwa - co do tej sprawy, orzekał w składzie sądu odwoławczego, który uchylił orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania - co do powtórnego jej rozpoznawania zarówno w sądzie drugiej jak i pierwszej instancji, orzekał w sprawie, z którą jest związane postępowanie o odszkodowania za niesłuszne skazanie albo niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie.
Podgląd PDF
Bibliografia (54)
- Chojniak Ł., Odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie oraz za niesłuszne oskarżenie, Warszawa 2013.
- Cora Ł.. Glosa do postanowienie SN z dnia 18 września 2013 r., V KZ 55/13, Gd. Stud. Praw. – Prz. Orz. 2015, nr 2.
- Cora S., Glosa do uchwały SN z dnia 20 czerwca 1991 r., I KZP 10/91, PS 1992, nr 11-12.
- Doda Z. , Zażalenie w procesie karnym, Warszawa 1985.
- P. Czarnecki, A. Ważny [w:] Kodeks postępowania karnego, Komentarz, red. A. Sakowicz, Warszawa 2023.
- Eichstaedt K. Z. , Glosa do uchwały SN z dnia 26 kwietnia 2007 r., I KZP 9/07, OSP 2008, nr 12.
- Drewicz M., Skazanie bez rozprawy (art. 335 k.p.k.) i dobrowolne poddanie się odpowiedzialności (art. 387 k.p.k.) a przestępstwa o strukturze wielopodmiotowej, CzPKiNP 2015, nr 3.
- Grajewski J., Rogoziński P. [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz do wybranych przepisów, t.1, red. S. Steinborn, LEX/el. 2016.
- Gronowska B., Sprawa Nortier przeciwko Holandii – problem bezstronności w rozumieniu art. 6 § 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Pal. 1984, nr 3–4.
- Grzegorczyk T., Glosa do uchwały SN z dnia 20 czerwca 1991 r., I KZP 10/91, PiP 1993, nr 6.
- Grzegorczyk T., Kodeks postępowania karnego, Artykuły 1–467. Komentarz, t .I, Warszawa 2014.
- Grzeszczyk W., Przegląd uchwał Izby Karnej Sądu Najwyższego ( prawo karne procesowe.- z 2007r.), Prok. i Pr. 2008, nr 4,
- Hofmański P., Sadzik E., Zgryzek K., Kodeks postępowania karnego. Komentarz do artykułów 1-296, red. P. Hofmański, t. 1, Warszawa 2007.
- Hofmański P., Zabłocki S., Elementy metodyki pracy sędziego w sprawach karnych, Warszawa 2006.
- Jankowski M., Wyłączenie sędziego w polskiej procedurze karnej, Warszawa 1986.
- Jankowski M., Instytucja wyłączenia sędziego w polskim procesie karnym, NP 1986, nr 9.
- Jasiński W., Przesłanki wyłączenia sędziego z mocy prawa na tle orzecznictwa i piśmiennictwa karnoprocesowego [w;] Nowa kodyfikacja prawa karnego, red, L. Bogunia, t. XIX, Wrocław 2006.
- Jasiński W., Bezstronność sądu i jej gwarancje w polskim procesie karnym, Warszawa 2009.
- Jasiński W. [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. J. Skorupka, Warszawa 2020.
- Jasiński W. [w:] System Prawa Karnego procesowego. Zasady procesu karnego, red. P. Wiliński, t. III, cz. 2, Warszawa 2014.
- Kaftal A., Glosa do uchwały SN z dnia 30 kwietnia 1969 r., VI KZP 54/68, PiP 1970, nr 5.
- Kmiecik R., Glosa do uchwały SN z dnia 30 września 2003 r., I KZP 26/03, PiP 2004, nr 6.
- Kosonoga J. [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. R. A. Stefański, S. Zabłocki t, I, Warszawa 2017.
- Kościerzyński J., Świadek koronny w świetle nowych regulacji, Prok. i Pr. 2007, nr 4-5.
- Kruk E. [w:] System Prawa Karnego Procesowego, Sądy, Inne organy postępowania karnego. red. Z. Kwiatkowski, t. V, Warszawa 2015.
- Kubala W., Glosa do uchwały składu 7 sędziów SN z dnia 6 kwietnia 1989 r., WZP 1/89, WPPP 1989, nr 4.
- Malinowski T., Wyłączenie sędziego w nowej kodyfikacji prawa karnego procesowego w Polsce, [w:] Nowe uregulowania prawne w Kodeksie postepowania karnego z 1997r., red. P. Kruszyński, Warszawa 1999.
- Materiały z dyskusji nad projektem kodeksu postępowania karnego, t. I, Część ogólna [powielone], Warszawa 1967.
- Murzynowski A., Glosa do postanowienie SN z dnia 23 lutego 1963 r., V K O 18/63, PiP 1964, nr 5—6.
- Murzynowski A., Glosa do postanowienia SN z dnia 11 grudnia 2002 r., V KK 135/02, OSP 2004, nr 2.
- Paluszkiewicz H. [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. K. Dudka, Warszawa 2023.
- Papke-Olszauskas K. , Glosa do wyroku SA Katowicach z dnia 28 września 2004 r., II AKa 292/04, Gd. Stud. Praw. -Prz. Orz. 2006, nr 1.
- Papke -Olszauskas K., Wyłączenie uczestników procesu karego, Gdańsk 2007.
- Paprzycki K., Iudex inhabilis i iudex suspectus w polskim procesie karnym – po zmianach, [w:] Księga ofiarowana Prof. Edwardowi Skrętowiczowi, red. I. Nowikowski, Lublin 2007.
- Paśkiewicz J., Wybrane zagadnienia instytucji świadka koronnego w świetle Konstytucji RP i Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Cz.PKiNP 2004, nr 1.
- Potulski J., Glosa do wyroku SN z dnia 1 lutego 2008 r., V KK 231/07, Gd. Stud. Praw.-Prz.Orz. 2008, nr 4.
- Rogacka-Rzewnicka M. [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz do wybranych przepisów, red. Szumiło-Kulczycka, LEX/el. 2022.
- Rogalski M., Niezawisłość sędziowska w postępowaniu karnym, Lublin 2000.
- Skorupka J., Glosa do postanowienia SN z dnia 19 listopada 2009 r. III KK 153/09, OSP 2010, nr 1.
- Skorupka J., Glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 13 czerwca 2023 r., I KZP 22/22, OSP 2024, nr 1.
- Skrętowicz E., Glosa do uchwały SN z dnia 30 kwietnia 1969 r., VI KZP 54/68, NP 1970, nr 2.
- Skrętowicz E., Podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa w świetle orzecznictwa i doktryny, Annales UMCS Sekcja G, 1969, nr 11.
- Skrętowicz E., Iudex inhabilis i iudex suspectus w polskim procesie karnym, Lublin 1994.
- Skrętowicza E., Glosa do uchwały SN z dnia 26 kwietnia 2007 r., I KZP 9/07, Ius Novum 2008, nr 3.
- Sługocki L., Glosa do uchwały składu 7 sędziów SN z dnia 6 kwietnia 1989 r., WZP 1/89, Pal. 1991, nr 1-2.
- Sługocki L., Glosa do uchwały SN z dnia 20 czerwca 1991 r., I KZP 10/91, PS 1992, nr 11-12, i Pal. 1992, nr 3-4.
- Stefański R. A., Przegląd uchwał Izby Karnej Sądu Najwyższego w zakresie prawa karnego procesowego za lata 1991 – 1993, WPP 1995, nr 1.
- Stefański R. A., Przegląd uchwał Izby Karnej Sądu Najwyższego w zakresie prawa karnego procesowego za 20007 r., WPP 2008, nr 2.
- Stefański R.A, Tymczasowe aresztowanie i związane z nimi środki przymusu w nowym kodeksie postępowania karnego, [w:] Nowa kodyfikacja karna. Kodeks postępowania karnego. Krótkie komentarze, z. 6,Warszawa 1997.
- Stefański R.A., Protokolant w postępowaniu karnym, Prok. i Pr. 2006, nr 11.
- Świecki D. [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Art. 1–424, red. D. Świecki, t. I, Warszawa 2024.
- PS 2005, nr 6.
- Tomkiewicz M ., Podsłuchy operacyjne w orzecznictwie sądowym, Prok. i Pr. 2015, nr 4.
- Wąsek-Wiaderek M., Wiliński P., Konstytucyjne i konwencyjne gwarancje, PS 2023, nr 10.




