Acta Politica Polonica
Ранее: Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Acta Politica
Przegląd współczesnych zagrożeń dla bezpieczeństwa żywnościowego w kontekście globalnego problemu niedożywienia
DOI: 10.18276/ap.2026.61-01
Цитировать
Полный текст доступен
| ISSN: | 2451-0432 |
| eISSN: | 2719-4388 |
| Авторы: |
Marcin
Adamczyk
Uniwersytet Wrocławski |
| Ключевые слова: | bezpieczeństwo żywnościowe niedożywienie ilościowe i jakościowe zagrożenia środowiskowe zagrożenia polityczno-prawne zagrożenia społeczno-demograficzne zagrożenia gospodarcze |
| Дата издания выпуска / монографии: | 2026 |
| Количество страниц: | 17 (5-21) |
| OAI-PMH: | Метаданные |
| Cited-by (Crossref) ?: | Включите JavaScript для получения данных о цитировании. |
Абстракт
W niniejszym artykule przeanalizowano oraz usystematyzowano współczesne zagrożenia w obszarze bezpieczeństwa żywnościowego w kontekście globalnego problemu niedożywienia. Ukazano, że bezpieczeństwo żywnościowe należy postrzegać jako złożone zjawisko wielowymiarowe, uwarunkowane równolegle przez czynniki środowiskowe, polityczno- -prawne, demograficzno-społeczne oraz ekonomiczne. W badaniach wykorzystano metodę analizy danych zastanych (desk research) oraz dokonano krytycznej selekcji, a także syntezy danych jakościowych i ilościowych zaczerpniętych ze źródeł pierwotnych i wtórnych. W toku badań wykazano, że głównymi czynnikami destabilizującymi bezpieczeństwo żywnościowe były: zmiany klimatyczne, degradacja środowiska, niestabilność polityczna i zbrojna, strukturalne ubóstwo, wzrost kosztów energii i surowców, a także problemy demograficzne i zdrowotne. Wskazano również, że produkcja i konsumpcja żywności coraz częściej ulegają presji globalizacji, zmian wzorców konsumpcyjnych oraz niedostosowania systemów dystrybucji do potrzeb lokalnych społeczności. Przedstawiając wnioski z badań, potwierdzono potrzebę całościowego podejścia do bezpieczeństwa żywnościowego, traktowanego jako kategoria strategiczna w debacie nad globalnym rozwojem. Ziden- tyfikowane zagrożenia powinny stanowić punkt wyjścia do budowy spójnych strategii politycznych i instytucjonalnych, uwzględniających specyfikę danego regionu oraz potrzebę przeciwdziałania długofalowym skutkom niedożywienia.
Просмотр PDF
Библиография (58)
- Aswathanarayana, U. (2008). How to do with less water. W: U. Aswathanarayana (red.), Food and Water Security (s. 71‒76). Londyn: Taylor & Francis.
- Biernat-Jarka, A., Trębska, P. (2017). Problem marnotrawstwa w perspektywie unijnej polityki bezpieczeństwa żywności. Roczniki Naukowe Stowarzyszenia Ekonomistów Rolnictwa i Agrobiznesu, 19 (3), 24‒28.
- Borek, P. (2018). Woda jako przyczyna konfliktów zbrojnych w XXI wieku. Rozprawy Społeczne, 12 (2), 32‒37.
- Brown, M.E. (2014). Food Security, Food Prices and Climate Variability. Londyn‒Nowy Jork: Routledge.
- Dudziński, J. (2013). Kryzys surowcowy, paliwowy i żywnościowy lat 70. XX wieku a boom surowcowy XXI wieku ‒ podobieństwa i różnice. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Studia i Prace Wydziału Nauk Ekono- micznych i Zarządzania, 33 (1), 19‒32.
- E100 Daily (2022). Czym jest biopaliwo i biodiesel? Do jakich silników można ich używać?, Pobrane z: https://e100.eu/ pl/blog/logistyka/czym-jest-biopaliwo (26.04.2025).
- FAO et al. (2024). The State of Food Security and Nutrition in the World 2024 – Financing to end hunger, food insecurity and malnutrition in all its forms. Rzym: The Food and Agriculture Organization of the United Nations.
- Fotyma, M. (2010). Chemia zażegnała widmo głodu na świecie. Żywność ‒ Nawozy. Chemik, 64, (7‒8), 499‒510.
- Gębska, M. (2020). Bezpieczeństwo żywnościowe. W: M. Gębska, H. Świeboda, L. Drab (red.), Podstawy bezpieczeństwa międzynarodowego. Wymiar pozamilitarny. Część 2 (s. 243‒279). Warszawa: Difin.
- Gibson, M. (2012). The Feeding of Nations. Redefining Food Security for the 21st Century. Boca Raton: CRC Press.
- Goleński, W. (2020). Bezpieczeństwo wodne Polski: efektywne zarządzanie zasobami. Kontrola państwowa, 1, 124‒136.
- Górecki, J. (2010). Aktualna sytuacja żywnościowa świata. Wieś i Rolnictwo, 3, 107‒117.
- Górecki, J., Halicka, E. (2013). Globalne bezpieczeństwo żywnościowe świata w świetle prognozowanych trendów rozwoju rolnictwa w latach 2020‒2050. Zeszyty Naukowe SGGW ‒ Ekonomika i Organizacja Gospodarki Żyw- nościowej, 102, 5‒13.
- Gulbicka, B. (2009). Problemy wyżywienia w krajach rozwijających się. Warszawa: Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej ‒ Państwowy Instytut Badawczy.
- Gwiazda, A. (2011). Konflikty o malejące zasoby wody. Prawo i Polityka, 3, 37‒52.
- Hajdukiewicz, A. (2015). Bezpieczeństwo żywnościowe a polityka handlowa krajów rozwijających się. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, 10 (946), 93‒111.
- Hurtado, C., Gallen, S.F. (2025). Exploring the impact of deglaciation on fault slip in the Sangre de Cristo Mountains, Colorado, USA. Geology, 53 (2), 150‒154.
- Jankowska, E. (2011). Pojęcie i narzędzia pomiaru jakości życia. Toruńskie Studia Międzynarodowe, 1 (4), 33‒40.
- Jaremczuk, E.J. (2011). Suwerenność żywieniowa ‒ problem nie tylko kontynentu afrykańskiego. Forum Politologiczne, 12, 87‒108. Kasprowicz, D. (2015). Bezpieczeństwo żywnościowe i niedożywienie w Afryce Subsaharyjskiej – nowe kierunki i trendy. Problemy Higieny i Epidemiologii, 96 (1), 84‒91.
- Kassenberg, A. (2008). Globalne ocieplenie czyli realne zagrożenie. W: W. Wilk (red.), Globalne ocieplenie i kryzys żywnościowy (s. 5‒16). Warszawa: Fundacja Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej.
- King, T., Cole, M., Farber, J.M., Eisenbrand, G., Zabaras, D., Fox, E.M., Hill, J.P. (2017). Food safety for food security: Relationship between global megatrends and developments in food safety. Trends in Food Science & Technology, 68, 160‒175.
- Kołożyn-Krajewska, D., Wrzosek, M., Bilska, B., Krajewski, K. (2014). Ryzyko powstawania strat i marnotrawstwa żywności a możliwość ich ograniczenia. W: T. Tarko (red.), Technologia produkcji i bezpieczeństwo żywności (s. 5‒16). Kraków: Polskie Towarzystwo Technologów Żywności.
- Kotasińska, A. (2014). Woda – źródło życia i konfliktów, cz. I. W: M. Bodziany (red.), Społeczeństwo a wojna. Wojna – kryzys – bunty mas (s. 29‒48). Wrocław: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych imienia generała Tadeusza Kościuszki.
- Kowalczyk, S. (2016). Bezpieczeństwo i jakość żywności. Warszawa: PWN.
- Krysztofiak, J., Pawlak, K., Kołodziejczak, M. (2020). Regionalne zróżnicowanie problemu niedożywienia na świecie. Poznań: Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.
- Krywult-Albańska, M. (2014). Wzrost demograficzny a perspektywy wyżywienia ludności świata. Zarys problemu. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Sociologica, 2, 156‒171.
- Kwasek, M. (2012). Threats to food security and common agricultural policy. Economics of Agriculture, 4 (59), 701‒713.
- Kwasek, M., Kowalczyk, S. (2023). Straty i marnotrawstwo żywności w aspekcie bezpieczeństwa żywnościowego. Kwartalnik Nauk o Przedsiębiorstwie, 68 (2), 23‒42.
- Leese, M., Meisch, S. (2015). Securitising sustainability? Questioning the ‘water, energy and food-security nexus’. Water Alternatives, 8 (1), 695‒709.
- Lorek, A. (2011). Światowy kryzys żywnościowy, przyczyny i wpływ na kraje rozwijające się. Prace Naukowe Uniwer- sytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 231, 38‒50.
- Markov, T. (2024). External and internal threats to food security. Scientific Papers Series Management, Economic Engineering in Agriculture and Rural Development, 24 (2), 609‒620.
- Marzęda-Młynarska, K. (2014). Globalne zarządzanie bezpieczeństwem żywnościowym na przełomie XX i XXI wieku. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
- Marzęda-Młynarska, K. (2022). Pandemia COVID-19 jako zagrożenie bezpieczeństwa żywnościowego. W: H. Chałup- czak, K. Marzęda-Młynarska, M. Pietraś, E. Pogorzała (red.), Zagrożenia bezpieczeństwa w procesach globalizacji. Zagrożenia zdrowotne (s. 325‒341). Lublin‒Zamość: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Wydawnictwo Akademii Zamojskiej.
- Michalczyk, J. (2012). Bezpieczeństwo żywnościowe w obliczu globalizacji. Ekonomia, 1 (18), 9‒23.
- Michalczyk, J. (2019). Bezpieczeństwo żywnościowe z perspektywy państw Unii Europejskiej. Ekonomia Międzyna- rodowa, 25, 18‒45.
- Mikuła, A. (2012). Bezpieczeństwo żywnościowe Polski. Roczniki Naukowe Ekonomii Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich, 99 (4), 38‒48. Modrzejewska-Leśniewska, J. (2020). Bezpieczeństwo w dostępie do wody. W: M. Gębska, H. Świeboda, L. Drab (red.), Podstawy bezpieczeństwa międzynarodowego. Wymiar pozamilitarny. Część 2 (s. 280‒306). Warszawa: Difin.
- Münkler, H. (2004). Wojny naszych czasów. Kraków: Wydawnictwo WAM. Obiedzińska, A. (2016). Wybrane aspekty zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego w Unii Europejskiej. Studia BAS, 4 (48), 123‒161.
- Obiedzińska, A. (2017). Wpływ strat i marnotrawstwa żywności na bezpieczeństwo żywnościowe. Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie, 17 (32), 1, 125‒144.
- Oleszak, W.K., Czajkowski, A.A. (2019). Bezpieczeństwo jako naturalna potrzeba człowieka. Problemy Nauk Stoso- wanych, 10, 193‒204. Pawlak, K. (2017). Problemy światowego i europejskiego bezpieczeństwa żywnościowego. W: K. Świetlik (red.), Ewolucja światowego i krajowego popytu na żywność w kontekście zmian demograficznych i bezpieczeństwa żywnościowego (s. 50‒89). Warszawa: Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej ‒ Państwowy Instytut Badawczy.
- Pobudzin, W. (2022). Światowy kryzys żywnościowy i jego konsekwencje społeczne jako skutek wojny na Ukrainie. Fides, Ratio et Patria. Studia Toruńskie, 16, 145‒167.
- Pronińska, K. (2022). Bezpieczeństwo żywnościowe, wodne, zdrowotne. W: R. Kuźniar, A. Bieńczyk-Missala, P. Grze- byk, R. Kupiecki, M. Madej, K. Pronińska, A. Szeptycki, P. Śledź, M. Tabor, A. Wojciuk (red.), Bezpieczeństwo międzynarodowe (s. 138‒153). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
- Ringler, C., Biswas, A.K., Cline, S.A. (2010). Water and Food Security Under Global Change. W: C. Ringler, A.K. Bis- was, S.A. Cline (red.), Global Change: Impacts on Water and Food Security (s. 3‒15). Berlin: Springer-Verlag.
- Roman, Ł. (2015). Istota współczesnych wyzwań i zagrożeń bezpieczeństwa, Journal of Modern Science, 4 (27), 209‒226.
- Santeramo, F.G., Kang, M. (2022). Food Security Threats and Policy Responses in EU and Africa. Sustainable Horizons, 4, 1‒3.
- Sapa, A. (2010). Bezpieczeństwo żywnościowe w krajach rozwijających się. Roczniki Ekonomiczne Kujawsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej w Bydgoszczy, 3, 231‒244.
- Shaw, D.J., (2007). World food security. A history since 1945. Basingstoke: Palgrave Macmillan.
- Sphere Association (2018). The Sphere Handbook: Humanitarian Charter and Minimum Standards in Humanitarian Response, fourth edition. Geneva: Sphere Association.
- Szydło, W. (2013). Kryzys żywnościowy (food crisis) pierwszej dekady xxi wieku – wstępna analiza teorii. Prace Nauko- we Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 317, 184‒192.
- Szydło, W. (2016). Światowy kryzys żywnościowy a koncepcja rozwoju zrównoważonego. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 453, 116‒130.
- Szymonik, A. (2023). Obesity as a threat to health security. De Securitate et Defensione. O Bezpieczeństwie i Obron- ności, 1 (9), 151‒163. Śmiechowska, M. (2015). Zrównoważona konsumpcja a marnotrawstwo żywności. Annales Academiae Medicae Ge- danensis, 45, 89‒97. Świerczyńska, U. (2008). Przyczyny światowego kryzysu żywnościowego oraz jego wpływ na najbiedniejsze kraje świata. W: W. Wilk (red.), Globalne ocieplenie i kryzys żywnościowy (s. 33‒46). Warszawa: Fundacja Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej.
- Troska, A. (2023). Jaka jest realna emisja gazów cieplarnianych z produkcji zwierzęcej? Pobrane z: https://www.farmer.pl/ produkcja-zwierzeca/bydlo-i-mleko/jaka-jest-realna-emisja-gazow-cieplarnianych-z-produkcji-zwierzecej,126798. html (26.04.2025).
- Upton, J.B., Cissé, J.D., Barrett, C.B. (2016). Food security as resilience: reconciling definition and measurement. Agri- cultural Economics, 47, 135‒147.
- Weis, T. (2011). Światowa gospodarka żywnościowa. Batalia o przyszłość rolnictwa. Warszawa: Polska Akcja Huma- nitarna.
- Wilczyński, W.J. (2019). Problem zaopatrzenia w wodę w regionie Islamu. Przegląd Geopolityczny, 29, 87‒101.
- Wilk, W. (2008). Skutki zmian klimatycznych dla najbiedniejszych krajów świata. W: W. Wilk (red.), Globalne ocieplenie i kryzys żywnościowy (s. 17‒32). Warszawa: Fundacja Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej.
- Wiśniewska, M., Wyrwa, J. (2022). Bezpieczeństwo żywności i żywnościowe w okresie pandemii. Ujęcie interdyscypli- narne. Zielona Góra: Polskie Towarzystwo Ekonomiczne.
- Wiśniewska, M.Z. (2022). Ewolucja trendów i zagrożeń w konsumpcji żywności w świetle celów zrównoważonego rozwoju. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, 1, 63‒79.
- Wrzosek, M., Bilska, B., Kołożyn-Krajewska, D., Krajewski, K. (2017). Zastosowanie analizy ryzyka do opracowania innowacyjnego systemu ograniczania strat i marnowania żywności w handlu detalicznym (system MOST). Żyw- ność. Nauka. Technologia. Jakość, 24, 2 (111), 140‒155.




