„Baczność! Przeczytać i zwrócić dla zniszczenia”. Porządki archiwum a korespondencja intymna Racheli Auerbach z czasu wojny i getta – pytania i problemy

Artykuł stanowi próbę odpowiedzi na wyzwanie, jakie stawia przed badaczką kwestia podjęcia w dyskursie akademickim analizy, pisanej po polsku, intymnej korespondencji z czasów okupacji i getta, autorstwa Racheli Auerbach (1899–1976), dwujęzycznej pisarki jidysz-polskiej, krytyczki literackiej, badaczki historii Zagłady, jednej z trojga ocalałych współpracowników podziemnego archiwum getta warszawskiego. Badając historię spuścizny Auerbach oraz ramy instytucjonalne, w obrębie których jej osobiste dokumenty – często opatrzone klauzulą „do zwrotu” czy też „zniszczyć” – zostały udostępnione, autorka zadaje pytania o granice między publicznym a prywatnym oraz etykę interpretacji i publikacji. Stara się też uchwycić obecne w tekstach napięcie między impulsem destrukcji i zatarcia a impulsem dokumentacji i ocalenia śladu jednostkowego istnienia, który zyskuje na znaczeniu wraz ze zmianą sytuacji okupacyjnej Auberach jako Żydówki. Z nimi też wiąże się zmiana modelu komunikacji wpisanego w korespondencję, która prowadzi do przekształcenia serii listów w autobiograficzną kolekcję-dziennik, a następnie część publicznej kolekcji-archiwum.