„Kawałek potrzaskanego życiorysu i próba jego reperacji; też nieudana” – czyli Woroszylskiego rozliczenia z młodością i komunizmem

Artykuł stanowi interpretację trzech tekstów autobiograficznych Wiktora Woroszylskiego: Materiały do życiorysu (1956); Nasza łódzka młodość (1962), Bez imienia (1976). Zapiski stanowią przykład narracji rozliczeniowych z okresem tużpowojennej komunistycznej młodości (rozpatrywanej m.in. jako wynik „wojennego” dzieciństwa). Narracje wypowiadane są w trzech momentach: okresie rewizjonistycznym (figura „ja–my”, wiara w odbudowę „socjalizmu z ludzką twarzą”), sentymentalnym (figura „on–ja”, mityzacja, powrót do lat młodości) i opozycyjnym (figura „ja- -rozbitka”, odstępstwo). Ich wartość wynika ze sprzężenia głosów, napięcia pomiędzy tekstami, ale też między opowiadającym a sobą-bohaterem, z wymienności ról i „procesualności wiedzy”. Zapiski są, wedle słów Małgorzaty Czermińskiej, „śladem mentalności odciśniętym na tekście”, a odautorski gest zebrania ich w jednym tomie stanowić ma ostateczne rozliczenie równoznaczne z odbudową tożsamości na nieredukowalnej wyrwie w życiorysie. W artykule udowadniam, że nie jest to do końca możliwe.