Colloquia Theologica Ottoniana


ISSN: 1731-0555     eISSN: 2353-2998    OAI    DOI: 10.18276/cto.2025.41-03
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ

Lista wydań / 41/2025
(Nowa) duchowość jako wyzwanie duszpasterskie

Autorzy: Andrzej Draguła ORCID
Uniwersytet Szczeciński | Instytut Nauk Teologicznych
Słowa kluczowe: duchowość fides qua fides quae SBNR Tomáš Halík Chantal Delsol Amanda Montell
Data publikacji całości:2025-12
Liczba stron:16 (39-54)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstrakt

Wielu badaczy wskazuje na istotne przesunięcia w pejzażu religijno-duchowym, z którymi mamy współcześnie do czynienia. Oprócz duchowości religijnej, w tym chrześcijańskiej (katolickiej), pojawiają się coraz częściej nowe formy duchowości, które nie odwołują się już do religii, jak na przykład duchowość ateistyczna. Współczesna duchowość nie zawsze jest genetycznie powiązana z religijnością. Przeciwnie, angielski akronim SBNR – Spiritual But Not Religious – wprost wskazuje na pozareligijny charakter takiej duchowości. Punktem wyjścia do poszukiwania odpowiedzi na pytanie o duszpasterską reakcję Kościoła na to zjawisko jest najpierw usytuowanie duchowości w przestrzeni aktu wiary (fides qua i fides quae), a następnie określenie relacji duchowości wobec postawy religijnej i niereligijnej (sekularnej). Uwzględnienie tych dwóch perspektyw pozwoli na wypracowanie wskazówek dla strategii duszpasterskiej wobec osób deklarujących się jako duchowe, ale niereligijne i niezrzeszone.
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.Benke Ch., Historia duchowości chrześcijańskiej w zarysie, Kielce 2009.
2.Buber M., Dwa typy wiary, tłum. J. Zychowicz, Kraków 1995.
3.Bujak J., Fides quae creditur, czyli relacja wiary i rozumu, „Colloquia Theologica Ottoniana” 1 (2014), s. 7–22.
4.Burton T.I., Strange Rites: New Religions for a Godless World, New York 2000.
5.Calasso R., Nienazwana teraźniejszość, tłum. J. Ugniewska, Gdańsk 2019.
6.Chmielewski M., Duchowość, w: M. Chmielewski (red.), Leksykon duchowości katolickiej, Lublin–Kraków 2002, s. 226–232.
7.Comte-Sponville A., Duchowość ateistyczna. Wprowadzenie do duchowości bez Boga, tłum. E. Aduszkiewicz, Warszawa 2011.
8.Daniluk M., Duchowość chrześcijańska, w: Encyklopedia katolicka, t. IV, Lublin 1995, kol. 318–330.
9.Davie G., [rozmowa] W spektrum wiary i niewiary, „Więź” 2 (2024), 696, s. 124–133.
10.Delsol Ch., Koniec świata chrześcijańskiego. Inwersja normatywna i nowa era, tłum. P. Napiwodzki, Kraków 2023.
11.Draguła A., Kościół na rynku. Eseje pastoralne, Warszawa 2020.
12.Duchow(n)y, https://slowniketymologiczny.uw.edu.pl/entry/36.
13.Dworkin R., Religia bez Boga, tłum. B. Baran, Warszawa 2014.
14.Erlandson S., Spiritual but Not Religious: A Call to Religious Revolution in America, Bloomington 2000.
15.Funk C., Smith G., „Nones” on the Rise: One-in-Five Adults Have No Religious Affiliation, „The Pew Forum on Religion and Public Life”, http://www.pewforum.org/files/2012/10/NonesOnTheRise-full.pdf.
16.Halík T., Popołudnie chrześcijaństwa. Odwaga do zmiany, tłum. T. Maćkowiak, Kraków 2022.
17.Halík T., Reforma Kościoła nie uda się bez ożywienia duchowości, „Więź” 1 (2023), 691, s. 115–123.
18.Hayes A.L., Spiritual but Not Religious, Toronto School of Theology, 6.03.2018 r.; https://web.archive.org/web/20180405215032/https://www.tst.edu/about/spiritual-not-religious.
19.https://thepocketscroll.wordpress.com/2024/06/08/spiritual-in-2-senses-spiritualis-spiritalis.
20.Huss B., Spiritual, but not Religious, but not Secular: Spirituality and its New Cultural Formations (Lecture draft); https://www.academia.edu/37804743/Spiritual_but_not_Religious_but_not_Secular_Spirituality_and_its_New_Cultural_Formations_Lecture_draft_.
21.Huss B., Spirituality: The Emergence of a New Cultural Category and its Challenge to the Religious and the Secular, „Journal of Contemporary Religion” 1 (2014), 29, s. 47–60, DOI: 10. 1080/ 13537903. 2014. 864803.
22.Kałuża K., Ku teologicznemu rozumieniu religii, „Analecta Cracoviensia” 49 (2017), s. 41–65; DOI: http://dx.doi.org/10.15633/acr.2405.
23.Lenoir F., Sacrum. Historia ludzkiej duchowości, tłum. E. Kasprzak-Kozikowska, Kraków 2025.
24.Mariański J., Nowa duchowość jako megatrend społeczny i kulturowy, „Przegląd Religioznawczy” 4 (2011), s. 15–55.
25.Mariański J., Nowa religijność i duchowość – mit czy rzeczywistość? Studium socjologiczne, Warszawa 2019.
26.Mastej J., Wiara, w: M. Rusecki (red.), Leksykon teologii fundamentalnej, Lublin–Kraków 2002, s. 1323–1328.
27.Mielicka-Pawłowska H., Duchowość ponowoczesna. Studium z zakresu socjologii jakościowej, Kraków 2017.
28.Montell A., Idź za mną. Język sekciarskiego fanatyzmu, tłum. A. Pluszka, Wołowiec 2024, Nosowski Z., Pójdźmy gdzie indziej, „Więź” 2 (2017), s. 95–100.
29.Pawluczuk W., Duchowość, w: M. Libiszowska-Żółtkowska, J. Mariański (red.), Leksykon socjologii religii. Zjawiska – badania – teorie, Warszawa 2004, s. 90–92.
30.Ptaszek R.T., Odejście od transcendencji. Współczesna młodzież polska wobec religii i duchowości, „Ethos. Kwartalinik Instytutu Jana Pawła II KUL” 38 (2025), s. 182–197. DOI 10.12887/38-2025-1-149-12.
31.Salai S., Crowly P., How the Spiritual Exercises can help non-Catholic, „America” 09.10.2016 r., https://www.americamagazine.org/faith/2016/11/09/how-spiritual-exercises-can-help-non-catholics [dostęp: 26.10.2024].
32.Plata T., Czułość nas rozszarpie. Olga Tokarczuk i współczesne przygody nierozumu, Kraków–Budapeszt–Syrakuzy 2024.
33.Thomas O.C., Spiritual but Not Religious: The Influence of the Current Romantic Movement, „Anglican Theological Review” 88 (2006), s. 397–415.
34.Tyrała R., Pozareligijna duchowość (polskich) niewierzących, „Studia Humanistyczne AGH” 12/3 (2013), s. 67–79.
35.Witek S., Duchowość religijna, w: Encyklopedia katolicka, t. IV, Lublin 1995, kol. 330–334.
36.Wuthnow R., After Heaven: Spirituality in America Since the 1950s, Berkeley 1998.