Badania opinii, planów i postawy młodzieży zrealizowane na użytek polityki i praktyki samorządowej

W artykule przedstawiono wyniki badań opinii młodzieży (przeprowadzone na przełomie lat 2020–2021) na temat miejsca swojego zamieszkania oraz planów edukacyjnych i zawodowych. Próba populacyjna, licząca łącznie 14 507 respondentów, obejmowała wszystkich uczniów ostatnich klas szkół ponadpodstawowych z 339 gmin uczestniczących w projekcie predefiniowanym Centrum Wsparcia Doradczego ZMP. Badania pokazały duży krytycyzm młodzieży wobec warunków i perspektyw życia w swoich gminach i regionach, a jednocześnie relatywnie wysokie aspiracje edukacyjne i zawodowe. Wyrażane opinie i deklarowane postawy są odzwierciedleniem stereotypowych przekonań o pracy i świecie, świadcząc o braku pewności siebie i świadomości ograniczonych kompetencji społecznych. Uczniów szkół technicznych i zawodowych wyróżnia większa, niż w przypadku licealistów, doza pragmatyzmu i realnego postrzegania swoich szans rozwojowych w społecznościach lokalnych. Pomimo zróżnicowania terytorialnego młodzież z różnych regionów charakteryzuje duże podobieństwo cech społecznych (np. samoocena sytuacji materialnej, pochodzenie społeczno- zawodowe), ale także deklarowanych wartości, opinii i poglądów. Miejsce zamieszkania – wieś czy miasto, nie miało w tym aspekcie większego znaczenia. To niewątpliwie efekt zacierania na tzw. prowincji granic cywilizacyjnych. Proces ten przyspieszył w ostatnich latach dzięki wzrostowi zamożności wsi, standaryzacji i łatwemu dostępowi do kultury popularnej oraz powszechnemu uczestnictwu w systemach komunikacji i społecznościach wirtualnych za pośrednictwem środków masowej komunikacji nowych technologii (IT). Celem badań społecznych rekomendowanych samorządom przez ZMP ma być ich operacyjna użyteczność dla racjonalnego i legitymizowanego zarządzania strategicznego lokalnymi społecznościami. Wykorzystanie ich wyników w tej właśnie funkcji zaprezentowano w poniższym tekście.