
Przegląd Zachodniopomorski
„Mądra kobieta” z fary kołobrzeskiej od malarskiej kompozycji do graficznego rozproszenia parenetycznej formuły obrazowej.
DOI: 10.18276/pz.2021.36-01
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 0552-4245 |
| eISSN: | 2353-3021 |
| Autorzy: |
Marcin
Bogusz
Instytut Historii Sztuki Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie |
| Słowa kluczowe: | malarstwo tablicowe ikonografia Woensam drzeworyt Kołobrzeg mądra kobieta |
| Data wydania numeru / monografii: | 2021 |
| Liczba stron: | 23 (7-29) |
| OAI-PMH: | Metadane |
Abstrakt
Artykuł poświęcony jest przechowywanemu w kolegiacie kołobrzeskiej obrazowi przedstawiającemu „Mądrą kobietę” i recepcji typu ikonograficznego, do którego należy. Kompozycja jest nietypowa, pełna symboli i nieoczywistych znaków, które objaśnia umieszczona po obu stronach przedstawienia inskrypcja. Ponadto, w XVIII w. umieszczono na tablicy informację o jej fundatorze, roku, w którym znalazła się ona w kościele oraz upamiętniono renowację obrazu. Obraz wpisuje się we wcale popularną w późnym średniowieczu grupę przedstawień parenetycznych, których zadaniem było pokazywanie wzorców odpowiednich postaw. Wzorce te, dzięki wynalezieniu oraz upowszechnieniu technik graficznych, mogły trafić do coraz większej liczby odbiorców. Podobnie było z kompozycją, która znajduje się w Kołobrzegu: w I połowie XVI w. wizerunki mądrej kobiety zostały wydrukowane w Kolonii, Amsterdamie oraz niezidentyfikowanej pracowni na terenie Rzeszy. Z biegiem czasu formuła została wzbogacona o wizerunek mądrego mężczyzny. Choć w najstarszych realizacjach ilustracji towarzyszył komentarz, późniejsze odbitki zawierają jedynie ilustrację, co, wydaje się, dowodzi sporej popularności kompozycji.
Podgląd PDF
Bibliografia (28)
- Bernoulli, Jean. Reisen durch Brandenburg, Pommern, Preuβen, Curland, Ruβland und Pohlen, in den Jahren 1777 und 1778, T. 2: Rückseite von Danzig über Stettin nach Berlin im Jahr 1777, und zweyte Reise nach Danzig im Jahr 1778. Leipzig: Caspar Fritsch, 1777.
- Bӧttger, Ludwig. Die Bau- und Kunstdenkmӓler des Regirungs- Bezirk Kӧslin, T. 1, H. 1: Die Kreise Kӧslin, und Kolberg-Kӧrlin. Stettin: Druck von F. Hessenland, 1889.
- Calmann, Gerta. „The Picture of Nobody. An Iconographical Study”, Journal of the Warburg and Corutauld Institutes, Jan.–Jun. (1966): 60–104.
- Domasłowski, Jerzy. „Gotyckie malarstwo tablicowe Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej”, Materiały Zachodniopomorskie 41 (1995): 341–376.
- Dziemba, Robert. Historia kołobrzeskiej bazyliki konkatedralnej. Kalendarium. Kołobrzeg: Wydawnictwo „SARA“ S.C. Ż. Kornas, K. Łuszczyński, 2000.
- Dziemiok, Bohdan. O komizmie. Od Arystotelesa do dzisiaj. Antologię opracowała Monika Bokiniec. Gdańsk: słowo/obraz terytoria, 2013.
- Foucault, Michel. Historia seksualności, tom 4: wyzwania ciała, opr. Frédéric Gros, przeł. Tomasz Stróżyński. Gdańsk: słowo/obraz terytoria, 2019.
- Giza, Natalia. Ideał kobiety angielskiego renesansu w świetle XVI-wiecznej literatury parenetycznej. Kraków: Wydawnictwo naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, 2020.
- Graffunder, Paul. „Niderdeutsche Inschriften des Kolberger Domes“. Jahrbuch des Vereins für Niederdeutsche Sprach-Forschunng 23 (1897): 51–53.
- Grӧssinger, Christa. Humour and Folly in Secular and Profane Prints of Northern Europe. 1430–1540. London, Turnhout: Brepols, 2002.
- Hinz, Paul. Der Kolberger Dom und seine Bildwerke. Eine Wanderung durch sechs Jahrhunderte christlicher Kunst in einer pommerschen Kirche. Stettin: Verlag Fischer & Schmidt, 1936.
- Hirsching, Friedrich Karl Gottlob. Nachrichten von sechenwürdigen Gemӓlde- und Kupferstichsammlungen, Münz- Gemmen- Kunst und Naturalienkabineten, Sammlungen von Modellen, Maschinen, physikalischen und matematischen Instrumenten, anatomischen Prӓparaten und botanischen Gӓrten in Teutschland nach alphabetischer Ordnung der Stӓdte. Erlangen: Johann Jakob Palm, 1786.
- Kolb, Karin. Kunst- und Kulturhistorische Studien zur Zehn-Gebote-Tafel von Lucas Cranach d. Ä. und seiner Werkstatt. Nachtrag zum Bestimmungsort und zur Geschichte der Tafel. Dostęp: 14.04.2021. https://lucascranach.org/documents/DE_LHW_G25_FR077/09_Other/DE_LHW_G25_FR077_2001_Document_Kolb_001-055.pdf.
- Kugler, Franz. „Pommersche Kunstgeschichte. Nach der erhaltenen Monumenten dargestellt“, Baltische Studien 8 (1840), 1.
- Labuda, Adam Stanisław. Malarstwo tablicowe w Gdańsku w 2 poł XV w. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979.
- Maaβ, Johann Gottlieb Wilhelm. Geschichte und Bearbeitung der St. Marien-Dom-Kirche zu Colberg. Colberg: Gedruckt und zu haben bei C. J. Post, 1837.
- Mensger, Ariane. red. Weibsbilder. Eros, Macht, Moral und Tod um 1500. Berlin, München: Deutscher Kunstverlag, 2017.
- Mohrland, Julianne. Die Frau zwischen Narr und Tod. Untersuchungen zu einem Motiv der frühneuzeitlichen Bildpublizistik, Karlsrucher Schriften zur Kunstgeschichte, Bd. 8. Berlin: Lit Verlag Dr. W. Hopf, 2013.
- Mӧller, Friedrich. Die Künstler aller Zeiten und Vӧlker oder Leben und Werke der berühmsten Baumeister, Bildhauer, Maler, Kupferstecher, Formschneider, Litographem etc. von den frühesten Kunstepochen bis zur Gegenwart, T. 1. Stuttgart: Verlag von Ebner & Seubert, 1857.
- Nickel, Helmut. Five Shields from a Set of Seven, with the Family Arms of Behaim von Scharzbach. W: Gothic and Renaissance Art in Nuremberg 1300–1500. Catalog of an exhibition held at the Metropolitan Museum of Art, New York, April – June 22, 1986 and at the Germanisches Nationalmuseum, Nuremberg, July 24 – Sept. 28, 1986. New York-Munich: The Metropolitan Museum of Art-Prestel-Verlag, 1986.
- Nodl, Thomas. Albrecht Altdorfer in sejner Zeit. Reliӧse und profane Themen in der Kunst um 1500, Kunstwissentlischaftliche Studien, Bd. 115. München, Berlin: Deutscher Kunstverlag, 2004.
- Oczko, Piotr. Miotła i krzyż. Kultura sprzątania w dawnej Holandii, albo historia pewnej obsesji. Kraków: Collegium Columbinum, 2013.
- Oleśkiewicz, Anastazja, Taylor-Kucia, Jessica red. Praca kobiety nigdy się nie kończy. Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury, 2013.
- Płonka-Bałus, Katarzyna. Średniowieczne rękopisy iluminowane Biblioteki i Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie, t. 2: Bawaria, Czechy – Polska. Kraków: Muzeum Narodowe w Krakowie, 2018.
- Riemann, Heinrich. Geschichte der Stadt Colberg. Aus den Quellen dargestellt. Colberg: Carl Jancke’s Verlag 1873.
- Schüppert, Helga. „Frauenbild und Frauentag in der Predigtliteratur”, W: Frau und Spätmittelalterlicher Alltag. Internationaler Kongress Krems an der Donau 2. Bis 5. October 1984, Verӧffentlichungen des Instituts für Mittelalterliche Realienkunde Österreichs, nr 9, 103–156, Wien: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, 1986.
- Seebohm, Almuth. „The Crucified Monk”. Journal of the Warburg and Courtauld Institutes 59 (1996): 61–102.
- Zajączkowski, Stanisław. „Studia nad procesami Polski i Litwy z Zakonem Krzyżackim w l. 1420–1423”, Ateneum Wileńskie 12 (1937): 282–403.





