
Przegląd Zachodniopomorski
The importance of the Bydgoszcz crisis in 1981 in the political career of Marian Jurczyk
(Znaczenie tzw. kryzysu bydgoskiego w 1981 r. w karierze politycznej Mariana Jurczyka)
DOI: 10.18276/pz.2024.39-11
Цитировать
Полный текст доступен
| ISSN: | 0552-4245 |
| eISSN: | 2353-3021 |
| Авторы: |
Michał
Siedziako
Uniwersytet Szczeciński |
| Ключевые слова: | NSZZ „Solidarność” Marian Jurczyk kryzys bydgoski porozumienie warszawskie |
| Дата издания выпуска / монографии: | 2024 |
| Количество страниц: | 35 (293-327) |
| OAI-PMH: | Метаданные |
Абстракт
Kryzys bydgoski był jednym ze zwrotnych momentów w karierze politycznej Mariana Jurczyka, który znajdował się wówczas w samym centrum ogólnopolskich wydarzeń, wchodząc w skład Krajowego Komitetu Strajkowego i kilkuosobowej grupy reprezentantów kierownictwa „Solidarności” na czele z Lechem Wałęsą. Grupa ta prowadziła rozmowy z przedstawicielami rządu PRL, zakończone podpisaniem tzw. porozumienia warszawskiego. Jurczyk utwierdził się wówczas w przekonaniu o złej woli władz i nabrał nieufności do związkowych doradców. Został też urażony postawą samego Wałęsy, który odciął od wpływu na podejmowane decyzje innych związkowych liderów, w tym samego Jurczyka. W kolejnych miesiącach Jurczyk, opierając się na szeregowych masach członkowskich „Solidarności”, wraz z nimi zaczął ulegać postępującej radykalizacji. Na I Krajowym Zjeździe Delegatów NSZZ wystąpił jako kontrkandydat Wałęsy w wyborach na przewodniczącego związku, próbując dać odpór jego autorytarnemu stylowi zarządzania „Solidarnością”. Wyciągnąwszy lekcję z przebiegu kryzysu bydgoskiego, Jurczyk w całej swojej dalszej karierze związkowej i politycznej odwoływał się do woli i opinii „zwykłych obywateli”.
Просмотр PDF
Библиография (38)
- Źródła archiwalne
- Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie, sygn. 514/4/20.
- Archiwum Ośrodka Karta, „Solidarność” – narodziny ruchu, sygn. A/16/3.
- Archiwum Państwowe w Warszawie – Oddział Dokumentacji Osobowej i Płacowej w Milanówku, Stocznia Szczecińska S.A. Szczecin, sygn. T-859-1967-062251.
- Relacje, wspomnienia, dzienniki
- Dębska, Agnieszka, Maciej Kowalczyk, oprac. Kryzys bydgoski 1981. T. 3: W relacjach świadków. Warszawa: Ośrodek KARTA & Narodowe Centrum Kultury, 2013.
- Jankowska, Janina. Portrety niedokończone. Rozmowy z twórcami „Solidarności” 1980–1981, wstęp i oprac. Andrzej Friszke. Warszawa: Biblioteka „Więzi”, 2003.
- Modzelewski, Karol. Zajeździmy kobyłę historii. Wyznania poobijanego jeźdźca. Warszawa: Wydawnictwo ISKRY, 2013.
- Rakowski, Mieczysław F. Dzienniki polityczne 1979–1981. Warszawa: Iskry, 2004.
- Szejnert, Małgorzata, Tomasz Zalewski. Szczecin: Grudzień – Sierpień – Grudzień. Szczecin: Walkowska Wydawnictwo, 2008.
- Zieliński, Piotr. Marian Jurczyk. Zły prezydent. Wywiad – rzeka. Szczecin, 2008.
- Źródła publikowane
- Benken, Przemysław, Magdalena Dźwigał, Marcin Stefaniak, oprac. Franciszka Skwierczyńskiego „tajna kronika” szczecińskiej „Solidarności” w latach 1980–1982. Szczecin–Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2020.
- Gajos, Robert, Krzysztof Osiński, Piotr Rybarczyk, oprac. Kryzys bydgoski 1981. Przyczyny, przebieg, konsekwencje. T. 2: Dokumenty. Bydgoszcz–Gdańsk–Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2013.
- Gontarczyk, Piotr. Tajny współpracownik „Święty”. Dokumenty archiwalne sprawy Mariana Jurczyka. Warszawa: Arwil s.c., 2005.
- Kozłowski, Tomasz, wstęp. PZPR a „Solidarność” 1980–1981. Tajne dokumenty Biura Politycznego. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2013.
- Krajowa Komisja Porozumiewawcza NSZZ „Solidarność”. Posiedzenie w dniach 31 III – 1 IV 1981 r. Warszawa: Niezależna Oficyna Wydawnicza, 1987.
- Owsiński, Marek, wybór, Tomasz Kozłowski, wstęp i oprac. Dokumenty Krajowej Komisji Porozumiewawczej i Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” (1980–1981). Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2012.
- Posiedzenie Krajowej Komisji Porozumiewawczej NSZZ „Solidarność” 23–23 marca 1981 r. Warszawa: Niezależna Oficyna Wydawnicza, 1986.
- Artykuły i monografie naukowe
- Cenckiewicz, Sławomir. Anna Solidarność. Życie i działalność Anny Walentynowicz na tle epoki. Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka, 2010.
- Eisler, Jerzy. Siedmiu wspaniałych. Poczet pierwszych sekretarzy KC PZPR. Warszawa: Czerwone i Czarne, 2014.
- Friszke, Andrzej. Rewolucja Solidarności 1980–1981. Kraków: Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk & Znak & Europejskie Centrum Solidarności, 2014.
- Holzer, Jerzy. „Solidarność” 1980–1981. Geneza i historia. Paryż: Instytut Literacki, 1984.
- Kościelny, Robert, Artur Kubaj. „NSZZ »Solidarność« Region Pomorze Zachodnie”. W: NSZZ „Solidarność” 1980–1989. T. 3: Polska Północna, red. Łukasz Kamiński, Grzegorz Waligóra, 247–354. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2010.
- Kościelny, Robert. Wiosna wolnych Polaków. Wersja szczecińska. Warszawa: Wydawnictwa Drugie, 2017.
- Krasucki, Eryk. „Marian Jurczyk – w poszukiwaniu (straconej?) biografii (1970–1989)”. W: Szczecin – historię tworzą ludzie. Druga Konferencja Edukacyjna, 11 XII 2009 r., red. Katarzyna Rembacka, 201–222. Szczecin: Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2010.
- Kubaj, Artur. „Kryzys bydgoski w Szczecinie”. W: Konfrontacje i negocjacje. Wokół konfliktów społeczno-politycznych w PRL z początku lat osiemdziesiątych XX w., red. Mirosław Golon, Krzysztof Osiński, 143–164. Bydgoszcz–Gdańsk: Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
- Kubaj, Artur. „Marian Jurczyk – Lech Wałęsa. Rywalizacja, współdziałanie, konfrontacja”. W: Szczecin z oddali. Piąta Konferencja Edukacyjna, 30 XI 2012 r., red. Katarzyna Rembacka, 223–243. Szczecin: Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2014.
- Matusewicz, Zdzisław. Szczecin 1980–1981. Rewolucja „Solidarności”. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 1997.
- Osiński, Krzysztof, Piotr Rybarczyk. Kryzys bydgoski 1981. Przyczyny, przebieg, konsekwencje. T. 1: Monografia. Bydgoszcz–Gdańsk–Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2013.
- Pałka, Jarosław. Polskie wojska operacyjne w Układzie Warszawskim. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2022.
- Siedziako, Michał. „Porozumienia sierpniowe. Dlaczego »Szczecin podpisał pierwszy« i jakie to miało znaczenie?”. Wolność i Solidarność 11–12 (2019–2020): 14–34.
- Artykuły prasowe
- Dziechciowski, Tadeusz, Tomasz Zieliński. „Pod presją” [wywiad z Marianem Jurczykiem]. Jedność. Tygodnik NSZZ Solidarność Pomorza Zachodniego 14 (1981).
- Kowalińska-Maślanka, Lidia, Michał Paziewski, Jarosław Piwar, Andrzej Węglarz, Tomasz Zieliński. „Tacy jesteśmy!”. Jedność. Tygodnik NSZZ Solidarność Pomorza Zachodniego 23 (1981).
- „List otwarty Mariana Jurczyka do wiceprezesa Rady Ministrów PRL Mieczysława F. Rakowskiego”. Jedność. Tygodnik NSZZ Solidarność Pomorza Zachodniego 14 (1981).
- [Zimowski, Jerzy]. „Marian Jurczyk”. Obraz. Miesięcznik Społeczny 1 (1984).





