O koncepcji transformacyjnego opisu struktur zdaniowych (z okazji Jubileuszu 95. urodzin Profesora Andrzeja Otfinowskiego)

Okazją do przygotowania artykułu stał się jubileusz 95. urodzin Profesora Andrzeja Otfinowskiego, który przypadał w grudniu ub. roku. Celem proponowanego tekstu jest przypomnienie powstałej w latach 80. dwudziestego wieku teorii składniowej wymienionego językoznawcy i zaprezentowanie jej młodszym pokoleniom polskich badaczy języka. Dokonania A. Otfinowskiego były i są mało znane w polskim językoznawstwie. Propozycja opisu składni polskiej bydgoskiego językoznawcy sytuuje się w nurcie gramatyki generatywno-transformacyjnej, a jej istotą jest koncepcja dwóch typów struktur zdaniowych: elementarnych (semantycznie jednopredykatowych) i złożonych (semantycznie co najmniej dwupredykatowych). W związku z tym rozróżnieniem istotne jest szczegółowe zagadnienie odróżnienia orzeczeń czynnościowych i operacyjnych (konstytuujących struktury elementarne) od orzeczeń kauzatywnych (konstytuujących struktury złożone). Szczególne miejsce w opisie składni polskiej A. Otfinowskiego zajmują też orzeczenia analityczne: nieidiomatyczne, zbudowane z członu niepredykatowego o funkcji formalno-modyfikującej i wykładnika predykatu, oraz idiomatyczne (będące w całości wykładnikami predykatów semantycznych). Bydgoski uczony zaproponował też swoją teorię czasowników operatorowych, pełniących w orzeczeniach analitycznych funkcję formalno-modyfikującą. W związku z tym ważne miejsce w teorii transformacyjnej A. Otfinowskiego zajmują transformacje analizujące, które przekształcają strukturę zdaniową z orzeczeniem syntetycznym w strukturę zdaniową z orzeczeniem analitycznym, a tę z kolei na strukturę zdaniową z orzeczeniem analitycznym o wyższym stopniu analityczności. W efekcie działalności naukowej A. Otfinowskiego powstała bydgoska szkoła składniowa.