Ojciec i Syn, czyli bycie w relacji. Konsekwencje w stworzeniu

W artykule skupiono się na tym, co w obradach soboru nicejskiego (325) było najważniejsze, czyli na relacji. Pojęciem podstawowym, terminem fundamentalnym, który wyrażał zasadę współistnienia Ojca i Syna, ich równość i jednoczesną odmienność w tożsamości, stała się „relacja”. Wyrażenie to urosło do rangi kategorii metafizycznej. Z ustaleń soborowych wynikało, że Ojciec i Syn posiadają naturę Bożą nierozdzielnie–współistotnie, a jedyna różnica, jaka zachodzi między nimi, sprowadzała się do odmiennych do siebie „relacji”: Ojciec stawał się Zasadą–Źródłem Syna, nie odwrotnie. Rozróżnienie, jakie wprowadzał sobór, nie było czysto logiczne, ale nad wyraz realne. Według nauki soborowej Ojciec i Syn stanowią jedną nierozerwalną Bożą rzeczywistość, będąc zarazem różni od siebie, każdy – Ojciec i Syn – różny w swojej tożsamości. Między nimi zachodzi całkowite wzajemne przenikanie się, co język łaciński i grecki oddał za pomocą terminu circumincessio-perichoresis. To wzajemne przenikanie się nie jest zlaniem, utożsamieniem, ujednoliceniem. W konsekwencji relacje, jakie dokonują się w Bogu trójjedynym są wzorem, modelem, źródłem wszystkich innych relacji, także tych, które dokonują się w świecie. Świat żyje, rozwija się, pięknieje – lub zwija się duchowo i społecznie – w zależności od charakteru relacji, jakie nawiązuje. Dzieje się tak, ponieważ „zasada” życia Trójcy Świętej stała się jednocześnie zasadą życia i rozwoju świata.