Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie
Od Rzeczypospolitej Obojga Narodów do Imperium Rosyjskiego: Kościół greckounicki ukraińskiego Podola (koniec XVIII wieku – lata 30. XIX wieku)
(От Речи Посполитой к Российской империи: греко-униаты украинского Подолья (конец XVIII – 30-гг. XIX в.))
DOI: 10.18276/skk.2024.31-09
Цитировать
Полный текст доступен
| ISSN: | 1230-0780 |
| eISSN: | 2719-4337 |
| Авторы: |
Viktoria
Bilyk
Wschodnioeuropejski Narodowy Uniwersytet im. Łesi Ukrainki, Łuck, Ukraina | Восточноевропейский национальный, университет имени Леси Украинки, г. Луцк, Украина |
| Ключевые слова: | Podole Kościół greckounicki Cerkiew prawosławna biskup duchowieństwo „akt zjednoczenia” synod |
| Дата издания выпуска / монографии: | 2024 |
| Количество страниц: | 13 (163-175) |
| OAI-PMH: | Метаданные |
| Cited-by (Crossref) ?: | Включите JavaScript для получения данных о цитировании. |
Дополнительная информация
Tłumaczenie z języka rosyjskiego ks. mgr Anton Demshin
Абстракт
Publikacja, na podstawie analizy dokumentów archiwalnych i literatury naukowej, opisuje stan Kościoła greckounickiego na Podolu ukraińskim. Ukazano polityczne uwarunkowania funkcjonowania tego Kościoła. Omówiono, jak w wyniku trzech podziałów Rzeczypospolitej Obojga Narodów ziemie ukraińskie, w tym Podole, weszły w skład Imperium Rosyjskiego. Analizie poddano politykę religijną cesarzy rosyjskich wobec greckounitów prowincji podolskiej. Donoszono, że wszelkie działania rządu miały na celu wyeliminowanie Kościoła greckounickiego. W procesie zawracania ludności do prawosławia stosowano siłę i oddziały karne. Ukazano strukturę Kościoła greckounickiego na terenie prowincji oraz zachodzące w niej zmiany. Monitorowano proces zmniejszania liczby dziekanatów, parafii i znajdujących się w nich parafian. Odrębnie w publikacji przedstawiono sieć klasztorów bazylianów. Należy zauważyć, że byli oni podporą Kościoła greckounickiego w tym regionie. Dlatego władze szczególnie skupiły się na procesie ich eliminacji. W sumie ustalono, że po podziałach Rzeczypospolitej Obojga Narodów i wejściu Podola do Imperium Rosyjskiego, Kościół greckounicki uległ silnej presji i trzy dekady później został całkowicie zlikwidowany.
Просмотр PDF
Библиография (48)
- Likowski, Edward. Dzieje Kościoła unickiego na Litwie i Rusi w XVIII i XIX wieku ze względu na przyczyny jego upadku. Cz. 1. Warszawa: Skład główny w Księgarni Gebethnera i Wolffa Druk. Piotra Laskawera, 1906.
- Likowski, Edward. Dzieje Kościoła unickiego na Litwie i Rusi w XVIII i XIX wieku ze względu na przyczyny jego upadku. Cz. 2. Warszawa: Skład główny w Księgarni Gebethnera i Wolffa Druk. Piotra Laskawera, 1906.
- Lorens, Beata. Bazylianie prowincji koronnej w latach 1743–1780. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2014.
- Radwan, Marian. Carat wobec Kościoła greckokatolickiego w zaborze rosyjskim. 1796–1839. Roma–Lublin: Polski Instytut Kultury Chrześcijańskiej, 2001.
- Radwan, Marian. „Bazylianie w zaborze rosyjskim w latach 1795–1839”. Nasza Przeszłość 93 (2000): 153–225.
- Śliwa, Tadeusz. „Kościół greckokatolicki na «Ziemiach zabranych» (1815–1875)”. W: Historia Kościoła w Polsce. T. 2: 1764–1945. Cz. 1: 1764–1918, red. Zdzisław Obertyński, Bolesław Kumor, 497–503. Poznań–Warszawa: Pallottinum, 1979.
- Śliwa, Tadeusz. „Kościół greckokatolicki w Galicji (1815–1918)”. W: Historia Kościoła w Polsce. T. 2: 1764–1945. Cz. 1: 1764–1918, red. Zdzisław Obertyński, Bolesław Kumor, 628–649. Poznań–Warszawa: Pallottinum, 1979.
- Śliwa, Tadeusz. „Kościół greckokatolicki w królestwie Polskim (1815–1875)”. W: Historia Kościoła w Polsce. T. 2: 1764–1945. Cz. 1: 1764–1918, red. Zdzisław Obertyński, Bolesław Kumor, 503–511. Poznań–Warszawa: Pallottinum, 1979.
- Śliwa, Tadeusz. „Kościół greckokatolicki w Rzeczypospolitej (1764–1795)”. W: Historia Kościoła w Polsce. T. 2: 1764–1945. Cz. 1: 1764–1918, red. Zdzisław Obertyński, Bolesław Kumor, 105–121. Poznań–Warszawa: Pallottinum, 1979.
- Śliwa, Tadeusz. „Kościół greckokatolicki w zaborze austriackim (1772–1815)”. W: Historia Kościoła w Polsce. T. 2: 1764–1945. Cz. 1: 1764–1918, red. Zdzisław Obertyński, Bolesław Kumor, 288–301. Poznań–Warszawa: Pallottinum, 1979.
- Śliwa, Tadeusz. „Kościół greckokatolicki w zaborze rosyjskim (1772–1815)”. W: Historia Kościoła w Polsce. T. 2: 1764–1945. Cz. 1: 1764–1918, red. Zdzisław Obertyński, Bolesław Kumor, 219–235. Poznań–Warszawa: Pallottinum, 1979.
- Śliwa, Tadeusz. „Kościół prawosławny w Rzeczypospolitej (1764–1795) i w Księstwie Warszawskim (1807–1815)”. W: Historia Kościoła w Polsce. T. 2: 1764–1945. Cz. 1: 1764–1918, red. Zdzisław Obertyński, Bolesław Kumor, 121–128. Poznań–Warszawa: Pallottinum, 1979.
- Śliwa, Tadeusz. Okruchy z historii kościoła obrządku greckiego. Przemyśl: Wydawnictwo Archidiecezji Przemyskiej, 2017.
- Wodzianowska, Irena. Zmierzch Unii. Struktury terytorialne i personalne Cerkwi greckokatolickiej w drugiej połowie XVIII wieku na Bracławszczyźnie. Lublin–Tczew: Oficyna Wydawnicza Edytor.org Lidia Ciecierska, 2018.
- Білик, Виктория А. Структура греко-католицької церкви на Правобережній Україні на початку ХІХ століття. Дрогобицький краєзнавчий збірник. Вип. VI, 306–315. Дрогобич: Коло, 2002.
- Ваврик, Михайло-Мирослав. Нарис розвитку і стану василіанського чина XVII–XX ст. Топографічно-статистична розвідка. Рим: рр. Basiliani, 1979.
- ГАВО, ф. 382, оп. 2, спр. 27.
- ГАВО, ф. 382, оп. 2, спр. 295.
- ГАВО, ф. 382, оп. 2, спр. 31.
- ГАВО, ф. 382, оп. 2, спр. 365.
- Государственный архив Волынской области (Archiwum Państwowe Obwodu Wołyńskiego, ГАВО), ф. 382, оп. 2, спр. 14.
- ДАХО, ф. 315, оп. 1, спр. 1199.
- ДАХО, ф. 315, оп. 1, спр. 1210.
- ДАХО, ф. 315, оп. 1, спр. 238.
- Державний архів Хмельницької області (Archiwum Państwowe Obwodu Chmielnickiego, ДАХО), ф, 315, оп. 1, спр. 1.
- Законоположения и правительственные распоряжения до Римско-католической церкви в России относящиеся со времени царствования царей Петра и Иоанна Алексеевичей с 1669 по 1867 год включительно. Вильно: Тип. А. Киркора, 1868.
- Каретников, Семён Никитич. Волынская губерния: географическо-исторический очерк губернии. Почаев, 1912.
- Липский, Ипполит. „Воссоединение униатов на Волыни в 1794–1795 гг. по документах Волынской духовной консистории за 1795 г.”. Волын. епарх. ведом 3 (1880): 147–212.
- Липский, Ипполит. „Воссоединение униатов на Волыни в 1794–1795 гг. по документах Волынской духовной консистории за 1795 г.”. Волын. епарх. ведом 26 (1880): 1168–1174.
- Лось, Валентина. Луцька єпархія у 1801–1825 рр.: майнові конфлікти уніатського та православного духовенства. Дрогобицький краєзнавчий збірник. Вип. VII, 259–269 Дрогобич: Коло, 2003.
- Осадчий, Володимир. „Ілюзії чи відчай? Лист архієпископа полоцького Іраклія Лісовського на тлі історії унії в Російській імперії наприкінці XVIII ст.”. Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej. 5 (2007): 218–225.
- Полное собрание законов Росийской империи (ПСЗ). Собрание Первое. 1649–1825 гг. (в 45 т.). Т. 23: 1789 – 6 ноября 1796 г., 975. СПб: Типография ІІ Отделения Собственной Его Императорского Величества Канцелярии, 1830.
- ПСЗ Росийской империи. Собрание Второе. 12 декабря 1825–28 февраля 1881 г. (в 55 т.). Т. 3: 1828 г., 1648. СПб: Типография ІІ Отделения Собственной Его Императорского Величества Канцелярии, 1830.
- ПСЗ Росийской империи. Собрание Первое. 1649–1825 гг. (в 45 т.). Т. 24: 6 ноября 1796–1798 г., 872. СПб: Типография ІІ Отделения Собственной Его Императорского Величества Канцелярии, 1830.
- ПСЗ Росийской империи. Собрание Первое. 1649–1825 гг. (в 45 т.). Т. 28: 1804–1805 гг., 1352. СПб: Типография ІІ Отделения Собственной Его Императорского Величества Канцелярии, 1830.
- РГИА, ф. 797, оп. 6, ч. 2, д. 22 313.
- РГИА, ф. 797, оп. 6, ч. 2, д. 22 328.
- РГИА, ф. 797, оп. 6, ч. 2, д. 22 809 а.
- Российский государственный исторический архив (РГИА), ф. 797, оп. 6, ч. 1, д. 22 176.
- Уния в документах. Сб. Сост. В.А. Теплова, З.И. Зуева, 510. Минск: Лучи Софии, 1997.
- Хіхлач, Богдан. „Економічне життя василіанських монастирів на Поділлі (XVIII – І третина XIX ст.)”. Київська старовина 6 (2008): 23–37.
- Хіхлач, Богдан. До проблеми взаємовідносин католиків, уніатів та православних на Поділлі у XVIII – І-й пол. XІX ст. Поведінкові типи в українському соціокультурному середовищі: історичний досвід та аналіз тенденцій: зб. наук. пр. за результатами міжнар. наук. Конф, 121–126. К., 2007.
- Хіхлач, Богдан. ЧСВВ та УГКЦ на Поділлі (XVIII – І третина XIX ст.): загальний огляд. Подільська старовина: наук, 139–159. зб. Вінниця, 2008.
- ЦДІАК України, ф. 442, оп. 413, спр. 1.
- ЦДІАК України, ф. 442, оп. 413, спр. 68.
- ЦДІАК України, ф. 489, оп. 1, спр. 7.
- Центральный государственный исторический архив Украины, г. Киев (Centralne Państwowe Archiwum Historyczne Ukrainy w Kijowie, ЦГИАК Украины), ф. 2125, оп. 1, спр. 5.
- Шандра, Валентина Степанівна. Генерал-губернаторства в Україні. К.: НАН України. Ін-т історії України, 2005.





