Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie

Poniżej przedstawiono standardy oczekiwanego zachowania etycznego dla wszystkich stron zaangażowanych w publikację w czasopiśmie „Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie”: autora, redaktora czasopisma i redakcji, rady naukowej, recenzentów i wydawcy.

Wszystkie artykuły przesłane do publikacji w „Studiach Koszalińsko-Kołobrzeskich” są recenzowane pod kątem autentyczności, kwestii etycznych i użyteczności.

Etyka antyplagiatowa
W czasopiśmie naukowym „Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie” stosuje się procedury dotyczące wykrycia nieuczciwości naukowej, które stanowią poważne naruszenie standardów i norm integralności naukowej i akademickiej, godząc w rzetelność i niezależność naukową autora. W celu zabezpieczenia oryginalności publikacji naukowych Redakcja korzysta z oprogramowania antyplagiatowego Plagiat.pl. Analiza antyplagiatowa pozwala na porównanie tekstu z zasobami najszerszej bazy na polskim rynku, która posiada dostęp do zasobów Internetu, bazy danych aktów prawnych, zawierających zaktualizowane akty normatywne obowiązujące w Polsce, a także RefBooks, który zawiera ponad milion dokumentów głównie w języku angielskim i polskim z wszystkich dziedzin nauki i kultury. Wynik analizy antyplagiatowej jest przygotowany jako przejrzysty raport zawierający informacje o zapożyczeniach wykrytych w analizowanym tekście. Stosowany w czasopiśmie system antyplagiat spełnia wszystkie standardy prywatności i poufności danych zgodnie z obowiązującym prawem.

Etyka w wykorzystaniu narzędzi sztucznej inteligencji (AI)
Niniejsze zasady, opracowane na podstawie stanowiska Stowarzyszenia Wydawców Szkół Wyższych dotyczącego stosowania generatywnej sztucznej inteligencji (GAI) w pracach naukowych, określają zasady odpowiedzialnego korzystania z narzędzi AI w procesie tworzenia i publikowania tekstów, grafik, ilustracji i wykresów. Ich celem jest zapewnienie rzetelności naukowej, przejrzystości oraz poszanowania praw autorskich.

Autorem tekstów naukowych może być wyłącznie człowiek. Narzędzia AI (w tym chatboty jak ChatGPT) nie mogą zostać uznane za autorów/współautorów ani cytowane jako autorzy, ponieważ nie spełniają zasadniczych kryteriów wynikających z definicji autorstwa, zwłaszcza nie mogą ponosić odpowiedzialności za rzetelność, integralność i oryginalność pracy. Narzędzia te nie posiadają zdolności do czynności prawnych i nie mogą zarządzać prawami autorskimi ani nie są w stanie stwierdzić istnienia lub braku konfliktu interesów. Narzędzia AI mogą wspierać Autora w procesie redakcji, tłumaczenia, analizy danych lub przygotowania grafiki, pod warunkiem, że nie zastępują jego samodzielnego, twórczego wkładu naukowego.

Autorzy korzystający z narzędzi AI przy pisaniu tekstów, gromadzeniu i analizie danych oraz tworzeniu elementów graficznych pracy są zobowiązani do uczciwego i w pełni transparentnego ujawnienia, które narzędzie AI, w jaki dokładnie sposób i w jakim zakresie zostało użyte oraz jaki miało ono wpływ na daną pracę. AI może być wykorzystywana do wykonywania korekt językowych i poprawienia czytelności tekstu, jednak nie może zastępować kluczowych procesów twórczych, takich jak formułowanie wniosków naukowych, opracowywanie spostrzeżeń czy generowanie wyników badawczych.

Autorzy ponoszą pełną odpowiedzialność za treść przesłanego manuskryptu, również za wszystkie fragmenty, które powstały przy użyciu narzędzi AI, a tym samym ponoszą odpowiedzialność za wszelkie naruszenia etyki publikacyjnej. Należy pamiętać zwłaszcza o takich ograniczeniach cechujących narzędzia typu ChatGPT, jak:

• halucynowanie, czyli generowanie fałszywych informacji, które jednak brzmią wiarygodnie oraz poprawnie na poziomie językowym,
• plagiatowanie, cytowanie wprost lub zawłaszczenie pomysłu bez wskazania autorstwa,
• generowanie nieprawdziwych opisów bibliograficznych lub nawet całych bibliografii.

Każde użycie narzędzi AI powinno być ujawnione w treści publikacji (np. w przypisie, abstrakcie, sekcji „Metody” lub „Podziękowania”), z podaniem nazwy użytego narzędzia oraz jego wersji/modelu oraz zakresu jego zastosowania (np. redakcja językowa, generowanie szkicu ilustracji, analiza danych) wraz z użytymi komendami (promptami) bądź krótkim sposobem użycia (np. rodzaj zapytania/poleceń). Dodatkowo każdy Autor jest zobowiązany do przesłania Redakcji danego czasopisma stosownego oświadczenia dotyczącego wykorzystania przy tworzeniu pracy narzędzi wspomaganych AI, w tym chatbotów, dużych modeli językowych (LLM) czy kreatorów obrazów wraz ze szczegółowym opisem celu, zakresu i sposobu ich użycia). Wzór oświadczenia stanowi załącznik do niniejszej polityki (plik do pobrania)

Tworzenie obrazów i filmów przez generatywną AI powoduje naruszenie praw autorskich oraz zasad rzetelności naukowej. Przestrzegając obowiązujących praw autorskich i najlepszych praktyk etyki wydawniczej, Redakcja czasopisma nie zezwala na wykorzystanie tych materiałów w publikacjach, chyba że stanowią przedmiot badań danej pracy. Takie przypadki powinny być każdorazowo uzasadnione w momencie zgłoszenia manuskryptu i będą podlegać indywidualnej ocenie przez Redaktorów i Recenzentów. Dopuszcza się wykorzystanie narzędzi AI do przygotowania pomocniczych ilustracji lub wizualizacji danych, pod warunkiem że:

• źródła danych są rzetelne i udokumentowane,
• grafiki nie naruszają praw autorskich ani licencji,
• materiały są oznaczone jako „wygenerowane z użyciem narzędzia AI” (jeśli dotyczy),
• są zgodne z zasadami transparentności danych (FAIR Data Principles), jeśli mają charakter naukowy.

Wszelkie materiały nadesłane do Redakcji czasopisma podlegają sprawdzeniu przez system antyplagiatowy wykrywający również wykorzystanie narzędzi AI.

Zasady dla Recenzentów i Redaktorów w zakresie korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji (AI):

1. Recenzenci i Redaktorzy ponoszą pełną odpowiedzialność za rzetelność, dokładność i integralność procesu recenzji oraz redakcji. Należy upewnić się, że żadna część pracy nie została przetworzona przez AI bez odpowiedniej zgody autora i bez ujawnienia tego faktu.
2. Transparentność w zakresie wykorzystania AI, ochrona poufności oraz odpowiedzialność za treść prac to kluczowe zasady, które muszą być przestrzegane na każdym etapie procesu wydawniczego.
3. Poufność manuskryptów jest kwestią podstawową na każdym etapie procesu wydawniczego. Wszystkie manuskrypty oraz korespondencja dotycząca publikacji traktowane są jako dokumenty poufne. Przekazywanie ich do narzędzi AI bez zgody autora jest zabronione.
4. Recenzenci, Redaktorzy oraz Redakcja czasopisma nie mogą korzystać z narzędzi AI do oceny nadesłanych prac ani do tworzenia treści recenzji. Ocena pracy naukowej wymaga krytycznego myślenia i wnikliwej analizy, które wykraczają poza możliwości sztucznej inteligencji i mogą być realizowane wyłącznie przez człowieka.

Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, w tym czasopismo naukowe „Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie”, działa zgodnie z rekomendacjami Stowarzyszenia Wydawców Szkół Wyższych, którego jest członkiem: Stanowisko i rekomendacje Stowarzyszenia Wydawców Szkół Wyższych w kwestii stosowania narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji (GAI) w pisaniu prac naukowych.

Polityka Wydawnictwa Naukowego Uniwersytetu Szczecińskiego dotycząca wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji (AI) w publikacjach naukowych WNUS Polityka AI.

OBOWIĄZKI AUTORÓW

Autorstwo manuskryptu
Autorstwo powinno być ograniczone do tych, którzy wnieśli znaczący wkład w koncepcję, projekt, wykonanie lub interpretację badania raportu. Wszyscy, którzy wnieśli wkład, powinni być wymienieni jako współautorzy. Odpowiedni autor powinien upewnić się, że wszyscy właściwi współautorzy są uwzględnieni i żaden nieodpowiedni współautor nie jest uwzględniony w dokumencie, a także że wszyscy współautorzy obejrzeli i zatwierdzili ostateczną wersję pracy i zgodzili się na jej przekazanie do publikacji.

Zapora ghostwriting i guest authorship
Rzetelność w nauce stanowi jeden z jej jakościowych fundamentów. Czytelnicy powinni mieć pewność, że autorzy publikacji w sposób przejrzysty, rzetelny i uczciwy prezentują rezultaty swojej pracy, niezależnie od tego, czy są jej bezpośrednimi autorami, czy też korzystali z pomocy wyspecjalizowanego podmiotu (osoby fizycznej lub prawnej). Dowodem etycznej postawy pracownika naukowego oraz najwyższych standardów redakcyjnych powinna być jawność informacji o podmiotach przyczyniających się do powstania publikacji (wkład merytoryczny, rzeczowy, finansowy etc.), co jest przejawem nie tylko dobrych obyczajów, ale także społecznej odpowiedzialności. Przykładami przeciwstawnymi są ghostwriting i guest authorship. Z ghostwriting mamy do czynienia wówczas, gdy ktoś wniósł istotny wkład w powstanie publikacji, bez ujawnienia swojego udziału jako jeden z autorów lub bez wymienienia jego roli w podziękowaniach zamieszczonych w publikacji. Z guest authorship (honorary authorship) mamy do czynienia wówczas, gdy udział autora jest znikomy lub w ogóle nie miał miejsca, a pomimo to jest autorem/współautorem publikacji.

Aby przeciwdziałać przypadkom ghostwriting lub guest authorship, redakcja czasopisma „Studia Koszalińsko-Kolobrzeskie” wprowadza następujące regulacje:

1. Autorzy przy zgłaszaniu artykułu wypełniają deklarację wkładu poszczególnych autorów w powstanie publikacji (z podaniem ich afiliacji oraz kontrybucji, tj. informacji kto jest autorem koncepcji, założeń, metod, protokołu itp. wykorzystywanych przy przygotowaniu publikacji), przy czym główną odpowiedzialność ponosi autor zgłaszający manuskrypt.
2. Redakcja w informacjach dla autorów umieszcza niniejszy dokument o zaporze ghostwriting.
3. Redakcja będzie dokumentować wszelkie przejawy nierzetelności naukowej, zwłaszcza łamania i naruszania zasad etyki obowiązujących w nauce.

Do artykułu należy dołączyć oświadczenie dotyczące oryginalności artykułu (zapora ghostwriting). Zapora ghostwriting jest wymaganą przy ocenie parametrycznej czasopisma naukowego procedurą zabezpieczającą oryginalność publikacji naukowych. Czytelnicy nie mogą mieć żadnych wątpliwości co do tego, że autorzy prezentują rezultaty swojej pracy naukowej. Jeśli korzystali z pomocy wyspecjalizowanego podmiotu (osoby fizycznej lub prawnej), muszą o tym fakcie czytelników w sposób przejrzysty (na przykład poprzez odpowiednie odsyłacze) informować.

Standardy składania tekstu
Autorzy raportów z oryginalnych badań powinni przedstawić dokładny opis wykonanej pracy oraz obiektywną dyskusję o jej znaczeniu. Dane podstawowe powinny być dokładnie przedstawione w artykule. Artykuł powinien zawierać wystarczającą ilość szczegółów i odnośników, aby umożliwić innym powielenie pracy. Wytwarzanie wyników i dokonywanie nieuczciwych lub niedokładnych stwierdzeń stanowi nieetyczne zachowanie i może spowodować odrzucenie lub wycofanie manuskryptu lub opublikowanego artykułu.

Oryginalność i plagiat
Autorzy powinni upewnić się, że napisali całkowicie oryginalne prace, a jeśli autorzy wykorzystali pracę i/lub słowa innych, muszą być cytowane lub cytowane. Plagiat i oszukańcze dane są niedopuszczalne.

Dostęp do danych i utrzymanie danych
Autorzy mogą zostać poproszeni o dostarczenie nieprzetworzonych danych do przeglądu redakcyjnego, powinni być przygotowani do publicznego udostępnienia takich danych i powinni być przygotowani do zatrzymania takich danych przez odpowiedni czas po publikacji ich pracy.

Publikacja wielokrotna lub równoległa
Autorzy nie powinni zasadniczo publikować manuskryptu opisującego zasadniczo to samo badanie w więcej niż jednym czasopiśmie. Przesyłanie tego samego rękopisu do więcej niż jednego dziennika jednocześnie stanowi nieetyczne zachowanie w zakresie publikowania i jest niedopuszczalne.

Uznanie źródeł
Zawsze należy podać właściwe uznanie pracy innych. Autorzy powinni cytować publikacje, które miały wpływ na określenie zakresu zgłaszanej pracy.

Podstawowe błędy w opublikowanych pracach
Gdy autor odkryje znaczący błąd lub niedokładność w swoim własnym opublikowanym dziele, obowiązkiem autora jest niezwłoczne powiadomienie redaktora lub wydawcy czasopisma i współpraca z redaktorem w celu wycofania lub poprawienia pracy.

Każde naruszenie wskazanych powyżej zasad etycznych stanowi powód odrzucenia artykułu. 

Zasady etyki publikacyjnej:

1. Redakcja czasopisma „Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie” podejmuje działania w celu zachowania wysokiej jakości publikowanych tekstów naukowych oraz wspierania i rozpowszechniania rzetelności naukowej.
2. O publikacji tekstu decyduje wyłącznie jego wartość naukowa, bez względu na rasę, narodowość, wyznanie, płeć lub orientację seksualną Autorów.
3. Stosowane w czasopiśmie zasady etyki publikacyjnej wynikają z:

• zasad etycznych i procedur zalecanych przez Komitet do spraw Etyki Publikacyjnej COPE – Comittee on Publication Ethics, https://publicationethics.org,
• kodeksu etyki pracownika naukowego (plik do pobrania) opracowanego przez Polską Akademię Nauk.

     4. W przypadku podejrzenia o naruszenie zasad etycznych Redakcja będzie postępować zgodnie z procedurami opisanymi
         w diagramach COPE w następujących przypadkach:

• podejrzenia o zbędną (zduplikowaną) publikację (plik do pobrania),
• podejrzenia o plagiat (plik do pobrania),
• podejrzenia o sfabrykowanie danych (plik do pobrania),
• zmian na liście autorów (plik do pobrania),
• podejrzenia o autorstwo widmo, gościnne lub grzecznościowe (plik do pobrania),
• gdy Recenzent podejrzewa nieujawniony konflikt interesów (KI) w zgłoszonym manuskrypcie (plik do pobrania),
• gdy czytelnik podejrzewa nieujawniony konflikt interesów (KI) w opublikowanym artykule (plik do pobrania),
• gdy Redaktor podejrzewa, że występuje etyczny problem ze zgłoszonym manuskryptem (plik do pobrania),
• podejrzenia, że Recenzent przywłaszczył sobie pomysły lub dane autora (plik do pobrania).

     Redakcja przestrzega zasad prowadzenia korespondencji ustalonych przez COPE z osobami zgłaszającymi zastrzeżenia (plik do pobrania).

Postępowanie w przypadku naruszeń etyki wydawniczej po publikacji
W przypadku ujawnienia po publikacji naruszeń zasad etyki wydawniczej (w szczególności: plagiatu, autoplagiatu, manipulacji danymi, nierzetelnego autorstwa), Redakcja podejmie odpowiednie działania zgodnie z wytycznymi COPE. Jednocześnie Redakcja zwróci się niezwłocznie do Autora o zajęcie stanowiska odnośnie do ujawnionego naruszenia.

W przypadku wersji elektronicznej