Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie
Nie taki prosty. Meandry linearnej koncepcji czasu w chrześcijaństwie
DOI: 10.18276/skk.2015.22-15
Цитировать
Полный текст доступен
| ISSN: | 1230-0780 |
| eISSN: | 2719-4337 |
| Авторы: |
Zbigniew
Danielewicz
Wydział Humanistyczny Politechnika Koszalińska |
| Ключевые слова: | koncepcje czasu: linearna i nielinearne czas a nowożytna rewolucja naukowa; czas a historia Oscar Cullmann |
| Дата издания выпуска / монографии: | 2015 |
| Количество страниц: | 14 (229-242) |
| OAI-PMH: | Метаданные |
 
 
 
| |
Абстракт
Artykuł podejmuje tematykę czasu – mającego w chrześcijaństwie „podstawowe znaczenie” (Jan Paweł II) – w aspekcie jego linearnej interpretacji. Problem zawiera się w pytaniu, czylinearna interpretacja koncepcji czasu wyczerpuje jego rozumienie w chrześcijańskiej doktrynie? Autor pyta również o genezę interpretacji linearnej i wskazuje na kilka czynników istotnych dla jej wykształcenia się: nowożytna rewolucja naukowa (odkrycie głębi czasu sięgającej 13,7 mld lat zamiast 6 tys.), pooświeceniowe osłabienie oddziaływania idei Opatrzności Bożej; przemiany cywilizacyjne i kontakty interkulturowe (zapoznanie się z innymi niż zachodnie koncepcjami czasu). Autor skłania się ku tezie, że forsowana m.in. przez Oscara Cullmanna w XX wieku i współgrająca z historiozbawczą orientacją nowszej teologii linearna koncepcja czasu może być uznana za biblijną pod pewnymi warunkami, a mianowicie przy uznaniu wpływu wyżej wymienionych nowożytnych czynników na jej sformułowanie. Powyższe motywy ubogacają rozumienie genezy linearnej koncepcji czasu.
Просмотр PDF
Библиография (38)
- Aersten J. A., Aquinas Philosophy in its Historical Context, w: The Cambridge Companion to Aquinas, red. N. Kretzmann, E. Stump, Cambridge University Press 1993, s. 12-37.
- Augustyn, Państwo Boże, przeł. W. Kubicki, Kęty 2002.
- Augustyn, Wyznania, przeł. Z. Kubiak, Warszawa 1987.
- Bartnik C., Historia zbawienia, w: Encyklopedia katolicka, t. 6, Lublin 1993.
- Copleston F., Historia filozofii. t. I. Grecja i Rzym, przeł. H. Bednarek, Warszawa 1998.
- Copleston F., Historia filozofii. t. II. Od Augustyna do Szkota, przeł. S. Zalewski, Warszawa 2000.
- Cullmann O., Christ and Time. The Primitive Christian Conception of Time and History, trans. F.V. Filson, London 1962 (revised edition).
- Danielewicz Z., Aporie teologii czasu, w: Instaurare omnia in Christo. O zbawieniu, teologii, dialogu i nadziei. Profesorowi Wacławowi Hryniewiczowi w 70. rocznicę urodzin, red. P. Kantyka, Lublin 2006.
- Danielewicz Z., Idea postępu w kulturze Europy. Od narodzin do dzisiejszego kryzysu, Koszalin 2015.
- Gadacz T., Czas, wieczność, sens dziejów, w: Religia wobec historii, historia wobec religii, red. E. Przybył, Kraków 2007.
- Gilson E., Historia filozofii chrześcijańskiej w wiekach średnich, przeł. S. Zalewski, Warszawa 1987.
- Gorst M., Measuring Eternity. The Search for the Beginning of Time, New York 2001.
- Góźdź K., Teologia historii zbawienia według Oscara Cullmanna, Lublin 1996.
- Heller M., Uchwycić przemijanie, Kraków 2010.
- Jan Paweł II, Encyklika Fides et ratio, „L’Osservatore Romano” (1998), nr 11, s. 4-40.
- Jan Paweł II, List Apostolski Tertio millennio adveniente, „L’Osservatore Romano” (1994), nr 12, s. 4-22.
- Jankowski A., Biblijna teologia czasu, Kraków 2001.
- Jusiak J., Czy możemy mieć pojęcie czasu?, „Ethos” (2012), nr 99.
- Kantorowicz E.H., Dwa ciała króla. Studium ze średniowiecznej teologii politycznej, przeł. M. Michalski, A. Krawiec, Warszawa 2007.
- Koyré A., From the Closed World to the Infinite Universe, Baltimore 1957.
- Krasnodębski Z., Upadek idei postępu, Kraków 1995.
- Landes D.S., Bogactwo i nędza narodów. Dlaczego jedni są tak bogaci, a inni tak ubodzy, przeł. H. Jankowska, Warszawa 2005.
- Landes D.S., Zegary i bogactwo narodów, w. Socjologia codzienności, red. P. Sztompka, M. Bogunia-Borowska, Kraków 2008, s. 515-523.
- Le J. Goff, Od czasu średniowiecznego do czasu nowożytnego, przeł. A. Frybes, w: Czas w kulturze, wybór, oprac. i wstęp A. Zajączkowski, Warszawa 1988, s. 357-374.
- Löwith K., Historia powszechna i dzieje zbawienia. Teologiczne przesłanki filozofii dziejów, przeł. J. Marzęcki, Kęty 2002.
- Markosian N., Time, w: Stanford Encyclopedia of Philosophy, http://plato.stanford.edu/entries/time/.
- Maternicki J., Historia. III. Dziedzina wiedzy, w: Encyklopedia katolicka, t. 6, Lublin 1993, k. 942-943.
- Mickiewicz F., Zbawczy wymiar czasu w literaturze biblijnej, „Communio. Międzynarodowy Przegląd Teologiczny” (2001), nr 6, s. 51-69.
- Moltmann J., The Coming of God. Christian Eschatology, przeł. z niem. M. Kohl, Fortress Press, Minneapolis 1996.
- Montesquieu C.L., Listy perskie, przeł. T. Żeleński (Boy), Warszawa 1979, s. 204.
- Newton I., Mathematical Principles of Natural Philosophy, tr. Andrew Motte London: Benjamin Motte, 1729.
- Nicola U., Filozofia, przeł. M. Salwa, Warszawa 2006.
- Nisbet R. History of the Idea of Progress, New Brunswick-London 2009 (4 wyd.).
- Rad G. von, Teologia Starego Testamentu, przeł. B. Widła, Warszawa 1986.
- Reinhard W., Życie po europejsku. Od czasów najdawniejszych do współczesności, przeł. J. Antkowiak, Warszawa 2009.
- Sobór Watykański II. Konstytucje – Deklaracje – Dekrety, Poznań-Warszawa 1986.
- Teske R.J., Paradoxes of Time In Saint Augustine, Milwaukee 1996.
- Weinert F., The March of Time. Evolving Conceptions of Time In the Light of Scientific Discoveries, Berlin-Heidelberg 2013.