„Dom Izaaka” (AM 7,16). Prorok Amos i pytanie o źródła tradycji o Izaaku w Pięcioksięgu

Celem artykułu jest analiza wypowiedzi z Księgi Amosa zakazujących Izraelitom pielgrzymowania do Betel (Am 5,5; 8,14) oraz wyjątkowych zwrotów użytych w tej księdze: „wyżyny Izaaka” (Am 7,9) i „dom Izaaka” (Am 7,16) stosowanych tu paralelnie do „sanktuaria Izraela” i „Izrael”. Analiza diachroniczna pozwala wnioskować, że potencjalnie historyczne wspomnienie o pielgrzymowaniu Izraelitów do tego miejsca zawarte może być jedynie w Am 5,5 (vide Kuntillet ‘Ajrud), o ile wzmianki o Beer Szebie nie uznaje się za późniejszą glosę. Podobnie w dwóch kolejnych przypadkach. Wypowiedź z Am 7,9 uznać należy za późniejsze (deuteronomistyczne lub postdeuteronomistyczne) uzupełnienie redakcyjne. Natomiast w Am 7,16, o ile nie podziela się hipotezy (vide Adrianus van Selms) o reinterpretacji tradycji z Rdz 31–33 na rzecz Izaaka, „dom Izaaka” zrozumieć można jako „potomstwo” i najstarszą (przedwygnaniową) sekwencję: Izaak praojciec (stąd „dom”) Jakuba – Izraela (vide Rdz 46,1–4). O jej historycznych źródłach na podstawie tej wypowiedzi nie można jednak powiedzieć nic pewnego.