Przejdź do treści

Skriabin i fortepian

Interpretacja artystyczna, fonografia, pedagogika

Skriabin i fortepian

Szczegóły monografii

DOI: 10.18276/978-83-8419-128-6
Cytuj

Pełny tekst nie jest udostępniony w serwisie

ISBN:978-83-8419-127-9
ISBN (online):978-83-8419-128-6
Autorzy: Bogusław Rottermund ORCID
Akademia Sztuki w Szczecinie
Rok wydania:2026
Dziedzina:Dziedzina sztuki
Dyscyplina:sztuki muzyczne
Słowa kluczowe: Skriabin muzyka fortepianowa interpretacja pianistyczna sonaty fortepianowe
OAI-PMH:Metadane
CC BY-SA Open Access
Kod QR

Abstrakt

Niniejszy tom zawiera siedem artykułów autorskich, których część została napisana w latach 2011–2014, a następnie poszerzona, zaktualizowana i przeredagowana w latach 2024–2026. Artykuły obejmują zagadnienia wchodzące w zakres historii muzycznego wykonawstwa i pianistycznej interpretacji, fonografii, a także historii pianistyki.

Cztery pierwsze rozdziały poświęcono działalności i spuściźnie Aleksandra Skriabina jako koncertującego pianisty, jego nagraniom własnych utworów (utrwalonych na rolkach pianolowych), a także metodom pracy ze studentami.

Trzy kolejne są analizą zarówno historycznych, jak i współczesnych nagrań najbardziej znanych sonat tego kompozytora – po jednej z każdego okresu twórczości (Sonaty nr 2, 4, 9) w interpretacji ponad 50 pianistów.

Informacje

Monografię napisano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Finansowane ze środków Akademii Sztuki w Szczecinie

ISBN 978-83-67814-33-1 (Akademia Sztuki) 

MKiDN

Bibliografia (142)
  1. Aleksiejew Aleksandr, Istorija fortiepiannogo isskustwa, t. III, Moskwa 1982.
  2. Aleksiejew Aleksandr, Russkije pianisty, Moskwa 1948.
  3. Barenboim Lew, Anton Grigoriewicz Rubinstein, t. I, Leningrad 1957.
  4. Barenboim Lew, Fortepiannaja piedagogika, Moskwa 1937 (wyd. nowe 2007).
  5. Bekman-Szczerbina Jelena, Moi wospominanija, Moskwa 1982.
  6. Bekman-Szczerbina Jelena, Ob ispołnienii fortiepiannych soczinienij A.N. Skriabina, Moskwa 1990.
  7. Bełza Igor, Skriabin, Kraków 2004.
  8. Chentowa Sofija Michajłowna, Zamietki o Skriabinie – pianistie, w: red. J. Sazonowa, Woprosy muzykalno-ispołnitielskogo iskusstwa, t. III, Moskwa 1962.
  9. Chomiński Józef, Studia nad twórczością Karola Szymanowskiego, Kraków 1969.
  10. Dielson Wiktor, Gienrich Niejgauz [Henryk Neuhaus], Moskwa 1966.
  11. Dielson Wiktor, Oczierk żizni i tworcziestwa, Moskwa 1971.
  12. Dybowski Stanisław, Słownik pianistów polskich, Warszawa 2003.
  13. Engel Julij, A.N. Skriabin, w: Woprosy fortiepiannogo ispolnitielstwa, red. Michaił Gieorgijewicz Sokołow, t. I, Moskwa 1965.
  14. Feinberg Samuił, Mastierstwo pianista, Moskwa 1978.
  15. Feinberg Samuił, Pianizm kak isskustwo [Pianistyka jako sztuka], wyd. II, Moskwa 1969.
  16. Fryderyk Chopin. Szkice do metody gry fortepianowej, teksty zebrał i przedstawił Jean-Jacques Eigeldinger, Kraków 1995.
  17. Furmanowicz-Kurzyńska Helena, Władimir Władimirowicz Sofronicki pianista i pedagog (1901–1961) – w 50 rocznicę śmierci, w: Muzyka Fortepianowa. Refleksja teoretyczna. Sztuka pianistyki, red. Alicja Kozłowska-Lewna, Danuta Szlagowska, Teresa Błaszkiewicz, Gdańsk 2012.
  18. Gakkel Leonid, Fortiepiannaja muzika XX wieka, Leningrad 1976.
  19. Grigoriew Lew, Płatek Jakow, Sowriemiennyje pianisty, Moskwa 1990.
  20. Kaiser Joachim, Grosse Pianisten in unserer Zeit, Monachium–Zurych 2009.
  21. Kogan Grigorij, Izbrannyje stat’ii, cz. III, Moskwa 1985.
  22. Kogan Grigorij, Repertuar pianistyczny S. Rachmaninowa, w: wybór, oprac., tłum. Jacek Gębski, Sergiusz Rachmaninow w literaturze, Toruń 2006
  23. Lhevinne Joseph, Podstawowe zasady gry na fortepianie, Bielsko-Biała, 2005.
  24. Łobanow Paweł Wasiliewicz, A.N. Skriabin – interpretator swoich kompozycji, Moskwa 1995.
  25. Martienssen Carl Adolf, Schöferischer Klavierunterricht, Lipsk 1954.
  26. Michajłow Julij, „Swiet” w muzykie A.N. Skriabina. Sposoby wopłoszczienija nowatorskoj idiei w fortiepiannych sonatach kompozitora, w: Uczionyje zapiski, Wypusk 7, Kiniga 2, Moskwa 2014.
  27. Mołodyje gody Rachmaninowa. Pis’ma. Wospominanija, red. Walerian Bogdanow-Bieriezowski, Leningrad–Moskwa 1949.
  28. Neuhaus Harry, Razmyszlienija, wospominanija, dniewniki. Izbrannyje stat’i. Pis’ma k roditieliam, Moskwa 1983.
  29. Neuhaus Harry, Sztuka pianistyczna, tłum. Artur Taube, Kraków 1970.
  30. Niemienowa-Łunc Maria, Otrywki iz wospominanij o A.N. Skriabinie, „Muzykalnyj Sowriemiennik”, 1916, nr 4–5.
  31. Niemienowa-Łunc Maria, A.N. Skriabin – pedagog, „Sowietskaja muzyka” 1948, nr 5.
  32. Nikolski Jurij Sergiejewicz, Ze Wspomnień, w: Sergiusz Rachmaninow w literaturze, wybór, oprac., tłum. Jacek Gębski, Toruń 2006.
  33. Ossowski Aleksander, Wospominanija. Issliedowanija, Leningrad 1968.
  34. Perelman Nathan, W kłassie rojalia. Korotkije rozsużdienija, wyd. IV rozszerzone, Moskwa 1984.
  35. Philipp Günter, Klavier, Klavierspiel, Improvisation, Lipsk 1984.
  36. Pianisty rasskazywajut, wybór, red. Michaił Gieorgijewicz Sokołow, t. I, Moskwa 1990.
  37. Presman Matwiej, Wospominanija, w: A.N. Skriabin. Sbornik k 25-letiju so dnja smierti, red. Stanisław Markus, Moskwa–Leningrad 1940.
  38. Rottermund Bogusław, Aleksander Skriabin jako pianista, „Krytyka Muzyczna” 2012, z. VII.
  39. Rottermund Bogusław, Aleksander Skriabin jako pianista, w: Muzyka fortepianowa. Refleksja teoretyczna. Sztuka pianistyki, red. Alicja Kozłowska- -Lewna, Danuta Szlagowska, Teresa Błaszkiewicz, Gdańsk 2012
  40. Rottermund Bogusław, Poszukując Chopina, Szczecin 2016.
  41. Rüger Christof, Konzertbuch. Klaviermusik A–Z, Lipsk 1979.
  42. Sabaniejew Leonid, Erinnerungen an Alexander Skrjabin, tłum. Ernst Kuhn, Berlin 2005.
  43. Safonow Wasilij, Die neue Formeln für das Klavierspiel, tłum. Willy Rehberg, Moguncja b.r.
  44. Schonberg Harold C., Die grossen Pianisten, Monachium 1972.
  45. Skriabin Aleksander, Cały jestem pragnieniem nieskończonym!, Listy, wybór i tłum. Jadwiga Ilnicka, Kraków 1976.
  46. Skriabin Aleksander, Połnoje sobranije fortiepiannych soczinienij, t. I, Moskwa 1947.
  47. Skriabin Aleksander, Sonaten Nr. 1–5, red. Günter Philipp; Lipsk, E. P. 12588.
  48. Skriabin Aleksander, Sonaten Nr. 6–10, red. Günter Philipp; wyd. Peters, Leipzig, E. P. 12652.
  49. Skriabina Lubow Aleksandrowna, Wospominanija, w: A. N. Skriabin. Sbornik k 25-letiju so dnja smierti, red. Stanisław Markus, Moskwa–Leningrad 1940
  50. Smirnow M., Ob intierprietacii fortiepiannych soczinienij Skriabina, Moskwa 1976.
  51. Szymanowski Karol, Pisma. Tom I – Pisma muzyczne, zebr. i opr.. Kornel Michałowski, Kraków 1984.
  52. Woprosy fortiepiannogo ispolnitielstwa, red. Michaił Gieorgijewicz Sokołow, t. I, Moskwa 1965.
  53. Woprosy fortiepiannogo ispolnitielstwa, red. Michaił Gieorgijewicz Sokołow, t. IV, Moskwa 1976.
  54. Woprosy muzykalno-ispołnitielskogo iskusstwa, red J. Sazonowa, t. III, Moskwa 1962.
  55. Żukowski Piotr, Ewolucja języka muzycznego w fortepianowej twórczości Aleksandra Skriabina, Poznań 2015.
  56. Netografia
  57. Grigorij M. Kogan, Rachmaninow i Skriabin, http://www.senar.ru/memoirs/Kogan/ Ossowski Aleksander, S.W. Rachmaninow, https://senar.ru/memoirs/Ossovsky/.
  58. Dyskografia
  59. Komplety sonat Aleksandra Skriabina
  60. Aleksiejew Dmitrij – (8 CDs), nagr. 2008–2011, Wielka Brytania (West Sussex, Londyn); wyd. Brilliant Classics 94388.
  61. Ashkenazy Vladimir – nagr. II Sonata – styczeń 1978 r.; IV Sonata i IX Sonata – październik 1974 r.; wyd. Decca 452 961-2 (2CD).
  62. Austbø Håkon – nagr. 1990 r., studio; wyd. Brilliant Classics 99963.
  63. Berman Boris – nagr. Nowy Jork, 1989–1990; wyd. Denon CD-865 (2CD), 1995 r.
  64. Donohoe Peter – nagr. 26–28.09.2014 r. i 2–4.05.2015 r., Turner Sims Concert Hall w Southampton (Anglia); wyd. SOMMCD 262, wyd. grudzień 2016 r.
  65. Fergus-Thompson Gordon – nagr. Henry Wood Hall, Londyn, 1990 r. (sonaty nr 4 i 9), 1994 (sonata nr 2); wyd. Decca 482 9034.
  66. Glemser Bernd – nagr. 25–27.05.1994 r. w Radio Concert Hall Lugano; wyd. Naxos 8.553158 (sonaty nr 2 i 9).
  67. Hamelin Marc-André – nagr. 25–29.06.1995 r., studio; wyd. Hyperion CDA67131/2 (2CD).
  68. Lettberg Maria – nagr. 3.10.2004 r. (sonaty nr 2, 4, 9); Berlin, Deutschlandradio Kultur Studio 10; w ramach kompletu utworów fortepianowych Skriabina, wyd. Capriccio – 49586 (8 CD).
  69. Maltempo Vincenzo – nagr. Westvest Church, Schiedam; wyd. Brilliant Classics/Piano Classics PCL 10168, 2019 r.
  70. Ogdon John – nagr. 19–22 i 28.06.1971 r., Londyn – Abbey Road Studios – studio nr 1; wyd. EMI 7243 5 72652 2 5.
  71. Ohlsson Garrick – wyd. Bridge 9468, 2016 r.
  72. Ponti Michael – wyd. Turnabout Records 37029 S; VoxBox CDX 5184; 1971 r.
  73. Szidon Roberto – nagr. Monachium, Residenz, Plenarsaal der Akademie der Wissenschaften, 9/1968; 4, 8 i 10/1970, 1/1971; wyd. DG– 477 049-2 (3 CD), 2004 r.
  74. Ugorski Anatolij – nagr. listopad 2007 r., październik 2008 r., czerwiec/lipiec 2009 r., Studio 2 des Bayerischen Rundfunks, Monachium; wyd. DG, 2010 r. Avi-Music – 8553195 (2CD).
  75. Woskriesienski Michaił – wyd. Classical Records/Triton DMCC-48001/2, 2004 r.
  76. Żukow Igor – nagr. 1971 r., wznowienie: Melodia CD 10 01806; 2010 r.
  77. Żukow Igor – nagr. 1999–2000, wyd. Telos Music Records – TLS 035.
  78. II Sonata op. 19
  79. Block Michel – wyd. 1994 r., ProPiano – PPR224504.
  80. Dawidowicz Bella – Melodia D-016073/4, wyd. 1965 r.; Philips/Decca 412 742- 2; wyd. 1986 r.
  81. Demidenko Nikołaj – nagr. 5–6.12.1990 r.; wyd. Conifer 75605-51204-2.
  82. Feinberg Samuił – nagr. 1947 r.; Melodia SM03037-8, wyd. 1971 r.
  83. Fiorentino Sergio – nagr. 8.10.1994 r., Berlin, live; wyd. Piano Classics PCLM0033.
  84. Igumnow Konstantin – nagr. pianolowe systemem Welte-Mignon, 1910 r., Moskwa, cz. I.
  85. Lupo Benedetto – nagr. 15.11.1985 r., live, Pianoforum.
  86. Neuhaus Stanisław – nagr. 10.06.1969 r., live, Moskwa; wyd. Vista Vera – VVCD-00227.
  87. Nowickaja Jekaterina – Melodia SM 03533-4, wyd. 1973 r.
  88. Oborin Lew – nagr. 1955 r.; wyd. Melodia 74321-33211-2.
  89. Pogorelich Ivo – nagr. 1990 r., wyd. DG 429 391-2, 1992 r.
  90. Richter Światosław – nagr. 24.09.1972 r., Praga, live, Le Chand du Monde CMX 356020.34.
  91. Richter Światosław – nagr. 27.10.1972 r., Warszawa, live, wyd. Parnassus PACD 96053.
  92. Sofronicki Vladimir – nagr. 11.12.1960 r., live; wyd. Le Chant du Monde LDX 78764/65.
  93. Sudbin Jewgienij – nagr. sierpień 2006 r.; wyd. BIS SACD 1560, 2007 r.
  94. Trifonow Daniił – nagr. live, Carnegie Hall, 5.02.2013 r.; wyd. DG 479 1728.
  95. Wang Yuja – nagr. listopad 2008 r., Hamburg, wyd. DG B0012534-02, 2009 r.
  96. Żukow Igor – nagr. 1997 r., London, live.
  97. Żukowski Piotr – nagr. 30.06 i 1.07.2012 r., wyd. CD AM 0-51.
  98. IV Sonata op. 30
  99. Berman Lazar – nagr. 16.02.1962 r., Moskwa, live; cz. I, https://www.youtube.com/watch?v=dRGGqhJlBa4&list=RDdRGGqhJlBa4&start_radio=1; cz. II, https://www.youtube.com/watch?v=sUkd6NgG12U&list=RDsUkd6NgG12U&start_radio=1.
  100. Berman Lazar – nagr. 1972 r.; wyd. IDIS 6686.
  101. Feinberg Samuił – nagr. 1947 r., studio; Melodia SM03037-8, wyd. 1971 r.
  102. Fiorentino Sergio – nagr. Dortmund, 13.12.1993 r., live; wyd. April 7036.
  103. Fiorentino Sergio – nagr. Berlin, 14–15.10.1994 r., live; wyd. Piano Classics PCLM0033.
  104. Freire Nelson – nagr. Rio de Janeiro, 19.09.1980 r., live; wyd. Polydor 9943202.
  105. Gawriłow Andriej – nagr. EMI 1984 r., studio; wyd. Angel Records CDC 7 47346 2.
  106. Gilels Emil – nagr. 2.03.1957, Moskwa, live; wyd. Melodia – М10 47591 000; 1987 r.
  107. Gilels Emil – nagr. 22.04.1957 r., Memorial Hall, Farringdon Street, Londyn, live; wyd. BBC L 4261-2; 2009 r.
  108. Hough Stephen – nagr. 24–25.05.2011 r., wyd. Hyperion CDA 67895, 2015 r.
  109. Kuerti Anton – wyd. Analekta FL 2 3047, 1995 r.
  110. Kurzyński Grzegorz – nagr. studyjne ok. 1975 r., wyd. Muza SX 1362.
  111. Neuhaus Stanisław – nagr. 1967 r., Moskwa, live.
  112. Neuhaus Stanisław – nagr. 10.06.1969 r., Moskwa, live; wyd. Vista Vera – VVCD-00227.
  113. Pletniow Michaił – nagr. 29–31.01.1996 r., St. George’s, Brandon Hill, Bristol, England; wyd. Virgin Classics – 7243 5 45247 2 1.
  114. Pogorelich Ivo – nagr. 2005 r., Piacenza, live.
  115. Sofronicki Władimir – nagr. 13.05.1960 r., live; Melodia 33D 0162357-8.
  116. Wild Earl – nagr. 23–25.05.2004 r., Buffalo/stan NY/USA; wyd. Ivory Classics 64405-75002.
  117. Żukow Igor – nagr. 1971 r. na fortepianie kompozytora marki Bechstein w Muzeum Skriabina w Moskwie; wyd. Melodia CD 10 01806, 2010 r.
  118. IX Sonata op. 68
  119. Aimard Pierre-Laurent – nagr. 16–21.05.2011 r., Wiedeń, Konzerthaus; wyd. DG 00289 477 9439; kompilacja Decca 2011 r.
  120. Gieseking Walter – nagr. 8.04.1947 r., live; zbiory Deutsches Rundfunkarchiv; wyd. Music and Arts CD 1070, wyd. 2000 r.
  121. Godziszewski Jerzy – nagr. Muza SX 1191 1, wyd. 1974 r.
  122. Hnat Zdenek – wyd. Supraphon; https://www.supraphonline.cz/ album/229804-zdenek-hnat-klavirni-recital?trackId=2734852.
  123. Horowitz Vladimir – nagr. 25.02.1953 r., live; wyd. RCA Victor LD 7021.
  124. Horowitz Vladimir – nagr. 6.05.1964 r., live; wyd. Sony Classical – 0904452001.
  125. Hough Stephen – nagr. 1983 r.; wyd. Musicmasters MMD6 0108 Z, 1986 r.
  126. Jablonski Peter – nagr. luty 1992 r.; wyd. Decca 440 281-2; 1993 r.
  127. Liubimow Aleksiej – nagr. maj 1998 r., wyd. ECM Records 1679; 2005 r.
  128. Magaloff Nikita – nagr. 1957 r.; wyd. SWR Classic Archive; https://www.youtube.com/ watch?v=OlCJq7q6aHE&list=RDOlCJq7q6aHE&start_radio=1.
  129. Neuhaus Harry – nagr. live 2; https://www.youtube.com/ watch?v=byiVIQv9teo.
  130. Nikołajewa Tatiana – nagr. 22.10.1961 r., live; https://www.youtube.com/watch?v=urenxvLn7cM.
  131. Philipp Günter – wyd. Eterna 8 25 987, 1969 r.; reedycja 1998 r.
  132. Richter Światosław – nagr. BBC, 19.06.1966 r., Aldeburgh, live; Music and Arts CD 755.
  133. Rudy Michaił – nagr. marzec 1981 r., wyd. Calliope 9692; Kaliope CAL 1528.
  134. Sienkiewicz Alexander – nagr. styczeń 1926 r., Berlin; https://www.youtube.com/watch?v=ZtZrcu-mtkU&list=RDZtZrcu-mtkU&start_radio=1.
  135. Sofronicki Władimir – nagr. 8.06.1958 r., Mała Sala konserwatorium moskiewskiego, live; wyd. Vista Vera – VVCD-00136.
  136. Sofronicki Władimir – nagr. 12.09.1958 r., Radio Moskwa; https://www.youtube.com/watch?v=Nue8eSG-8sI&list=RDNue8eSG-8sI&start_radio=1.
  137. Sofronicki Władimir – nagr. 2.02.1960 r., Mała Sala konserwatorium moskiewskiego, live, wyd. Vista Vera – VVCD-00137.
  138. Sokołow Grigorij – nagr. 15.03.1985 r., Leningrad/Petersburg, live; https://www.youtube.com/watch?v=qj1luIOQHLw&list=RDqj1luIOQHLw&start_radio=1.
  139. Swann Jeffrey – wyd. Muza SX 1113.
  140. Trifonow Daniił – transmisja strumieniowa; DG 2021 r.; https://www.deutschegrammophon.com/en/catalogue/products/scriabin-piano-sonata-no-9-trifonov-12504.
  141. Wiediernikow Anatolij – nagr. Moskwa 1969 r., Melodia; wyd. Denon COCQ 83659.
  142. Żukow Igor – nagr. na fortepianie kompozytora marki Bechstein – Muzeum Skriabina, Moskwa, 1971 r.; wyd. MELODIA CD 10 01806, 2010 r.