Analiza i Egzystencja


ISSN: 1734-9923     eISSN: 2300-7621    OAI    DOI: 10.18276/aie.2025.71-02
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ  DOAJ

Lista wydań / 71 (2025)
Ekonomia plastyczności. Kapitalizm i podmiot w filozofii Catherine Malabou

Autorzy: Jakub Dadlez ORCID
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Instytut Filozofii
Słowa kluczowe: Catherine Malabou ekonomia plastyczności kapitalizm ontologiczny świadomość mózgu podmiotowość kapitalistyczna
Data publikacji całości:2025
Liczba stron:20 (25-44)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstrakt

Artykuł przedstawia filozofię Catherine Malabou, francuskiej autorki pojęcia plastyczności, wciąż słabo znanej w polskim środowisku akademickim. Przyjęto specyficzną perspektywę: pytania o status ludzkiego podmiotu we współczesnym globalnym kapitalizmie. Pierwsza część tekstu skupia się na ekonomicznym języku stosowanym przez filozofkę. Zostaje omówiony schemat dwóch ekonomii, faktycznej i quasi-transcendentalnej, w tym w uwagach o „kapitalizmie ontologicznym” Heideggera. Część druga artykułu prezentuje materialistyczną, a ściślej neuronalną i biologiczną, koncepcję podmiotu Malabou. Tu także zostają ukazane wątki ekonomiczne, a w szczególności stawiany przez autorkę problem „świadomości mózgu” wobec dominującego ducha kapitalizmu. W zakończeniu tekstu podsumowano kwestię położenia ludzkiego podmiotu względem dominacji systemu światowej gospodarki, nie stroniąc od wskazania wątpliwości.
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.Baszczak, B. (2024). Ontologia formy. Filozofia plastyczności Catherine Malabou. Kraków: Ostrogi.
2.Burzyk, M. (2021). Mateusz Burzyk o Catherine Malabou. Polowanie na Idee [audio]. Znak. https://open.spotify.com/episode/5El3O8xO7qvfKFzJ5oxvtB? si=4124ebd9b29f4024.
3.Chang, H.-J. (2013). 23 rzeczy, których nie mówią ci o kapitalizmie. Tłum. B. Sze- lewa. Warszawa: Krytyka Polityczna.
4.Derrida, J. (1998). Le temps des adieux: Heidegger (lu par) Hegel (lu par) Malabou. Revue Philosophique de la France et de l’Étranger, 188 (1), 3–47.
5.Derrida, J. (2011). O gramatologii. Tłum. B. Banasiak. Łódż: Officyna.
6.Eisenberg-Guyot, J., Prins, S.J. (2022). The Impact of Capitalism on Mental Health: An Epidemiological Perspective. W: D. Bhugra, D. Moussaoui, T.J. Craig (red.), Oxford Textbook of Social Psychiatry (s. 195–204). Oxford: Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/med/9780198861478.003.0022.
7.Finkielsztein, M. (2022). Consumer Boredom: Boredom as a Subliminal Mood of Consumer Capitalism. European journal of American Studies, 17-4, online. https://doi.org/10.4000/ejas.18977.
8.Fisher, M. (2020). Realizm kapitalistyczny. Czy nie ma alternatywy? Tłum. A. Kara- lus. Warszawa: Książka i Prasa.
9.Galloway, A.R. (2012). Les Nouveaux réalistes. Philosophie et postfordisme. Tłum. C. Duzer, T. Duzer. Paris: Editions Léo Scheer.
10.Han, B.-C. (2022). Społeczeństwo zmęczenia i inne eseje. Tłum. R. Pokrywka, M. Sutowski. Warszawa: Krytyka Polityczna.
11.Harman, C. (2011). Kapitalizm Zombi. Globalny kryzys i aktualność myśli Marksa. Tłum. H. Jankowska. Warszawa: Muza.
12.Malabou, C. (1990). Économie de la violence, violence de l’économie (Derrida et Marx). Revue Philosophique de la France et de l’Étranger, 180 (2), 303–324.
13.Malabou, C. (1996). L’Avenir de Hegel: Plasticité, Temporalité, Dialectique. Paris: Vrin.
14.Malabou, C. (2004). Le Change Heidegger: Du fantastique en philosophie. Paris: Léo Scheer.
15.Malabou, C. (2005). Heidegger critique du capitalisme ou le destin de la métaphore économique. Po&sie, 114 (4), 104–110.
16.Malabou, C. (2011). Que faire de notre cerveau?. Montrogue: Bayard.
17.Malabou, C. (2013). Go Wonder: Subjectivity and Affects in Neurobiological Times. W: A. Johnston, C. Malabou, Self and Emotional Life. Philosophy, Psychoanalysis, and Neuroscience (s. 3–72). New York: Columbia University Press.
18.Malabou, C. (2015a). Une seule vie. Résistance biologique, résistance politique. Esprit, 1, 30–40.
19.Malabou, C. (2015b). Will Sovereignty Ever Be Deconstructed? W: B. Bhander, J. Goldberg-Hiller (red.), Plastic Materialities: Politics, Legality, and Meta- morphosis in the Work of Catherine (s. 35–46). London–Durham: Duke Uni- versity Press.
20.Malabou, C. (2017a). Les Nouveaux blessés: De Freud à la neurologie, penser les traumatismes contemporains. Paris: Presses universitaires de France.
21.Malabou, C. (2017b). Ontologia przypadłości. Esej o plastyczności destrukcyjnej. Tłum. P. Skalski. Warszawa: Fundacja Cieszkowskiego.
22.Malabou, C. (2018a). Dokąd zmierza materializm? Althusser/Darwin. Praktyka Teoretyczna, 28 (2), 16–29. https://doi.org/10.14746/prt.2018.2.1.
23.Malabou, C. (2018b). Plastyczność u zmierzchu pisma. Dialektyka, destrukcja, dekonstrukcja. Tłum. P. Skalski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
24.Malabou, C. (2018c). Przyszłość Hegla. Plastyczność, czasowość, dialektyka. Wstęp. Tłum. P. Skalski. Kronos, 2, 95–119.
25.Malabou, C. (2020). Cryptocurrencies: Anarchist Turn or Strengthening of Surveil- lance Capitalism? From Bitcoin to Libra. Tłum. R. Boncardo. Australian Huma- nities Review, 66. Pobrano z: https://australianhumanitiesreview.org/2020/05/31/ cryptocurrencies-anarchist-turn-or-strengthening-of-surveillance-capitalism- -from-bitcoin-to-libra/ (27.08.2023).
26.Malabou, C. (2021a). Métamporhoses de l’intelligence. Du QI à l’IA. Paris: Presses universitaires de France.
27.Malabou, C. (2021b). Wymazana przyjemność. Klitoris i myślenie. Tłum. A. Dwulit. Kraków: Ostrogi.
28.Malabou, C. (2022a). Au voleur! Anarchisme et philosophie. Paris: Presses univer- sitaires de France.
29.Malabou, C. (2022b). Can We Relinquish the Transcendental? W: C. Malabou, Pla- sticity: The Promise of Explosion, red. T.M. Williams (s. 89–100). Edinburgh: Edinburgh University Press.
30.Malabou, C. (2022c). The Example of Plasticity. W: C. Malabou, Plasticity: The Pro- mise of Explosion, red. T. M. Williams (s. 309–319). Edinburgh: Edinburgh University Press.
31.Malabou, C., Vahanian, N. (2016). To samo jest różne. Catherine Malabou w roz- mowie z Noëlle Vahanian. Tłum. P. Sawczyński. Znak, 4, 60–67.
32.Pobłocki, K. (2017). Kapitalizm. Historia krótkiego trwania. Warszawa: Bęc Zmiana.
33.Russell, F. (2020). Brain Power: Cruel Optimism and Neuro-Liberalism in the Work of Catherine Malabou. Culture, Theory and Critique, 61 (1), 64–78. https://doi.org/10.1080/14735784.2020.1749685.
34.Toscano, A. (2015). Plasticity, Capital, and the Dialectic. W: B. Bhandar, J. Goldberg- -Hiller (red.), Politics, Legality, and Metamorphosis in the Work of Catherine Malabou (s. 91–109). Durham–London: Duke University Press.