Colloquia Theologica Ottoniana

ISSN: 1731-0555     eISSN: 2353-2998    OAI    DOI: 10.18276/cto.2025.41-05
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ

Lista wydań / 41/2025
Liturgia jako ostoja wiary wobec zmienności świata. Refleksja w perspektywie listu apostolskiego o formacji liturgicznej "Desiderio desideravi"

Autorzy: Jakub Trendowicz ORCID
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu | Wydział Teologiczny
Słowa kluczowe: liturgia papież Franciszek formacja świat współczesny sekularyzm
Data publikacji całości:2025-12
Liczba stron:16 (73-88)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstrakt

Liturgia, będąca publicznym kultem Kościoła, jest przestrzenią, która charakteryzuje się obiektywnością oraz harmonijnością. Nie jest skupiona na wyłącznie indywidualnych postawach, ale zakłada proces jednoczenia się wspólnoty, która z wykorzystaniem danych obrzędów włącza się w ciągłą celebrację (anamneza). Boski charakter obrzędowości liturgicznej uwyraźnia także aspekt „spotkania”. Liturgia, którą obrazowo można ująć jako rzeczywistość „uczty”, daje przestrzeń do spotkania i realizacji aktu wiary. Pomimo ukierunkowania na aktywne, czynne, świadome i owocne uczestnictwo w kulcie, poprzez wprowadzenie na przykład języków narodowych, działanie liturgiczne nadal bardzo często pozostaje niezrozumiałe dla poszczególnych wiernych. W tym kluczu Papież Franciszek w liście apostolskim Desiderio desideravi wystosował apel w kwestii konieczności odświeżonego namysłu nad prowadzoną przez Kościół formacją liturgiczną. Autor artykułu ukazuje, na podstawie dokumentu papieża Franciszka, jak ważne jest zachowywanie liturgicznych form modlitwy w opozycji do upowszechniających się tendencji społeczno-kulturowych, które wpływają degradująco na rozumienie klasycznej duchowości kultycznej. Pozwoli to na podkreślenie istotnej roli liturgii jako przestrzeni, która nie tylko wskazuje na elementy pedagogiczne, ale także na perspektywę holistycznego duchowego wzrostu człowieka. Wobec tego ukazana została konstytutywna rola formacji liturgicznej, która jako proces wychowywania do świadomego uczestnictwa w kulcie nie zatrzymała się wraz z wydarzeniem Soboru Watykańskiego II, ale trwa również w XXI wieku.
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.Benedykt XVI, Encyklika „Deus caritas est”, https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/pl/encyclicals/documents/hf_ben-xvi_enc_20051225_deus-caritas-est.html [dostęp: 10.08.2025].
2.Benedykt XVI, Posynodalna adhortacja apostolska „Sacramentum caritatis”, https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/pl/apost_exhortations/documents/hf_ben-xvi_exh_20070222_sacramentum-caritatis.html [dostęp: 10.08.2025].
3.Beyga P., Problem obecności i teologii języka łacińskiego w liturgii rzymskiej pięćdziesiąt lat po II Soborze Watykańskim, „Teologia w Polsce” 11 (2017) 2, s. 153–166.
4.Biblia Tysiąclecia. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Pallottinum, Poznań 2024.
5.Brzeziński D., Human dimension of the Christian liturgy, „Teologia i Człowiek” 48 (2019) 4, s. 71–89.
6.Dobrzyniak M., P. Radzyński, Sacrum profokowane – mystērion vs. happening. Koegzystencja religii i kultury masowej, „Colloquia Theologica Ottoniana” 1 (2012), s. 189–206.
7.Franciszek, Adhortacja apostolska „Evangelii gaudium”, https://www.vatican.va/content/francesco/pl/apost_exhortations/documents/papa-francesco_esortazione-ap_20131124_evangelii-gaudium.html [dostęp: 10.08.2025].
8.Franciszek, List apostolski „Desiderio desideravi”, https://opoka.org.pl/files/24.bkt/08/11/19/396103_Mi4C_List_desideriodesideravi.pdf [dostęp: 10.08.2025]
9.Goliszek P., Liturgia żywą katechezą, „Roczniki Liturgiczno-Homiletyczne” 1 (2009), s. 117–131.
10.Grabowski T., Przedmowa, w: D. Hildebrand, Liturgia a osobowość, tłum. M. Grabowska, Wydawnictwo M, Kraków 2014, s. 9–16.
11.Guardini R., Akt liturgiczny i obecne zadania formacji liturgicznej, w: R. Guardini, Liturgia i formacja liturgiczna, tłum. P. Napiwodzki, Wydawnictwo WAM, Kraków 2022, s. 21–29.
12.Guardini R., Formacja liturgiczna, w: R. Guardini, Liturgia i formacja liturgiczna, tłum. P. Napiwodzki, Wydawnictwo WAM, Kraków 2022, s. 31–123.
13.Guardini R., Modlitwa Pańska, tłum. M. Labiś, Wydawnictwo Salwator, Kraków 2003.
14.Guardini R., O duchu liturgii, tłum. M. Wolicki, Polskie Towarzystwo Teologiczne, Kraków 1996.
15.Guardini R., O misterium liturgicznym, w: R. Guardini, Liturgia i formacja liturgiczna, tłum. P. Napiwodzki, Wydawnictwo WAM, Kraków 2022, s. 125–169.
16.Guardini R., Słowo w kwestii liturgicznej, w: R. Guardini, Liturgia i formacja liturgiczna, tłum. P. Napiwodzki, Wydawnictwo WAM, Kraków 2022, s. 185–203.
17.Hildebrand D., Liturgia a osobowość, tłum. M. Grabowska, Wydawnictwo M, Kraków 2014.
18.Jeziorski S., Eucharystia krok po kroku, Na Jej Głowie, Tyczyn 2021.
19.Kaproń K.M., Magisterium Papieża Franciszka dotyczące liturgii, „Łódzkie Studia Teologiczne” 32 (2023) 4, s. 13–27.
20.Katechizm Kościoła Katolickiego, Pallottinum, Poznań 1994.
21.Konferencja Episkopatu Polski, Dyrektorium duszpasterstwa służby liturgicznej, Wydawnictwo Światło-Życie, Warszawa 2008.
22.Konstytucja o liturgii świętej Sacrosanctum concilium, Rzym 1963.
23.Korsan P., Narzędzia anamnetycznej obecności Chrystusa w liturgii Kościoła. Refleksja na temat roku liturgicznego i teorii znaku-symbolu liturgicznego w świetle adhortacji apostolskiej Desiderio desideravi papieża Franciszka, „Liturgia Sacra” 30 (2024) 2, s. 115–134.
24.Kwiatkowski D., Liturgical pedagogy of faith in the apostolic leaf of Pope Francis Desiderio Desideravi, „Pedagogika Katolicka” 33a (2023) 3, s. 22–32.
25.Makowski D., Ordo Missae z 1965 roku jako wyraz odnowy liturgicznej, „Wrocławski Przegląd Teologiczny” 32 (2024) 2, s. 269–290.
26.Miazek J., Posoborowa odnowa liturgii w Polsce, „Studia Theologica Varsaviensia” 25 (1987) 2, s. 238–252.
27.Migut B., The Liturgy from the Perspective of Pope Francis’s Apostolic Letter Desiderio Desideravi, „Collectanea Theologica” 95 (2025) 2, s. 341–357.
28.Missale Romanum. Editio reimpressio emendata, Roma 2008.
29.Mojzeš M., Lettera „Desiderio desideravi” del Papa Franceso come una nuova sfida per la formazione liturgica, „Polonia Sacra” 27 (2023) 3, s. 137–150.
30.Nadolski B., Msza święta, Wydawnictwo WAM, Kraków 2005.
31.Napiórkowski A., Współczesny sekularyzm a teologia sekularyzacji, „Studia Nauk Teologicznych PAN” 9 (2014), s. 11–36.
32.Nowak J., Liturgia genetycznie wpisana w Kościół, „Liturgia Sacra” 24 (2018) 1, s. 5–16.
33.Nowakowski P., Wymiar kulturowy formacji liturgicznej, „Polonia Sacra” 27 (2023) 3, s. 37–50.
34.O`Malley T.P., Liturgia i nowa ewangelizacja. Praktykowanie sztuki ofiarnej miłości, tłum. L. Bigaj, Wydawnictwo WAM, Kraków 2021.
35.Ratzinger J., Czterdzieści lat Konstytucji o liturgii świętej, w: Sakrament i misterium. Teologia liturgii, tłum. A. Głos, Fundacja Dominikański Ośrodek Liturgiczny, Kraków 2018, s. 135–153.
36.Ratzinger J., Duch liturgii, tłum. E. Pieciul, Wydawnictwo AA, Kraków, 2019.
37.Sławiński H., „Homilie to często klęska”. Konieczność poprawy jakości homilii, „Polonia Sacra” 27 (2023) 3, s. 79–104.
38.Warwarko B., Język liturgiczny jako narzędzie transcendentnego wymiaru człowieka, „Język. Religia. Tożsamość” 26 (2022) 2, s. 37–53.