ISSN: 1731-0555
eISSN: 2353-2998
OAI
DOI: 10.18276/cto.2025.41-07
Lista wydań /
41/2025
Secularity from Above: On the Theological Roots of Western Political Thought
(Świeckość dana z góry. O teologicznych źródłach zachodniej myśli politycznej)
| Autorzy: |
Maximilian
Welticke
Pontificial University of St. Thomas Aquinas, Rome | Faculty of Theology |
| Słowa kluczowe: | religia polityka teologia polityczna prawda prawo naturalne godność człowieka |
| Data publikacji całości: | 2025-12 |
| Liczba stron: | 28 (111-138) |
Abstrakt
W artykule podjęto analizę teologicznych fundamentów zachodniej myśli politycznej, dowodząc, iż koncepcja Josefa Piepera dotycząca „świeckości zakorzenionej w teologii chrześcijańskiej” stanowi trwałą zasadę strukturalną zachodniego sposobu myślenia. Wywodząc jej źródła z Augustyńskiej doktryny dwóch miast oraz jej implikacji antropologicznych, autor ukazuje, w jaki sposób teologia chrześcijańska ukształtowała kluczowe zasady zachodniego porządku politycznego: pojmowanie człowieka zarówno jako jednostki, jak i osoby, polityczną centralność ludzkiej godności oraz obiektywność sprawiedliwości i prawa. Ponadto artykuł formułuje wizję polityki ukierunkowanej na kontemplację prawdy. Na tle nowożytnego pozytywizmu prawniczego autor przywołuje tradycję, w której prawo nie jest jedynie ustanawiane, lecz odkrywane za pomocą rozumu w zgodzie z naturą ludzką i prawdą. Ostatecznie teologia daje Zachodowi więcej niż jedynie historyczne tło: stanowi punkt odniesienia, który określa fundament, cel, granice oraz moralną treść życia politycznego. Polityka w swojej najlepszej postaci jawi się tu jako służba całemu człowiekowi – zakorzeniona w rozumie, skierowana ku dobru i otwarta na transcendencję.
Pobierz plik
Plik artykułu
Bibliografia
| 1. | Arendt H., The Origins of Totalitarianism, Cleveland–New York 1962. |
| 2. | Aristotle, Politics, trans. by H. Rackham (Loeb Classical Library 264), London–Cambridge 1959. |
| 3. | Augustine, De Civitate Dei Libri XXII, in: J.-P. Migne (ed.), Sancti Aurelii Augustini, Hipponensis Episcopi, Opera Omnia, Vol. 7 (Patrologia Latina 41), Paris 1864, pp. 13–805. |
| 4. | Augustine, De Vera Religione Liber Unus, in: J.-P. Migne (ed.), Sancti Aurelii Augustini, Hipponensis Episcopi, Opera Omnia, Vol. 3.1 (Patrologia Latina 34), Paris 1865, pp. 121–172. |
| 5. | Augustine, In Joannis Evangelium Tractatus CXXIV, in: J.-P. Migne (ed.), Sancti Aurelii Augustini, Hipponensis Episcopi, Opera Omnia, Vol. 3.2 (Patrologia Latina 35), Paris 1902, pp. 1379–1976. |
| 6. | Buttiglione R., Europa – ein neuer Anfang. Identität, Kultur, Dialog (Geist und Gegenwart. Philosophische Reflexionen), Heiligenkreuz 2023. |
| 7. | Crean T., Fimister A., Integralism. A Manual of Political Philosophy, Neunkirchen–Seelscheid 2020. |
| 8. | Donoso Cortés J., Ensayo sobre el catolicismo, el liberalismo y el socialismo, ed. by J. Vila Selma (Biblioteca de la literatura y el pensamiento Hispanicos), Madrid 1978. |
| 9. | Fimister A., The City of God Against the Pagans, in: E. Waldstein (ed.), Integralism and the Common Good. Selected Essays from The Josias, Vol. 2: The Two Powers, Brooklyn 2022, pp. 109–125. |
| 10. | Finance J. de, An Ethical Inquiry, trans. by M. O’Brien, Rome 1991. |
| 11. | Finnis J., Natural Law and Natural Rights (Clarendon Law Series), Oxford–New York 2011. |
| 12. | Flasch K., Wert der Innerlichkeit, in: H. Joas, K. Wiegandt (eds.), Die kulturellen Werte Europas, Frankfurt a. M. 22005, pp. 219–236. |
| 13. | Hadas E., Counsels of Imperfection. Thinking Through Catholic Social Teaching, Washington D.C. 2021. |
| 14. | Hildebrand D. von, Falsche Fronten, in: E. Wenisch (ed.), Memoiren und Aufsätze gegen den Nationalsozialismus 1933–1938 (Veröffentlichungen der Kommission für Zeitgeschichte. Reihe A: Quellen 43), Mainz 1994, pp. 328–332. |
| 15. | Hildebrand D. von, The Dethronement of Truth, Steubenville 2021. |
| 16. | Hill J. L., After the Natural Law. How the Classical Worldview Supports our Modern Moral and Political Values, San Francisco 2016. |
| 17. | Hobbes T., The Clarendon Edition of the Works of Thomas Hobbes, Vol. 4, Leviathan, ed. by N. Malcom, Oxford 2012. |
| 18. | Kant I., Grundlegung zur Metaphysik der Sitten, in: Königlich Preußische Akademie der Wissenschaften (ed.), Kants Werke. Akademie-Textausgabe, Vol. 4, Berlin–Boston 2021, pp. 385–463. |
| 19. | Kluxen W., Philosophische Ethik bei Thomas von Aquin (Walberberger Studien der Albertus-Magnus-Akademie. Philosophische Reihe 2), Mainz 1964. |
| 20. | Kossel C., Natural Law and Human Law (Ia IIae, qq. 90–97), in: S. J. Pope (ed.), The Ethics of Aquinas, Washington D.C. 2002, pp. 169–193. |
| 21. | Lendman D., A Note on the Legitimacy of Governments, in: E. Waldstein, P. A. Kwasniewski (eds.), Integralism and the Common Good. Selected Essays from The Josias, Vol. 1, Brooklyn 2021, pp. 213–216. |
| 22. | Leo XIII., Enzyklika “Immortale Dei”, 1. Nov. 1885, in: P. Hünermann (ed.), Enchiridion symbolorum definitionum et declarationum de rebus fidei et morum / Kompendium der Glaubensbekenntnisse und kirchlichen Lehrentscheidungen, Freiburg i. Br. 2017, pp. 794–798. |
| 23. | Maritain J., Scholasticism and Politics, trans. by M. J. Adler, London 1940. |
| 24. | Maritain J., The Concept of Sovereignty, “The American Political Science Review” 44 (1950), pp. 343–357. |
| 25. | Maritain J., The Person and the Common Good, trans. by J. J. Fitzgerald, New York 1947. |
| 26. | Mayer C., Augustinus: „Ich will, dass du bist“ (?). Zum Problem der angeblich augustinischen Herkunft dieser Sentenz, “Augustiniana” 62 (2012), pp. 251–264. |
| 27. | Palaver W., Die ethischen Grenzen des Mehrheitsprinzips. Zur politischen Theologie der Demokratie, in: A. Autiero (ed.), Ethik und Demokratie, Münster 1998, pp. 85–111. |
| 28. | Pico della Mirandola G., Oration on the Dignity of Man. A New Translation and Commentary, ed. by F. Borghesi, M. Papio and M. Riva, New York 2012. |
| 29. | Pieper J., Gibt es eine nicht-christliche Philosophie? (1952), in: B. Wald (ed.), Werke in acht Bänden, Vol. 8.1, Hamburg 2005, pp. 109–114. |
| 30. | Pieper J., Notizen (1927–1953), in: B. Wald (ed.), Werke in acht Bänden, Vol. 8.2. Miszellen. Register und Gesamtbibliographie. CD-ROM zum Gesamtwerk, Hamburg 2008, pp. 621–642. |
| 31. | Pieper J., Philosophie und Gemeinwohl (1952), in: B. Wald (ed.), Werke in acht Bänden, Vol. 8.2. Miszellen. Register und Gesamtbibliographie. CD-ROM zum Gesamtwerk, Hamburg 2008, pp. 420–428. |
| 32. | Pieper J., Über das christliche Menschenbild (1936), in: B. Wald (ed.), Werke in acht Bänden, Vol. 7, Religionsphilosophische Schriften, Hamburg 2000, pp. 94–114. |
| 33. | Pieper J., Über das Gute und das Böse, in: B. Wald (ed.), Werke in acht Bänden, Vol. 2, Darstellungen und Interpretationen: Thomas von Aquin und die Scholastik, Hamburg 2001, pp. 1–57. |
| 34. | Pieper J., Was heißt „Christliches Abendland“? (1957), in: B. Wald (ed.), Werke in acht Bänden, Vol. 8.2. Miszellen. Register und Gesamtbibliographie. CD-ROM zum Gesamtwerk, Hamburg 2008, pp. 444–451. |
| 35. | Pinckaers S., Morality. The Catholic View, South Bend 2003. |
| 36. | Pinckaers S.,, The Sources of Christian Ethics, trans. by M.T. Noble, Edinburgh 2001. |
| 37. | Plutarch, Προς Κωλωτην γπερ των αλλων φιλοσοφων / Reply to Colotes in Defence of the Other Philosophers, trans. by B. Einarson and P. H. De Lacy, in: Moralia, Vol. 14. That Epicurus Actually Makes a Pleasant Life Impossible. Reply to Colotes in Defence of the Other Philosophers. Is “Live Unknown” a Wise Precept? On Music (Loeb Classical Library 428), Cambridge 1967, pp. 190–315. |
| 38. | Proudhon P.-J., Les confessions d’un révolutionnaire pour servir à l’histoire de la révolution de février, Paris 1851. |
| 39. | Rahner K., Die Sünde Adams, in: Schriften zu Theologie, Vol. 9, Einsiedeln–Zürich–Köln 1970, pp. 259–275. |
| 40. | Ratzinger J., Europa – verpflichtendes Erbe für die Christen, in: Der Gott des Glaubens und der Gott der Philosophen. Philosophische Vernunft – Kultur – Europa – Gesellschaft (Gesammelte Schriften 3.2), Freiburg i. Br. 2020, pp. 701–716. |
| 41. | Ratzinger J., Europas Identität. Seine geistigen Grundlagen gestern, heute, morgen, in: Der Gott des Glaubens und der Gott der Philosophen. Philosophische Vernunft – Kultur – Europa – Gesellschaft (Gesammelte Schriften 3.2), Freiburg i. Br. 2020, pp. 727–746. |
| 42. | Ratzinger J., Was ist Wahrheit? Die Bedeutung religiöser und sittlicher Werte in der pluralistischen Gesellschaft, in: Der Gott des Glaubens und der Gott der Philosophen. Philosophische Vernunft – Kultur – Europa – Gesellschaft (Gesammelte Schriften 3.2), Freiburg i. Br. 2020, pp. 843–860. |
| 43. | Schallenberg P., Kain oder Abel. Studien zur politischen Ethik im Christentum (Christliche Sozialethik im Diskurs 12), Paderborn 2023. |
| 44. | Schallenberg P., Unbegrenzte Menschenwürde in unverlierbarer Personalität. Ein vatikanisches Lehrstück zum Thema personaler Würde, “Zeitschrift für Lebensrecht” 33 (2024), pp. 271–278. |
| 45. | Schmitt C., Politische Theologie II. Die Legende von der Erledigung jeder Politischen Theologie, Berlin 1996. |
| 46. | Schmitt C., Politische Theologie. Vier Kapitel zur Lehre von der Souveränität, Berlin 1996. |
| 47. | Thomas Aquinas, Summa Theologiae, ed. by Aquinas Institute, trans. by L. Shapcote (Latin/English Edition of the Works of St. Thomas Aquinas Vols. 13–20), Green Bay 2018. |
| 48. | Thomas Aquinas, Quaestio Disputata De Malo, in: S. Thomae Aquinatis Opera Omnia, Vol. 3, Quaestiones Disputatae. Quaestiones Quodlibetales. Opuscula, Stuttgart-Bad Cannstatt 1980, pp. 269–352. |
| 49. | Thomas Aquinas, Scriptum Super Sententiis III, in: P. Mandonnet (ed.), Scriptum Super Libros Sententiarum Magistri Petri Lombardi Episcopi Parisiensis, Paris 1929. |
| 50. | Thomas Aquinas, Sententia Libri Ethicorum, in: R. Busa (ed.), S. Thomae Aquinatis Opera Omnia, Vol. 4, Commentaria In Aristotelem Et Alios, Stuttgart-Bad Cannstatt 1980, pp. 143–234. |
| 51. | Vermeule A., Common Good Constitutionalism. Recovering the Classical Legal Tradition, Cambridge–Medford 2022. |
| 52. | Virgil, The Aeneid, trans. by H. Rudhton Fairclough, in: Eclogues. Georgics. Aeneid: Books 1–6 (Loeb Classical Library 63), Cambridge–New York 1916, pp. 240–293. |
| 53. | Waldstein E., Freedom as Choosing the Good, Against the Nihilists, in: E. Waldstein, P.A. Kwasniewski (eds.), Integralism and the Common Good. Selected Essays from The Josias, Vol. 1, Family, City, and State, Brooklyn 2021, pp. 66–71. |
| 54. | Waldstein E., The Good, the Highest Good, and the Common Good, in: E. Waldstein, P.A. Kwasniewski (eds.), Integralism and the Common Good. Selected Essays from The Josias, Vol. 1, Family, City, and State, Brooklyn 2021, pp. 7–30. |