Strategie Euroregionu Pomerania. Ze szczególnym uwzględnieniem strategii rozwoju i działania Euroregionu Pomerania 2021–2030


ISBN: 978-83-8419-085-2    ISBN (online): 978-83-8419-086-9    ISSN: 0860-2751    OAI    DOI: 10.18276/978-83-8419-086-9
CC BY-SA   Open Access 

Issue archive / T. (MDIII) 1429

Year:2025
Field:Field of Social Sciences
Discipline:political and administrative sciences
Keywords: Cross-border cooperation Euroregion Pomerania development strategy
Authors: Marek Żurek ORCID
Uniwersytet Szczeciński

Information

Electronic version of the publication available under CC BY-SA 4.0 license after 12 months from the date of release: December 2025

Printed version of the publication can be purchased in the store of the University of Szczecin Press: wn.usz.edu.pl/sklep/

Abstract

Strategies of the Euroregion Pomerania. With particular emphasis on the development and operational strategy of the Euroregion Pomerania 2021–2030

Cross-border cooperation is a permanent element of cooperation between European regions located in border areas. Its origins date back to the late 1950s. In Poland, cross-border cooperation could only develop after the collapse of the Eastern Bloc and the reunification of Germany. The Pomerania Euroregion was established last on Poland’s western border, in December 1995. The Pomerania Euroregion is one of the most important areas of cross-border cooperation in Europe, encompassing the regions of Poland and Germany, and from 1998 to 2013 also Sweden. The key tool for implementing this cooperation is the Euroregional strategy, a long-term action plan that takes into account the established goals and the specific nature of the given area and its surroundings. It shapes the development of the Euroregional area, its future, and maximizes the benefits of cooperation. The strategy presents the challenges and opportunities facing the Pomerania Euroregion in the 21st century, such as globalization, the development of digital technologies, environmental issues, and intercultural cooperation. The strategy is a prerequisite for the effective implementation of various initiatives and allows for the effective management of the Euroregion.

Bibliography

1.Literatura
2.40 minut do Euroregionu, „Dziennik Szczeciński” z dnia 22.10.1992 r.
3.Bartnik P., Kalendarium, „Europomerania” 2003, nr 3(10).
4.Bartnik P., Podsumowanie i trochę historii. Euroregion Pomerania 1995–2002, „Europomerania”, wydanie specjalne, marzec 2002.
5.Bednarski R., Euroregion jako forma współpracy transgranicznej w Europie, cz. II, „Europa Regionum” 2001, t. VI.
6.Bez przełomu, „Dziennik Szczeciński” z dnia 23.11.1992 r.
7.Bliżej Euroregionu?, „Dziennik Szczeciński” z dnia 25.09.1992 r.
8.Borys T., Panasiewicz Z. (red.), Panorama euroregionów, Urząd Statystyczny w Jeleniej Górze, Jelenia Góra 1997.
9.Brück M., Dänische Insel Bornholm kündigt Beitritt zur Pomerania an, „Nordkurier” z 18.11.1998 r., w: „Presse-Auswertung”. Mecklenburg-Vorpommern. Wirtschafts minsterium.
10.Co nam proponuje M. Stolpe, „Kurier Szczeciński” z dnia 4.10.1991 r.
11.Czas na współpracę, „Głos Szczeciński” z dnia 12.02.1994 r.
12.Euroregion „Pomerania”, „Kurier Szczeciński” z dnia 21.06.1991 r.
13.Euroregion Pomerania – warto spróbować, „Gazeta Jubileuszowa” z dnia 19.06.1993 r.
14.Euroregion Pomerania dla wszystkich gmin województwa szczecińskiego, „Głos Szczeciński” z dnia 12.10.1992 r.
15.Euroregion Pomerania. Jest koncepcja utworzenia i funkcjonowania do 1999 r., „Głos Szczeciński” z dnia 26.07.1993 r.
16.Euroregion Pomerania. Polska. Deutschland. Sverige, Löcknitz.
17.Euroregionalnej inicjatywy nie wypuścimy z rąk. Rozmowa z przewodniczącym Sejmiku Samorządowego Województwa Szczecińskiego drem inż. Maciejem Jarmuszem, „Kurier Szczeciński” z dnia 19.06.1992 r.
18.Godowska M., Europeanization and the Regions. The case of the UK and Pland, „Horyzonty Polityki” 2011, nr 2(3).
19.Granice, „Głos Szczeciński” z dnia 29.08.1991 r.
20.Heise P., Od współpracy do partnerstwa, „Europomerania” z dnia 23.03.2009 r.
21.I w polityce potrzebna jest cierpliwość, „Głos Szczeciński” z dnia 22.01.1994 r.
22.Jańczak J., Cross-Border Governance jako koncepcja wspólnego zarządzania miastem podzielonym. Efektywność w warunkach członkostwa w UE, w: J. Jańczak, M. Karg- -Musiał (red.), Pogranicze polsko-niemieckie po roku 2004. Nowa jakość sąsiedztwa, Toruń 2009.
23.Jańczak J., Karg-Musiał M. (red.), Pogranicze polsko-niemieckie po roku 2004. Nowa jakość sąsiedztwa, Toruń 2009.
24.Jasina Z., Euroregion: żadnych deklaracji, „Głos Szczeciński” z dnia 29.10.1992 r.
25.Jesswein R., Dla kogo euroregiony?, „Głos Szczeciński” z dnia 28.06.1993 r.
26.Jeżowska D., Po obu stronach Odry, „Głos Szczeciński” z dnia 26.07.1991 r.
27.Jeżowska D., Życie w Oderlandzie, „Głos Szczeciński” z dnia 26.08.1991 r.
28.Jordan L., Euroregion Pomerania weiter angewachsen, „Schweriner Volkszeitung” z dnia 27.02.1998 r., w: „Presse-Auswertung”, Mecklenburg-Vorpommern. Wirtschafts - ministerium-Presssebüro.
29.Klucze do Euroregionu, „Kurier Szczeciński” z dnia 24.07.1991 r.
30.Koćwin L., Dekada przełomu. Stosunki polsko-niemieckie od czerwca 1989 do czerwca 19991. Dokumenty. Materiały. Komentarze, Wrocław 1992.
31.Kotula A., Euronieufność. Raport o stanie euroregionu, „Dziennik Szczeciński” z dnia 30.10.1992 r.
32.Krok ku Pomeranii. Spotkanie w Pasewalku, „Głos Szczeciński” z dnia 10.12.1992 r.
33.Krzemień E., Załuska W., Europa ojczyzn czy regionów, „Gazeta Wyborcza” z dnia 13.03.1993 r., https://classic.wyborcza.pl/archiwumGW/118433/Europa-ojczyznczy- regionow.
34.Kto gra kartą „Pomeranii”, „Głos Szczeciński” z dnia 13.11.1992 r.
35.List otwarty w sprawie Euroregionu, „Głos Szczeciński” z dnia 28–29.09.1992 r.
36.Meklemburski minister u wojewody, „Głos Szczeciński” z dnia 22.12.1992 r.
37.Miasta w Euroregionie Pomerania, Urząd Statystyczny w Szczecinie 1998.
38.Na początek współpraca regionalna, „Kurier Szczeciński” z dnia 5.02.1992 r.
39.Nadzieja na dobry początek. Po wizycie premiera landu Meklemburgii-Pomorza Przedniego, „Kurier Szczeciński” z dnia 19.03.1991 r.
40.Nie ma Oderlandu. Opinia o polsko-niemieckim banku. Program dopiero się rodzi, „Kurier Szczeciński” z dnia 6.09.1991 r
41.Niemcy chcą Euroregionu „Pomerania”, „Głos Szczeciński” z dnia 22.10.1992 r.
42.Nieoficjalnie, ale pracowicie, „Kurier Szczeciński” z dnia 7.05.1991 r.
43.Niewiedza i korzyści. Euroregionalne seminarium polsko-niemieckie, „Głos Szczeciński” z dnia 1.02.1993 r.
44.Obłój K., Strategia organizacji, Warszawa 2001.
45.Onichimowski B., Nieporozumienia i porozumienia, „Głos Szczeciński” z dnia 30.07.1992 r.
46.Palmirski A., Euroregion, to również pieniądze, „Głos Szczeciński” z dnia 23.10.1992 r.
47.Palsson M., Prezydent Euroregionu Pomerania, „Europomerania”, wydanie specjalne z dnia 15.12.2000 r.
48.Perkmann M., Cross-border regions in Europe: Significance and drivers of regional cross-border co-operation. European „Uarban and Regional Studies” 2003, nr 10(2).
49.Polityczny szczyt na Wałach Chrobrego, „Dziennik Szczeciński” z dnia 12.11.1992 r.
50.Polski nie stać na neutralność, „Głos Szczeciński” z dnia 2.09.1991 r.
51.Pomerania berät Weg ins nächste Jahrtausend, „Nordkurier” z dnia 17.11.1998 r., w: „Presse spiegel” Ministerium für Arbeit, Bau und Umwelt. Mecklenburg- Vorpommern. Presse stelle.
52.Pomerania wird grösser, „Schweriner Volkszeitung” z dnia 5.02.1998 r., w: „Presse- -Auswertung”, Mecklenburg-Vorpommern. Wirtschaftsministerium-Pressebüro.
53.Pomerania-Präsident Haedrich tot, „Nordkurier” z 14.07.1998 r.
54.Pomerania-Sitz bald nach Stettin, „Ostsee-Zeitung” z dnia 21.10.1998 r., w: „Presse- -Auswertung”, Wirtschaftsministerium. Mecklenburg-Vorpommern.
55.Pomeranie podpisały porozumienie, „Kurier Szczeciński” dnia 15.02.1994 r.
56.Pomianowski W., Premier Brandenburgii przybywa do Polski, „Życie Warszawy” z dnia 15.08.1991 r.
57.Pospiesznym do Europy. Deklaracja z Cottbus drogowskazem dla „Pomeranii”, „Kurier Szczeciński” z dnia 13.06.1991 r.
58.Przeszłość, teraźniejszość i przyszłość samorządowej współpracy transgranicznej w Euroregionie Pomerania w latach 1993–2013, Szczecin 2014.
59.Rajców miejskich kontrowersje i rozterki, „Głos Szczeciński” z dnia 11.04.1994 r.
60.Ruszkowski J., Europeizacja ad extra w zarządzaniu zewnętrznym (external governance) Unii Europejskiej, „Rocznik Integracji Europejskiej” 2010, nr 4.
61.Schweden treten Pomerania bei, „Ostsee-Zeitung” z dnia 26.02.1998 r., w: „Presse- -Auswertung”, Mecklenburg-Vorpommern. Wirtschaftsministerium-Presssebüro.
62.Stelzer Ch., Ein Grenzhall In der Heide, „Nordkurier” z dnia 4.03.2005 r.
63.Strategia rozwoju gminy. Podręcznik praktyczny, Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, https://www.gov.pl/web/fundusze-regiony/strategia-rozwoju-gminy.
64.Szanse sąsiedztwa. Prezydent Sochański w Berlinie, „Głos Szczeciński” z dnia 24.02.1995 r.
65.Traktat między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy, Bonn, 17 czerwca 1991 r., w: L. Koćwin, Dekada przełomu.
66.Stosunki polsko-niemieckie od czerwca 1989 do czerwca 19991. Dokumenty. Materiały. Komentarze, Wrocław 1992.
67.„Transodra”, Nachrichten. Projekte. Lesetips. Dokumentation. Meinung, nr 6/7, Fruhjahr 1994.
68.Vink M.P., Graziano P., Challenges of a New Research Agenda, w: P. Graziano, M.P. Vink (red.), Euroepanization: New Research Agendas, Palgrave, Macmillan, Basingstoke– New York 2007.
69.Warska A. (red.), Przeszłość, teraźniejszość i przyszłość samorządowej współpracy transgranicznej w Euroregionie Pomerania w latach 1993–2013, Szczecin 2014.
70.Wątpliwości i obawy wokół „Pomeranii”, „Głos Szczeciński” z dnia 7.12.1992 r.
71.Więckowska-Machay A., Zamknąć puszkę Pandory, „Kurier Szczeciński” z dnia 30.08.1991 r.
72.Zaborowski M., Europeanisation as a consensus building process: the case of Polish- -German Relations, Thesis for discussion at a workshop on Europeanisation and Foreign Policy held at the London School of Economics on 5th June 2002.
73.Zöllner A., Euroregionalni wizjonerzy i biurokraci, czyli dwie świeczki w urodzinowym torcie, „Przegląd Samorządowy” 1997, nr 33(9).
74.Żurek M., Teoria współpracy transgranicznej na przykładzie Euroregionu Pomerania, Szczecin 2011.
75.Dokumenty i akty prawne
76.Aktualizacja transgranicznej strategii rozwoju Euroregionu Pomerania na lata 2014–2020, www. pomerania.org.pl.
77.Aktualizacja transgranicznej strategii rozwoju Euroregionu Pomerania na lata 2014–2020. Część polska, Szczecin (brak daty wydania)
78.Deklaracja dotycząca regionalizmu w Europie, Zgromadzenie Regionów Europy, Bazylea, 4 grudnia 1996 r.
79.Deutsche Projekt Union GmbH Planer Ingenieure, 1999.
80.Europejska Karta Regionów Granicznych i Transgranicznych z 20 listopada 1981 r. (w posiadaniu autora)
81.Europejska Karta Samorządu Regionalnego z 5 czerwca 1997 r., https://www.malopolska. org/images/pliki/roczniki/rm_06_2004/rm_06_2004_191-200.pdf
82.Europejska Karta Samorządu Terytorialnego (Dz.U. z 1994 r., nr 124, poz. 607).
83.Europejska konwencja ramowa o współpracy transgranicznej między wspólnotami i władzami terytorialnymi, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/ europejska-konwencja-ramowa-o-wspolpracy-transgranicznej-miedzy-16795335.
84.Konwencja Ramowa Rady Europy o Współpracy Transgranicznej między Wspólnotami i Władzami Terytorialnymi (tzw. konwencja madrycka) z 21 maja 1980 r., https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/europejska-konwencja-ramowao- wspolpracy-transgranicznej-miedzy-16795335.
85.Projekt Deklaracji Odrzańskiego Związku Morsko-Rzecznego „Pomerania” (dokument w posiadaniu autora).
86.Obszar przyrodniczy ujścia Odry – region turystyczny z przyszłością, sprawozdanie z konferencji, Stiftung Odermündung, Regionalverband für dauerhafte Entwicklung e.V., Trzebież 16 maja 1998 r.
87.Planowanie strategiczne jako narzędzie realizacji celów organizacji, Materiał ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, Warszawa.
88.Raport z działalności Jednostki Centralnej Polsko-Niemieckiej Współpracy Młodzieży w latach 1996–2001, Stowarzyszenie Gmin Polskich Euroregionu Pomerania, Szczecin 2002.
89.Stowarzyszenie Europejskich Regionów Granicznych. Misja i Cele Stowarzyszenia, https://www.europeanborderregions.eu.
90.Strategia rozwoju i działania Euroregionu Pomerania 2021–2027. Wersja skrócona, Potsdam.
91.Strategia rozwoju i działania Euroregionu Pomerania 2021–2027. Wersja skrócona, Löcknitz–Szczecin 2021.
92.Traktat między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy, Bonn, 17 czerwca 1991 r.
93.Transgraniczna koncepcja działań i rozwoju Euroregionu Pomerania na lata 2007–2013 www.pomerania.org.
94.Transgraniczna koncepcja rozwoju i działania Euroregionu Pomerania 2014–2020 (KRD). Koncepcja cząstkowa dla niemieckiej części Euroregionu,www.pomerania.org.pl.
95.Transgraniczna koncepcja rozwoju i działania Euroregionu Pomerania na lata 2014–2020, Löcknitz–Szczecin 2013.
96.Umowa o utworzeniu Euroregionu „Pomerania” zawarta w dniu 15 grudnia 1995 r. w Szczecinie (kopia dokumentu w posiadaniu autora).
97.Uzasadnienie wniosku o ratyfikację Europejskiej Konwencji Ramowej o współpracy transgranicznej między wspólnotami i władzami terytorialnymi z 21 maja 1980 r. (Konwencja Madrycka Rady Europy), Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Departament Europy, Warszawa, 11 lutego 1993 r.
98.Wspólnie tworzymy przyszłość Euroregionu Pomerania. Koncepcja Rozwoju i Działań 2021–2030, 2020, pomerania.org.pl
99.Zarządzenie nr 47 Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 sierpnia 1990 r. w sprawie rejestracji związków międzygminnych, .hhtps://eli.gov.pl/eli/MP/1990/266/ogl/pol.