Jerzy Woszczynin: auto/bio/geo/grafía dispersa


ISBN: 978-83-8419-065-4    ISBN (online): 978-83-8419-066-1    ISSN: 0860-2751    OAI    DOI: 10.18276/978-83-8419-066-1
CC BY-SA   Open Access 

Issue archive / T. (MCDXCIV) 1420

Year:2026
Field:Field of Humanities
Discipline:literary studies
Authors: Nina Pielacińska ORCID
Uniwersytet Szczeciński

Information

Electronic version of the publication available under CC BY-SA 4.0 license after 12 months from the date of release: May 2026

Printed version of the publication can be purchased in the store of the University of Szczecin Press: wn.usz.edu.pl/sklep/

Abstract

Jerzy Woszczynin: dispersed auto/bio/geo/graphy

The book Jerzy Woszczynin: auto/bio/geo/grafía dispersa is devoted to Jerzy Kazimierz Woszczynin – a Polish writer and poet who settled in Argentina after World War II. His rich yet scattered literary output – encompassing poetry, prose, memoirs, and journalistic writings – remained largely unknown to a wider readership for decades, even though he was one of the most prominent figures of the Polish émigré literary community in Argentina and an active co-creator of its cultural life. Woszczynin’s work, deeply autobiographical in nature and written over several decades, serves as a priceless mirror of the pivotal events that unfolded in Europe during the first half of the twentieth century. Thanks to the donation of an extensive family archive by the writer’s daughter, Jolanta Woszczynin – including manuscripts, typescripts, correspondence, and press clippings – it became possible to reconstruct and critically examine his literary legacy. Both his published works in the émigré press and his unpublished typescripts served as the basis for a reconstruction of his biography. Woszczynin’s oeuvre is analyzed from a literary-studies perspective, and the discussion is framed within theoretical reflections on autobiographical writing, geopoetics, and memory studies. The book follows the successive points on the writer’s life map, as he described them in his works. The author of Sonety z Pampy [Sonnets of the Pampa], Listy z Selwy [Letters from the Selva], and Dziennik z Patagonii [Diary from Patagonia] combined documentary realism with poetic sensitivity, creating a literary cartography of destiny stretched between the lost Polish Borderlands and the Argentine pampas.

Following Małgorzata Czermińska’s concept of the «autobiographical place», the study captures the interrelation between literature and space, revealing them as carriers of both individual and collective memory. In this sense, the present volume is not only a monograph of a writer, but also a reflection on literature as a form of memory – a sphere in which biography and geography intersect, and where personal experience attains a communal dimension. The publication was written in Spanish in order to bring the story of Polish emigrants in Argentina closer to the descendants of the local Polish community – many of whom today no longer speak the language of their ancestors – and to embed the Polish émigré experience within the broader history of South American culture. The analyses presented in the monograph are illustrated with extensive quotations from Woszczynin’s works, translated into Spanish, which allows readers to engage directly with his texts rather than through interpretative mediation alone. At the same time, all quotations are also provided in their original Polish version, enabling readers familiar with the language to appreciate Woszczynin’s distinctive style – to perceive the rhythm and melody of his sentences and the linguistic devices through which he constructed the image of his life. The language of his works constitutes an integral part of their meaning: it is not merely a tool for depicting the world, but also a bearer of identity. The purpose of the monograph, therefore, is both to restore the legacy of a forgotten writer of the Polish diaspora in Argentina and to broaden knowledge about the Polish literary milieu that flourished in that country.

Bibliography

1.Obra literaria y periodística de Jerzy Woszczynin
2.Grochulska E.Z., Kurza historia, «Głos Polski», Buenos Aires 1952, no. 2287, p. 5.
3.https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/en/jednostka/-/jednostka/2110976.
4.Szaciłło J., J. Woszczynin, Modlin na pustyni, «Orzeł Biały», Bagdad 1943, no. 27 (66), p. 6.
5.Woszczynin J., A o Nowogródku, «Zielone Świątki. Dodatek do Kuriera Polskiego w Bagdadzie » 1943, no. 134 (156), p. 1.
6.Woszczynin J., Amigo. Wyjątek z Dziennika z Patagonii, «Kurier Polski», Buenos Aires 1960, no. 152, s.p.
7.Woszczynin J., Bagdad, «Kurier Polski» 1943, no. 60 (82), s.p.
8.Woszczynin J., Bal złodziei, «Głos Polski», Buenos Aires 1951, no. 2242, p. 5.
9.Woszczynin J., Biało-czerwony sznur, „Gotuj kotwicę: jednodniówka Szkoły Podchorążych Saperów”, Jerusalén 1943, s.p.
10.Woszczynin J., Błogosławiony chleb, «Ostatnie Wiadomości», Mannheim 1957, no. 7, s.p.
11.Woszczynin J., Całopalenie [Manuscrito inédito de Listy spod Zwrotnika, 09.1961– 05.1963], Archivo privado de Jolanta Woszczynin.
12.Woszczynin J., Całopalenie, «Kurier Polski», Buenos Aires 1961, no. 202, s.p.
13.Woszczynin J., Chleb, «Kurier Polski», Buenos Aires 1958, no. 25, s.p.
14.Woszczynin J., Chleb, «Ostatnie Wiadomości», Mannheim 1958, no. 75, s.p.
15.Woszczynin J., Chłopcy z mechanicznej, «Junak. Miesięcznik dla Mł. Ochotniczek i Junaków na Śr. Wschodzie» 1946, no. 3 (40), pp. 23–24.
16.Woszczynin J., Chrystus żołnierzy, «Poradnik dla pracowników świetlic żołnierskich» 1944, no. 46, p. 98.
17.Woszczynin J., Chrystus żołnierzy, «Bracia, patrzcie ino: Jednodniówka Harcerzy Uczniów Podchorążych» 1944.
18.Woszczynin J., Chrystus żołnierzy, «Dziennik Żołnierza A.P.W. Dodatek Literacko- -Naukowy» 1943, no. 79, s.p.
19.Woszczynin J., Chrystus żołnierzy, «Myśl Polska. Dwutygodnik poświęcony życiu i kulturze narodu» 1944, no. 83, s.p.
20.Woszczynin J., Chrystus żołnierzy, «Na Szlaku Kresowej» 1944–1945, nos. 17–18, p. 29.
21.Woszczynin J., Chrystus żołnierzy, «Polska Walcząca. Żołnierz Polski na Obczyźnie» 1945, no. 9, p. 3.
22.Woszczynin J., Chrystus żołnierzy, en: Azja i Afryka: antologia poezji polskiej na Środkowym Wschodzie, ed. Jan Bielatowicz, 1944.
23.Woszczynin J., Chrystus żołnierzy, en: Poezja patriotyczna 1939–1945. Antologia, J. Szczawiej, E. Wiekiera eds., Wydawnictwo Polskiej Poezji Patriotycznej, Cracovia 1989.
24.Woszczynin J., Chrystus żołnierzy, en: Polskie kolędy patriotyczne: 1830 – do dzisiaj, H. Szymanderska, W. Szymanderski eds., Epoka, Varsovia 1989.
25.Woszczynin J., Chwila wieczorna; Kościół przy Corrientes, «Głos Polski», Buenos Aires 1949, no. 2156, p. 6.
26.Woszczynin J., Croto. Wyjątek z Dziennika z Patagonii, «Kurier Polski», Buenos Aires 1960, no. 175, s.p.
27.Woszczynin J., Cukier krzepi. List siódmy, «Kurier Polski», Buenos Aires 1959, nos. 131– 132, s.p.
28.Woszczynin J., Drapacz chmur; Czerwony Kapturek, «Głos Polski», Buenos Aires 1949, no. 2160, p. 10.
29.Woszczynin J., Drwal, «Głos Polski» 1953, no. 2375, p. 5.
30.Woszczynin J., Drwal, «Ochotniczka» 1944, no. 6, p. 7.
31.Woszczynin J.K. Dziennik z Patagonii, en: Polonia argentyńska w piśmiennictwie polskim. Antologia, M. Bryszewska, J. Gmitruk, J. Mazurek eds., Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, Buenos Aires–Varsovia 2004, pp. 379–449.
32.Woszczynin J., Golgota, «Cud 15 Sierpnia», Jerusalén 1944.
33.Woszczynin J., Informacje urzędowe (wyjątek z powieści Na przełaj), «Głos Polski», Buenos Aires 1957, no. 2562, p. 5.
34.Woszczynin J., Informacje urzędowe, «Ostatnie Wiadomości», Mannheim 1957, no. 9, s.p.
35.Woszczynin J., Jak powstała jednodniówka, «Gotuj kotwicę: jednodniówka Szkoły Podchorążych Saperów», Jerusalén 1943, p. 47.
36.Woszczynin J., Jutro Znow Karczujemy (Tomorrow We Will Clear the Land Again), Dokumenty Władysława Andersa 75a–2, Doc. no. D1285, Archiwum Instytutu Hoovera, Persia–Irán–Palestina 1943.
37.Woszczynin J., Jutro znów karczujemy, «Ostatnie Wiadomości», Mannheim 1954, nos. 63–80, s.p.
38.Woszczynin J., Karty stawiam w Iwanowie (fragment z powieści Na przełaj). «Cud 15 Sierpnia », Jerusalén 1944, pp. 11–13.
39.Woszczynin J., Kidnaperzy w pampie, «Głos Polski», Buenos Aires 1951, no. 2239, p. 5.
40.Woszczynin J., Kiedy płonęły lasy (Wspomnienie), «Junak. Miesięcznik dla Mł. Ochotniczek i Junaków na Śr. Wschodzie» 1944, no. 5 (15), s.p.
41.Woszczynin J., Klepka, «Ostatnie Wiadomości», Mannheim 1957, no. 6, s.p.
42.Woszczynin J., Komsomołka, «Ostatnie Wiadomości», Mannheim 1957, no. 10, s.p.
43.Woszczynin J., Kreślarka, «Junak. Miesięcznik dla Mł. Ochotniczek i Junaków na Śr.Wschodzie» 1947, no. 3–4 (52–53), p. 1.
44.Woszczynin J., Krzyż na rozstaju, «Głos Polski», Buenos Aires 1949, no. 2182, s.p.
45.Woszczynin J., Kursy zawodowe pracują, «Junak. Miesięcznik dla Mł. Ochotniczek i Junaków na Śr. Wschodzie» 1947, no. 1–2 (50–51), pp. 1–2.
46.Woszczynin J., Legendy pampy, «Głos Polski», Buenos Aires, no. 2235, p. 5.
47.Woszczynin J., Lesopował, «Dziennik Żołnierza. Dodatek Literacko-Naukowy» 1944, no. 115, s.p.
48.Woszczynin J., Leśny szczep Czaguankos. List trzeci, «Kurier Polski», Buenos Aires 1959, no. 89, s.p.
49.Woszczynin J., Ludzie z puszczy. List drugi. Kwiecień 1959, «Kurier Polski», Buenos Aires 1959, no. 88, s.p.
50.Woszczynin J., Lukumar. List piąty, «Kurier Polski», Buenos Aires 1959, no. 100, s.p.
51.Woszczynin J., Łaźnia, «Ostatnie Wiadomości», Mannheim 1958, no. 76, s.p.
52.Woszczynin J., Masło maślane, «Gazeta Polska. Dziennik informacyjny Polaków na Bliskim Wschodzie» 1944, no. 783.
53.Woszczynin J., Most, «Głos Polski», Buenos Aires 1950, nos. 2224–2231, p. 4.
54.Woszczynin J., Na lasso, «Głos Polski», Buenos Aires 1951, no. 2236, p. 5.
55.Woszczynin J., Na przełaj [mecanuscrito], Archivo privado de Jolanta Woszczynin, no. 312.
56.Woszczynin J., Napad (Wspomnienie o Biskupie Łozińskim), «Bóg i Ojczyzna. Dios y Patria» 1962, nos. 250–251, pp. 21–22.
57.Woszczynin J., Od kajdan do srebrnych sznurów. «Gotuj kotwicę: jednodniówka Szkoły Podchorążych Saperów», Jerusalén 1943 [Copia mecanografiada conservada en el archivo de Jolanta Woszczynin].
58.Woszczynin J., Ostatni gol, «Bóg i Ojczyzna. Dios y Patria» 1949, p. 4.
59.Woszczynin J., Ostatni Soplica z Soplicowa [mecanuscrito], Archivo privado de Jolanta Woszczynin, no. 323.
60.Woszczynin J., Ostatni Soplica z Soplicowa, «Kurier Polski», Buenos Aires 1964, no. 349, p. 2.
61.Woszczynin J., Ostatni Soplica z Soplicowa, «Kurier Polski», Buenos Aires 1964, no. 356, p. 2.
62.Woszczynin J., Ostatni Soplica z Soplicowa: Do Soplicowa, «Kurier Polski», Buenos Aires 1964, no. 342, p. 3.
63.Woszczynin J., Ostatni Soplica z Soplicowa: Hajże na Soplicę, «Kurier Polski», Buenos Aires 1964, no. 338, p. 3.
64.Woszczynin J., Ostatni Soplica z Soplicowa: Jacek, «Kurier Polski», Buenos Aires 1963, no. 328, p. 3.
65.Woszczynin J., Ostatni Soplica z Soplicowa: Mickiewicz, «Kurier Polski», Buenos Aires 1964, no. 333, p. 3.
66.Woszczynin J., Ostatni Soplica z Soplicowa: Miłość, «Kurier Polski», Buenos Aires 1964, no. 336, p. 3.
67.Woszczynin J., Ostatni Soplica z Soplicowa: Nowogródek, «Kurier Polski», Buenos Aires 1963, nos. 329–330, p. 3.
68.Woszczynin J., Ostatni Soplica z Soplicowa: Po złote runo, «Kurier Polski», Buenos Aires 1964, no. 334, p. 3.
69.Woszczynin J., Pamiętam jedną wigilię, «Ochotniczka» 1943–1944, nos. 3–4, pp. 21–23.
70.Woszczynin J., Pampa; Droga, «Głos Polski», Buenos Aires 1949, no. 2176, p. 5.
71.Woszczynin J., Pani Nienawiść, «Na Szlaku Kresowej» 1944–1945, nos. 17–18, pp. 30–31.
72.Woszczynin J., Pierwsza Wigilia, «Bracia patrzcie ino: Jednodniówka Harcerzy Uczniów Podchorążych» 1944, pp. 15–17.
73.Woszczynin J., Pochód Germanów. List czwarty, «Kurier Polski», Buenos Aires 1959, no. 92, s.p.
74.Woszczynin J., Podwójna łaźnia, «Kurier Polski», Buenos Aires, no. 26, s.p.
75.Woszczynin J., Pomyłka o przecinek (wyjątek z powieści Na przełaj), «Głos Polski», Buenos Aires 1957, no. 2572, p. 5.
76.Woszczynin J., Reportaż z dzikiego kraju, «Dodatek Tygodniowy Ostatnich Wiadomości» 1958, no. 50, s.p.
77.Woszczynin J., Rozmowa w pociągu, «Ostatnie Wiadomości», Mannheim 1957, no. 8, s.p.
78.Woszczynin J., Rozmowa w wagonie (wyjątek z powieści Na przełaj), «Głos Polski», Buenos Aires 1957, no. 2563, p. 5.
79.Woszczynin J., Sanatorium polskie w Libanie, «Na Szlaku Kresowej» 1945, no. 5 (23), pp. 58–59.
80.Woszczynin J., Sąd, «Kurier Polski», Buenos Aires 1958, no. 23, s.p.
81.Woszczynin J., Sąd, «Ostatnie Wiadomości», Mannheim 1958, no. 77, s.p.
82.Woszczynin J., Sąsiadom, «Głos Polski», Buenos Aires 1949, no. 2155, p. 6.
83.Woszczynin J., Słowo, «Skaut» 1944, no. 19, pp. 44–46.
84.Woszczynin J., Sonda w głąb puszczy. List pierwszy z marca 1959, «Kurier Polski», Buenos Aires 1959, no. 86, s.p.
85.Woszczynin J., Sonety selwy, «Kurier Polski», Buenos Aires 1961, no. 191, s.p.
86.Woszczynin J., Sonety selwy, «Kurier Polski», Buenos Aires 1961, no. 193, s.p.
87.Woszczynin J., Sonety selwy, «Kurier Polski», Buenos Aires 1961, no. 200, s.p.
88.Woszczynin J., Sonety selwy, «Kurier Polski», Buenos Aires 1961, no. 203, s.p.
89.Woszczynin J., Sonety selwy, «Kurier Polski», Buenos Aires 1961, no. 210, s.p.
90.Woszczynin J., Sonety selwy, «Kurier Polski», Buenos Aires 1961, no. 215, s.p.
91.Woszczynin J., Wyprawa po mięso, «Ostatnie Wiadomości», Mannheim 1958, no. 73, s.p.
92.Woszczynin J., Wyprawa po mięso, «Ostatnie Wiadomości», Mannheim 1958, no. 74, s.p.
93.Woszczynin J., Sonet jesienny, «Głos Polski», Buenos Aires 1951, no. 2310, p. 5.
94.Woszczynin J., Sonety tajgi, «Kurier Polski», Buenos Aires 1965 no. 426, p. 2.
95.Woszczynin J., Sonety tajgi, «Kurier Polski», Buenos Aires 1965, no. 408, p. 2.
96.Woszczynin J., Sonety tajgi, «Kurier Polski», Buenos Aires 1965, no. 411, p. 2.
97.Woszczynin J., Sonety tajgi, «Kurier Polski», Buenos Aires 1965, no. 416, p. 2.
98.Woszczynin J., Spotkanie z Budiennym (opowiadanie autentyczne), «Głos Polski», Buenos Aires 1957, no. 2560, pp. 5–6.
99.Woszczynin J., Spotkanie z Budiennym (opowiadanie autentyczne), «Głos Polski», Buenos Aires 1957, no. 2558, pp. 5–6.
100.Woszczynin J., Spotkanie z Budiennym (opowiadanie autentyczne), «Głos Polski», Buenos Aires 1957, no. 2559, pp. 5–6.
101.Woszczynin J., Sprawa łóżek. Wyjątek z Dziennika z Patagonii, «Kurier Polski», Buenos Aires 1960, no. 167, s.p.
102.Woszczynin J., Sprawa o Klepkę (wyjątek z powieści Na przełaj), «Głos Polski», Buenos Aires 1957, no. 2565, p. 5.
103.Woszczynin J., Stawiam karty (wyjątek z powieści Na przełaj), «Głos Polski», Buenos Aires 1957, no. 2578, p. 5.
104.Woszczynin J., Stawiam karty (wyjątek z powieści Na przełaj), «Głos Polski», Buenos Aires 1957, no. 2579, p. 5.
105.Woszczynin J., Stawiam karty (wyjątek z powieści Na przełaj), «Głos Polski», Buenos Aires 1957, no. 2580, p. 5.
106.Woszczynin J., Strzelba Pana Longina, «Głos Polski», Buenos Aires 1951, no. 2237, p. 5.
107.Woszczynin J., Sylwestrowy pies, «Dziennik Żołnierza A.P.W» 1943, no. 92, s.p.
108.Woszczynin J., Trzcina rośnie wysoko. List szósty, «Kurier Polski», Buenos Aires 1959, no. 130, s.p.
109.Woszczynin J., Ucieczka Klima (wyjątek z powieści Zona), «Junak. Miesięcznik dla Mł. Ochotniczek i Junaków na Śr. Wschodzie» 1945, no. 1 (24), pp. 10–11.
110.Woszczynin J., Ucieczka Klima (wyjątek z powieści Zona), «Junak. Miesięcznik dla Mł. Ochotniczek i Junaków na Śr. Wschodzie» 1945, no. 2 (25), pp. 10–12.
111.Woszczynin J., Ucieczka Klima (wyjątek z powieści Zona), «Junak. Miesięcznik dla Mł. Ochotniczek i Junaków na Śr. Wschodzie» 1945, no. 3 (26), pp. 16–17.
112.Woszczynin J., Wróż, «Ostatnie Wiadomości», Mannheim 1957, no. 11, s.p.
113.Woszczynin J., Wspomnienie wigilijne, «Junak. Miesięcznik dla Mł. Ochotniczek i Junaków na Śr. Wschodzie» 1944, no. 13 (23), s.p.
114.Woszczynin J., Wyprawa po mięso, «Kurier Polski», Buenos Aires 1957, no. 17, s.p.
115.Woszczynin J., Zapałki komsomołki (wyjątek z powieści Na przełaj), «Głos Polski», Buenos Aires 1957, no. 2567, p. 5.
116.Woszczynin J., Ziemia nieobsiana. Wyjątek z Dziennika z Patagonii, «Kurier Polski», Buenos Aires 1960, no. 155, s.p.
117.Woszczynin J., Zona (The Zone), Dokumenty Władysława Andersa 75a–2, Doc. no. D1285, Archiwum Instytutu Hoovera, Persia–Irán–Palestina 1943.
118.Fuentes archivísticas
119.Certificación laboral de Jerzy Woszczynin en los Zakłady Budowlane J. Majewski [s. l.], [s. f.]. Archivo privado de Jolanta Woszczynin.
120.Certificado de bautismo de Jerzy Woszczynin. 4 de agosto de 1907. Archivo privado de Jolanta Woszczynin.
121.Certificado de empleo de Jerzy Woszczynin en la Oficina del Voivodato [s. l.], [s. f.]. Archivo privado de Jolanta Woszczynin.
122.Certificado escolar de Wojciech Woszczynin. Colección de Wojciech Woszczynin; copias digitales en la Biblioteca Polaca Ignacio Domeyko (Buenos Aires) y en el Ośrodek KARTA (Varsovia). Signatura: PL_1001_FOK_0150_0001_0118_0001_0069.
123.Certificado escolar de Wojciech Woszczynin. Colección de Wojciech Woszczynin; copias digitales en la Biblioteca Polaca Ignacio Domeyko (Buenos Aires) y en el Ośrodek KARTA (Varsovia). Signatura: PL_1001_FOK_0150_0001_0118_0001_0070.
124.Certificado matrimonial de Jerzy Woszczynin y Eugenia Zofia Grochulska [s. l.], [s. f.]. Archivo privado de Jolanta Woszczynin.
125.Curriculum vitae de Jerzy Woszczynin, Archivo privado de Jolanta Woszczynin. Diploma de Jerzy Woszczynin [s. l.], [s. f.]. Archivo privado de Jolanta Woszczynin.
126.Pamiętnik Ireny Walkowskiej, AIPN, Archivo familiar de Walkowscy i Woszczynin, fondo 4103/3/1, 04. 1940.
127.Relato biográfico de Wojciech Woszczynin, Biblioteca Polaca Ignacio Domeyko (Buenos Aires), Ośrodek KARTA (Varsovia), 14.11.2019, Signatura: PL_1001_ FOK_0150_0001_0118_0002.
128.Relato de Jolanta Woszczynin, Audiohistoria.pl, grabación n.º 4854 (sign. AHM_2890).
129.Woszczynin J., Carta a Józefa Radzymińska 22.05.1951, Archivo privado de Jolanta Woszczynin.
130.Woszczynin J., Carta a Zofia Hrynkiewicz. Metán (Argentina), 7.03.1970, Archivo privado de Jolanta Woszczynin.
131.Woszczynin J., Carta del 5 de agosto de 1958 a los editores en Polonia. Archivo privado de Jolanta Woszczynin.
132.Bibliografía crítica y contextual
133.80. rocznica powołania Armii gen. Władysława Andersa w ZSRR, Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Uzbekistanie, https://www.gov.pl/web/uzbekistan/80rocznica-powolania- armii-gen-wladyslawa-andersa.
134.Anders W., Bez ostatniego rozdziału. Wspomnienia z lat 1939–1946, Editions Spotkania / Narodowe Centrum Kultury, Varsovia 2007.
135.Applebaum A., Gułag, Świat Książki, Varsovia 2018.
136.Assmann A., Między historią a pamięcią. Antologia, Magdalena Saryusz-Wolska ed., Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Varsovia 2014.
137.Basta ya de obras inocentes: algo de lo que fue el II Congreso Internacional Witold Gombrowicz, F. Dall’Oste, F. Di Paolo eds., Heterónimos, Buenos Aires 2020.
138.Bau Z., Trzydzieści lat potem: Polacy w Argentynie, «Kultura» 1979, no. 4, p. 41.
139.Bernaś F., J.E. Wilczur, Piekielny krąg: z dziejów Czeka, GPU, NKWD, Zespół Badawczo- -Naukowy do Spraw Zagłady Kresów Wschodnich, Varsovia 1996.
140.Brooks J., Ch.R.N. DeCorse, J. Walton eds., Small Worlds: Method, Meaning, & Narrative in Microhistory, School for Advanced Research Press, Santa Fe, NM 2008.
141.Burzka-Janik M., Mickiewiczowska głębia «miejsca». Wertykalny charakter Soplicowa, en: Literackie podróże do wnętrza ziemi. Studia, J. Ławski, M. Burzka-Janik eds., Wydawnictwo Ośrodka Badań Europy Środkowo-Wschodniej, Białystok–Opole 2020, pp. 207–220.
142.Całka M., Z badań nad literaturą łagrową w Polsce, «Acta Universitatis Lodziensis. Folia Librorum» 2001, no. 10, pp. 137–153.
143.CEMLA (Centro de Estudios Migratorios Latinoamericanos), https://cemla.com/buscador. Chrzanowski T., Kresy czyli obszary tęsknot, Wydawnictwo Literackie, Cracovia 2001.
144.Chwastyk-Kowalczyk J., Polska literatura zsyłkowa ogniwem pomiędzy rodakami na uchodźstwie i w kraju w świetle doniesień prasowych, «Rocznik Bibliologiczno- -Prasoznawczy» 2012, no. 1 (15), pp. 93–104.
145.Ciesielski S., Radzieckie obozy koncentracyjne 1918–1953, Instytut Pamięci Narodowej, Varsovia 2010.
146.Cosgrove D., P. Jackson, New Directions in Cultural Geography, «Area» 1987, no. 19, pp. 95–101.
147.Crivelli Montero E., Malones: ¿saqueo o estrategia? El objetivo de las invasiones de 1780 y 1783 a la frontera de Buenos Aires, «Todo es Historia» 1991, no. 283, pp. 6–32.
148.Czaplejewicz E., E. Kasperski, eds. Kresy w literaturze: twórcy dwudziestowieczni, Wiedza Powszechna, Varsovia 1996.
149.Czaplejewicz E., Polska literatura łagrowa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Varsovia 1992.
150.Czapski J., Na nieludzkiej ziemi, Czytelnik, Varsovia 1990.
151.Czapski J., Na nieludzkiej ziemi, Instytut Literacki, París 1949.
152.Czapski J., Wspomnienia starobielskie, Veritas, Roma 1945.
153.Czermińska M., I. Iwasiów, J. Madejski, D. Kołodziejczyk, Auto/biograficzne pęknięcie. Fragmenty dyskusji panelowej «Autobiografia na pograniczu gatunku i doświadczenia », «Autobiografia. Literatura, Kultura, Media» 2015, no. 2 (5), pp. 125–132, https://doi.org/10.18276/au.2015.2.5-11.
154.Czermińska M., Miejsca autobiograficzne. Propozycja w ramach geopoetyki, «Teksty Drugie » 2011, no. 5, pp. 184–197.
155.Czermińska M., Przestrzenne odniesienia czasowych faz biografii, en: Przestrzenie geo(bio) graficzne w literaturze, E. Konończuk, E. Sidoruk eds., Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2015, pp. 11–40.
156.Czermińska M., Trójkąt autobiograficzny. Świadectwo, wyznanie, wyzwanie, Universitas, Cracovia 2020.
157.Davies N., Szlak nadziei. Armia Andersa. Marsz przez trzy kontynenty, Rosikon Press, Varsovia 2015.
158.Dittmar J., Piewca pampy [manuscrito de la reseña con dedicatoria para Jerzy Woszczynin], Archivo privado de Jolanta Woszczynin.
159.Domańska E., Mikrohistorie: spotkania w między światach, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1999.
160.Fiszer J.M., ed., Gra o świat: w stronę nowej Jałty?, Instytut Studiów Politycznych PAN, Varsovia 2018.
161.Fundacja KARTA / Memorial / EU Creative Europe Project, Wirtualne Muzeum Gułagu, https://gulag.online/?locale=pl.
162.Gasparini P., El exilio procaz: Gombrowicz por la Argentina, Beatriz Viterbo, Rosario 2006.
163.Gazda G., ed., Słownik rodzajów i gatunków literackich, Wydawnictwo Naukowe PWN, Varsovia 2012.
164.Giarracca N., K. Bidaseca, D. Mariotti, Trabajo, migraciones e identidades en tránsito: los zafreros en la actividad cañera tucumana, CLACSO, Buenos Aires 2002. https:// bibliotecavirtual.clacso.org.ar/ar/libros/rural/bidaseca.pdf.
165.Gombrowicz, R., Gombrowicz w Argentynie 1939–1963, Wydawnictwo Literackie, Cracovia 2004.
166.Hadaczek B., Kresy w literaturze polskiej XX wieku: studia i szkice, Wojewódzki Ośrodek Metodyczny, Gorzów Wielkopolski 1999.
167.Hadaczek B., Kresy w literaturze polskiej XX wieku: szkice, Ottonianum, Szczecin 1993.
168.Herling-Grudziński G., Inny świat. Zapiski sowieckie, Oficyna Poetów i Malarzy, Londres 1947.
169.Herling-Grudziński G., Un mundo aparte, Editorial Argos, Buenos Aires 1953.
170.Hochman N., Incomodar con estilo. El exilio de Gombrowicz en Argentina, Dobra Robota, Buenos Aires 2018.
171.Hort W., Tułacze dzieci, Instytut Literacki, Beirut 1948.
172.Hutnikiewicz A., Od czystej formy do literatury faktu. Główne teorie i programy literackie XX stulecia, Wiedza Powszechna, Varsovia 1974.
173.Iwanow N., Zapomniane ludobójstwo. Polacy w państwie Stalina. «Operacja polska» 1937– 1938, Znak Horyzont, Cracovia 2014.
174.Jackson P., Rematerializing Social and Cultural Geography, «Social & Cultural Geography» 2010, no. 1, pp. 9–14.
175.Janisz M., Zagubiona, samotna, zbuntowana – portret literacki kobiety emigrantki w prozie Janiny Surynowej-Wyczółkowskiej, en: Filologiczne konteksty współczesności. Wyzwania literatury i języka w XX/XXI wieku, J. Pasterska, M. Kołodziej, V. Ciećko, Z. Czapiga eds., Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2013, pp. 102–115.
176.Jarzębski J., Gra w Gombrowicza, Państwowy Instytut Wydawniczy, Varsovia 1982.
177.Jaśkiewicz M., Bohater i przestrzeń w Sonetach krymskich Adama Mickiewicza, «Acta Universitatis Wratislaviensis. Prace Literackie» 2010, no. 50, pp. 27–40.
178.Juárez F.N., El primer secuestro en Chubut, en 1911, «La Nación» 2002, https://www.lanacion. com.ar/opinion/el-primer-secuestro-en-chubut-en-1911-nid222771.
179.Kaczmarek J., Geobiografia – historie życia a studia nad migracjami, «Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Socio-Oeconomica» 2004, no. 5, pp. 47–57.
180.Kaczmarek J., Podejście geobiograficzne w geografii społecznej. Zarys teorii i podstawy metodyczne, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2005.
181.Kalbarczyk S., Karta z dziejów represji sowieckich wobec obywateli polskich: działalność Ławrentija Berii, Przystanek Historia, https://przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/ nkwd/70224,Karta-z-dziejow-represji-sowieckich-wobec-obywateli-polskich-dzialalnosc- Lawrent.html.
182.Kalembka S., Wielka Emigracja. Polskie wychodźstwo polityczne w latach 1831–1862, Wiedza Powszechna, Varsovia 1971.
183.Katz C.G., The Daughters of Yalta: The Churchills, Roosevelts and Harrimans – A Story of Love and War, Houghton Mifflin Harcourt, New York 2020.
184.Kersten K., Jałta w polskiej perspektywie. Niezależna Oficyna Wydawnicza, Varsovia 1989.
185.Kijas A., Petersburg. Kartki z dziejów miasta. Wydawnictwo Harasimowicz, Poznań 2003.
186.Kobyłecka-Piwońska E., ed., Witold Gombrowicz. Pisarz argentyński. Antología, Universitas, Łódź–Cracovia 2018.
187.Konończuk E., E. Sidoruk, eds., Przestrzenie geo(bio)graficzne w literaturze, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2015.
188.Kowalik Ł., P. Litka, Polski mesjanizm romantyczny, «Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria» 2018, no. 1, pp. 67–91.
189.Kozicka D., Dwudziestowieczne «podróże intelektualne» (Między esejem a autobiografią), «Teksty Drugie» 2003, no. 2–3, pp. 41–59.
190.Król-Bocheńska A., Spotkania międzykulturowe w podróżopisarstwie Józefa Siemiradzkiego. [manuscrito de tesis doctoral], https://opus.us.edu.pl/info/phd/USL09b5807d6cb- 44f2eb948b3d98ffa1f6f.
191.Krzyk J., Zygmunt Łoziński. Największy twardziel wśród biskupów, «Gazeta Wyborcza: Akademia opowieści», 23.03.2018, https://wyborcza.pl/AkcjeSpecjalne/7%- 2C155762%2C23173588%2Czygmunt-lozinski-najwiekszy-twardziel-wsrod-biskupow. html.
192.Kuziak M., «Pan Tadeusz» Adama Mickiewicza: naiwny? sentymentalny? Glosa do komentarzy, «Słupskie Prace Filologiczne. Seria Filologia Polska» 2004, no 3, pp. 73–92.
193.Kuziak M., Fatalna topografia Polaków. O «Panu Tadeuszu» Mickiewicza, en: Georomantyzm. Literatura – miejsce – środowisko, E. Dąbrowicz, M. Lul, K. Sawicka- -Mierzyńska, D. Zawadzka eds., Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2015, pp. 35–51.
194.Lachowicz K., «Jesteś na obcej ziemi. I sama». Doświadczenie emigracji w powieściowym płaszczu. «Jesień Gringi» Janiny Surynowej-Wyczółkowskiej, «Archiwum Emigracji: studia, szkice, dokumenty» 2009, no. 2 (11), pp. 144–148.
195.Lamoso A., Ezequiel Martínez Estrada: cultura, política y redes intelectuales, Universidad Nacional del Sur, Bahía Blanca 2017.
196.Lejeune Ph., Wariacje na temat pewnego paktu: o autobiografii, R. Lubas-Bartoszyńska ed., Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych, Universitas, Cracovia 2007.
197.Localidades situadas en la Unión Soviética donde se formaban unidades del ejército polaco, en: Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności, Instytut Pamięci Narodowej. https://szlakinadziei. ipn.gov.pl/sn/wystawy/miejsca/91093,Buzuluk.html.
198.Lubas-Bartoszyńska R., Między autobiografią a literaturą, Wydawnictwo Naukowe PWN, Varsovia 1993.
199.Lubas-Bartoszyńska R., Wstęp, en: Wariacje na temat pewnego paktu: o autobiografii, R. Lubas-Bartoszyńska ed., Universitas, Cracovia 2007, pp. V–XVII.
200.Lutomierski M., Pan Tadeusz w kulturze literackiej polskiego uchodźstwa i emigracji XX wieku. Świadectwa odbioru, «Rocznik Towarzystwa Naukowego Płockiego» 2014, no. 6, pp. 189–206.
201.Magnússon S.G., What Is Microhistory?, Routledge, Londres–Nueva York 2013.
202.Maksimiuk D., Szlakiem Andersa – casus Jerzego Woszczynina (przyczynek do biografii), en: Znani – nieznani. Polska emigracja niepodległościowa 1939–1990, Wydawnictwo Instytutu Pamięci Narodowej, Białystok–Varsovia 2024, pp. 305–322.
203.Marcinkiewicz-Kaczmarczyk A., Pismo «Ochotniczka» i jego czytelniczki. Przystanek Historia, https://przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/106303,Pismo-Ochotniczka-i-jego- czytelniczki.html.
204.Mickiewicz A., Dziady, Wydawnictwo Literackie, Cracovia 1998.
205.Mruk S., Marta Lipińska: choruję tylko w poniedziałki, «Dziennik Wschodni» 2015, no. 192, p. 12.
206.Najder Z., O «Listach z podróży do Ameryki» Henryka Sienkiewicza, «Pamiętnik Literacki » 1955, no. 1 (46), pp. 54–122.
207.Nassif S.G., Mujeres trabajadoras del azúcar: clase, género e identidad en el sur tucumano. «Historia Regional» 2021, no. 44, pp. 1–19. https://historiaregional.org/ojs/index. php/historiaregional/article/view/477.
208.Navarro Floriá P., Historia de la Patagonia, Editorial de Ciencia y Cultura, Buenos Aires 1999.
209.Niezgoda T., Amalgamat «Polska jako Chrystus narodów», «Studia Religiologica», 2014, no. 1 (47), pp. 17–31.
210.Nowak-Jeziorański J., Polskie radio w Londynie. Jak daleko sięgała brytyjska wojenna cenzura, https://twojahistoria.pl/2019/04/07/polskie-radio-w-londynie-jak-daleko-siegala- brytyjska-wojenna-cenzura.
211.Opacka A., Oralne «residuum» w Panu Tadeuszu Adama Mickiewicza, «Roczniki Humanistyczne » 1998, no. 1 (46), pp. 325–341.
212.Opacki I., Człowiek w sonetach przełomu (O sonetach Mickiewicza), en: Poezja romantycznych przełomów. Szkice, Ossolineum, Wrocław 1972.
213.Pahlevi, en: Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności, Instytut Pamięci Narodowej. https://szlakinadziei. ipn.gov.pl/sn/wystawy/miejsca/99841,Pahlevi.html.
214.Pasterska J., Obca cudzoziemska ojczyzna. Obrazy Argentyny w prozie wspomnieniowej Janiny Surynowej-Wyczółkowskiej, Józefy Radzymińskiej i Zofii Chądzyńskiej, en: Literatura polska obu Ameryk, B. Nowacka, B. Szałasta-Rogowska eds., Polski Fundusz Wydawniczy w Kanadzie / Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice– Toronto 2014, pp. 571–588.
215.Pérez P., Estado, indios y casas comerciales: el espacio social en el territorio nacional de Río Negro a principios del siglo XX, «Travesía» 2012–2013, no. 14–15, pp. 137–158, https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=4789193.
216.Pielacińska N., A. Seniów, Argentyna w prozie wspomnieniowej Józefy Radzymińskiej. Perspektywa językowo-kulturowa, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2020.
217.Pielacińska N., Poetycka biografia emigrantki w «Opowieści o cudzoziemcach» Józefy Radzymińskiej, «Heteroglossia» 2021, no. 11, pp. 263–276.
218.Pieńkowska A., Naród w prozie emigracyjnej Jadwigi Surynowej-Wyczółkowskiej, en: Pisarstwo kobiet pomiędzy dwoma dwudziestoleciami, A. Galant, I. Iwasiów eds., Universitas, Cracovia 2011, pp. 267–282.
219.Pietrzak J., Rola czasopisma «Junak» w kształtowaniu postaw młodzieży szkół junackich na Bliskim Wschodzie (1943–1947), «Łódzkie Studia Teologiczne» 2018, no. 4, pp. 113–129.
220.Pietrzak M., Obraz Indian w «Listach z podróży do Ameryki» Henryka Sienkiewicza w kontekście publicystyki «Wędrowca». Cz. II. Sposoby prezentacji społeczności indiańskiej, «Studia Językoznawcze. Synchroniczne i Diachroniczne Aspekty Badań Polszczyzny » 2018, no. 17, pp. 243–259.
221.Pindel T., Za horyzont. Polaków latynoamerykańskie przygody, Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, Cracovia 2018.
222.Pinto Rodríguez J., ed., Del discurso colonial al proindigenismo. Ensayos de historia latinoamericana, Ediciones Universidad de La Frontera, Temuco 1996.
223.Poklewska K., Przestrzeń i trwanie w «Panu Tadeuszu», en: Obrazki z romantyzmu. Szkice o ludziach, tekstach i podróżach, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2016, pp. 123–128.
224.Poller T., Przyroda, cywilizacja, kultura w refleksji Adama Mickiewicza, «Państwo i Społeczeństwo » 2004, no. 2, pp. 221–230.
225.Polska i Wielka Brytania przed i po Konferencji Krymskiej, 1946. https://polona.pl/itemview/ a98c5a2b-ef04-434b-ae6e-d0acc138f199
226.Przybylska R., Formy zwracania się do osób drugich w «Panu Tadeuszu», en: Mickiewicz i Kresy, Z. Kurzowa, Zofia Cygal-Krupa eds., Universitas, Cracovia 1999, pp. 120– 130.
227.Pyzik E.P., Los polacos en la República Argentina y América del Sur: desde el año 1812, Comité de Homenaje al Milenio de Polonia, Buenos Aires 1966.
228.Pyzik E.P., Los polacos en la República Argentina, 1812–1900: algunos antecedentes históricos y biográficos, Imprenta López, Buenos Aires 1944.
229.Radzymińska J., Biały Orzeł nad Rio de la Plata, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Varsovia 1971.
230.Radzymińska J., Książki i przyjaźnie, Instytut Wydawniczy Pax, Varsovia 1984.
231.Ricoeur P., La Mémoire, l’histoire, l’oubli, Éditions du Seuil, París 2000.
232.Ricoeur P., Pamięć, historia, zapomnienie, Universitas, Cracovia 2012.
233.Rodaway P., Sensuous Geographies: Body, Sense and Place, Routledge, Londres 1994.
234.Rolicz-Lieder W., Do Stefana George posyłając opłatek, https://wolnelektury.pl/katalog/ lektura/rolicz-lieder-do-stefana-george.html.
235.Rółkowska M., Między mitem dobrego a złego dzikusa: rdzenni mieszkańcy Ameryki Północnej w XIX-wiecznych relacjach z podróży pisarzy polskich, «Media – Kultura – Komunikacja Społeczna» 2009, no. 5, pp. 187–197.
236.Rosales R.A., La modernidad y su crítica en el ensayo latinoamericano: Ezequiel Martínez Estrada y Octavio Paz, Wydawnictwo Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań 2012.
237.Roulet F., Violencia indígena en el Río de la Plata durante el período colonial temprano: un intento de explicación. «Nuevo Mundo Mundos Nuevos», DOI: https://doi. org/10.4000/nuevomundo.72018.
238.Rybicka E., Geopoetyka. Przestrzeń i miejsce we współczesnych teoriach i praktykach literackich, Universitas, Cracovia 2014.
239.Rzewuski P., Dziki wschód – niewesołe życie na Kresach. «Teologia Polityczna», https:// teologiapolityczna.pl/pawel-rzewuski-dziki-wschod-niewesole-zycie-na-kresach.
240.Santoni M., G. Torres, La coca (Erythroxylum coca). Masticando su historia. https://edisalta. ar/ANTROPO/coca.pdf.
241.Sariusz-Skąpska I., Polscy świadkowie GUŁagu. Literatura łagrowa 1939–1989, Universitas, Cracovia 2012.
242.Seniów A., N. Pielacińska, Historia mówiona w badaniach Polonii argentyńskiej w perspektywie językoznawczej i literaturoznawczej – uwagi wstępne, «Wrocławski Rocznik Historii Mówionej» 2022, no. 12, pp. 202–224, https://doi.org/10.26774/wrhm.347.
243.Senkman L., Etnicidad e inmigración durante el primer peronismo. «Estudios Interdisciplinarios de América Latina y el Caribe» 1992, no. 2, pp. 5–38, https://eial.tau.ac.il/ index.php/eial/article/view/1258/1285.
244.Shtetl Routes – Nowogródek. Carta del patrimonio cultural, https://shtetlroutes.eu/pl/ nowogrodek-karta-dziedzictwa-kulturowego.
245.Siemiradzki J., O Indjanach Ameryki Południowej (Sur les indiens de l’Amérique du Sud), Księgarnia Geograficzna Orbis, Cracovia 1924, https://rcin.org.pl/Content/687/ Wa51_2014_PAN-S26-1_r1924-nr1_O-Indianach.pdf.
246.Siemiradzki J., Na kresach cywilizacji: listy z podróży p. Ameryce Południowej odbytej w roku 1892, Związkowa Drukarnia, Lwów 1896, https://polona.pl/item-view/37b11fa3- 5109-4b06-b206-3c64ca9098c9.
247.Siomkajło A., Dyskretny urok cenzury emigracyjnej, en: I Kongres Polskich Towarzystw Naukowych na Obczyźnie, 4–7 września 2008 r., Polska Akademia Umiejętności, Cracovia 2010, pp. 143–176.
248.Skubalanka T., Antropomorfizacja w poetyckich opisach przyrody, «Stylistyka» 2009, no. 18, pp. 153–158.
249.Sławiński J., ed., Słownik terminów literackich, Ossolineum, Wrocław–Varsovia–Cracovia– Gdańsk 1976.
250.Sławiński J., Myśli na temat: biografia pisarza jako jednostka procesu historycznoliterackiego, en: Biografia – Geografia – Kultura literacka, J. Ziomek, J. Sławiński eds., no. 9. Ossolineum, Wrocław 1975.
251.Soria Vildoza L., La tenebrosa historia del «Ucumar» de Salta: qué hay detrás del mítico animal al que muchos dicen haber visto, https://tn.com.ar/sociedad/2023/05/27/vioal- ucumar-de-salta-y-aun-tiembla-vomite-me-subio-la-presion-me-impresiono-mucho- era-muy-grande.
252.Stępień S., ed., Wołyń za «pierwszych Sowietów». Losy ludności polskiej i polskiego dziedzictwa kulturowego. Zbiór dokumentów, vol. 2, Lata 1939–1941, Instytut Historii Państwowej Wyższej Szkoły Wschodnioeuropejskiej, Przemyśl 2020.
253.Stocka A., Mit amerykańskiego zachodu na łamach czasopisma «Wędrowiec» (1863–1906), «Białostockie Teki Historyczne» 2015, no. 13, pp. 169–189.
254.Szwedowska J., Przymus dawania świadectwa. «Inny świat» Herlinga-Grudzińskiego, https://www.polskieradio.pl/8/402/artykul/1031799, przymus- dawania-swiadectwa-innyswiat-
255.Tarkowska E., Wielka Emigracja we Francji. Polacy w bretońskim departamencie Côtes-du- Nord, Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, Olsztyn 2022.
256.Taylor N., Proza zsyłkowa, en: Literatura emigracyjna 1939–1989, vol. 1, J. Garliński et al. eds., Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 1994, pp. 261–289.
257.Taylor-Terlecka N., ed., Gułag polskich poetów, Wydawnictwo Most, Varsovia 2011.
258.Toruńczyk G., Dwie opowieści, «Podkowiański Magazyn Kulturalny» 2009, no. 61–62. https://www.podkowianskimagazyn.pl/index61.htm.
259.Urbankowski B., Józef Piłsudski. Marzyciel i strateg, Zysk i S-ka, Poznań 2025.
260.Walicki A., Mesjanizm Adama Mickiewicza w perspektywie porównawczej, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Varsovia 2006.
261.Warlikowski S., Polacy w sowieckich łagrach. Nie tylko Kołyma, Zona Zero, Varsovia 2021.
262.Waśko A., Powrót do centrum polszczyzny: o przestrzeni symbolicznej w «Panu Tadeuszu», «Pamiętnik Literacki» 1987, no. 1 (78), pp. 99–125.
263.Wawer Z., Armia generała Władysława Andersa w ZSRR 1941–1942, Bellona, Varsovia 2012.
264.Wawrzynowicz A., ed., Spór o mesjanizm. Rozwój idei, Instytut Badań Literackich PAN, Varsovia 2015.
265.Wejs-Milewska V., Wykorzenieni i wygnani. O twórczości Czesława Straszewicza, Universitas, Cracovia 2003.
266.Westphal B., La géocritique. Réel, fiction, espace, Minuit, París 2007.
267.White K., Poeta kosmograf, Centrum Polsko-Francuskie Côtes d’Armor – Warmia i Mazury, Olsztyn 2010.
268.Whiteford S., Workers from the North: Plantations, Bolivian Labor, and the City in Northwest Argentina, University of Texas Press, Austin 2014.
269.Wilk M., Petersburg. Historia stara i nowa, Drukarnia Wydawnictw Naukowych, Łódź 2003.
270.Wróbel J., Uchodźcy polscy ze Związku Radzieckiego 1942–1950, Instytut Pamięci Narodowej, Varsovia 2020.
271.Wyderka M., Polskie siły zbrojne w ZSRR, czyli wielonarodowa Armia Andersa, «Kombatant. Biuletyn Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych» 2024, no. 5 (401), pp. 24–26.
272.Żak J., Nie walczyli dla siebie. Powojenna odyseja 2. Korpusu Polskiego, Instytut Pamięci Narodowej, Varsovia 2014.
273.Zakrzewski B., O przemijaniu w «Panu Tadeuszu», «Pamiętnik Literacki» 1985, no. 3 (76), pp. 17–28.
274.Zarzycki D., Potomstwo literackie «Pana Tadeusza» Adama Mickiewicza (kontynuacje, parodie, pastisze, trawestacje), «Rocznik Towarzystwa Literackiego imienia Adama Mickiewicza» 1995, no. 30, pp. 113–130.
275.Zimand R., Diarysta Stefan Ż., Ossolineum, Wrocław 1990.
276.Prensa polaca en el exilio
277.Augustyn L., Powstanie i rozwój Gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Nowogródku, «Życie Nowogródzkie: tygodnik poświęcony sprawom ziemi nowogródzkiej» 1936, no. 8, pp. 5–8.
278.Bilans kulturalny, «Głos Polski», Buenos Aires 1954, no. 2436, p. 4.
279.Brzeska M., Autorzy ze Środkowego Wschodu, «Dziennik Polski i Dziennik Żołnierza» 1948, no. 162, s.p.
280.Brzeska M., Autorzy ze Środkowego Wschodu, «Dziennik Polski i Dziennik Żołnierza» 1948, no. 2, s.p.
281.Estreicherowa E., Biskup Zygmunt Łoziński. Wspomnienie pośmiertne, «Dzwon Niedzielny » 1932, no. 15, pp. 231–235.
282.Eugenia Zofia Woszczyninowa: nekrolog, «Głos Polski», Buenos Aires 1959, no. 2678, p. 7.
283.Kronika. Wieczór literacki, «Gazeta Polska. Dziennik informacyjny Polaków na Bliskim Wschodzie» 1943, no. 285, p. 4.
284.Legeżyński S., Artyści na skale Chrystusa, «Dodatek Tygodniowy Ostatnich Wiadomości », Mannheim 1965, no. 831, pp. 1–2.
285.Legeżyński S., Jedyny polski prąd poetycki, «Ostatnie Wiadomości», Mannheim, no. 28, p. 2.
286.Legeżyński S., Poezja między nami, «Junak. Miesięcznik dla Mł. Ochotniczek i Junaków na Śr. Wschodzie» 1944, no. 13, s.p.
287.Legeżyński S., Słowo o Pampie Woszczynina, «Głos – Dwutygodnik Ilustrowany» 1954, no. 5, p. 7.
288.Legeżyński S., Trzy razy Jerzy (Wspomnienia), «Dodatek Tygodniowy Ostatnich Wiadomości » 1965, no. 21 (827), p. 1.
289.Legeżyński S., Wieczór grupy Rytm, «Życie. Tygodnik Religijno-Kulturalny» 1956, no. 20 (464), p. 4.
290.Komunikat Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Polskich w Republice Argentyńskiej, no. 3 (50), Buenos Aires 1950. Archivo privado de Jolanta Woszczynin.
291.Mściwój I., Dzieje ostatniego Soplicy, «Głos Polski», Buenos Aires 1957, no. 26, p. 9.
292.Narocz A., Gawęda po wieczorze autorskim, «Głos Polski», Buenos Aires 1951, no. 2266, pp. 5–6.
293.Ostatni Soplica z Soplicowa. Recenzja, «Głos Polski», Buenos Aires 1957, no. 26, p. 9.
294.Poeci w mundurze. Wieczory poezji żołnierskiej w Jerozolimie, «Gazeta Polska. Dziennik informacyjny Polaków na Bliskim Wschodzie» 1943, no. 59, p. 4.
295.Program audycji radiowych, «Orzeł Biały» 1943, no. 19 (58), p. 8.
296.Program radia Bagdad, «Kurier Polski», 1943, no. 115 (137), s.p.
297.Radzymińska J., Artyści polscy w Argentynie, «Dodatek Tygodniowy Ostatnich Wiadomości » 1951, no. 51 (160), s.p.
298.Tokarzewski-Karaszewicz M., Harcerze! «Bracia patrzcie ino: Jednodniówka Harcerzy Uczniów Podchorążych» 1944, p. 1.
299.Wieczory poezji, «Orzeł Biały» 1943, no. 26 (65), p. 10.
300.Wieczór autorski J. Woszczynina w Córdobie, «Głos Polski», Buenos Aires 1953, no. 2339, p. 5.
301.Wieczór poezji żołnierskiej, «Gazeta Polska. Dziennik informacyjny Polaków na Bliskim Wschodzie» 1943, no. 127, p. 4.
302.Wyniki konkursu literackiego Klubu Polskiego, «Głos Polski» 1951, Buenos Aires, no. 2283, p. 6.
303.Z wydawnictw wojskowych «Gotuj kotwicę. Jednodniówka Szkoły Podchorążych Saperów», «Parada: dwutygodnik ilustrowany Armii Polskiej na Wschodzie» 1943, no. 4, p. 13.
304.Żółtowska M.E., Życie kulturalne na antypodach, «Merkuriusz Polski Nowy, ale Dawnemu Wielce Podobny» 1956, no. 12 (80), p. 1.