Studia Językoznawcze

synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny


ISSN: 1730-4180    eISSN: 2353-3161    OAI    DOI: 10.18276/sj.2026.24-17
CC BY-SA   Open Access   ERIH PLUS

Issue archive / t. 24, 2025
Emocjonalny wymiar polemiki prasowej o Eusapię Palladino i mediumizm w felietonach Aleksandra Świętochowskiego
(The emotional dimension of the press polemic on Eusapia Palladino and mediumship in Aleksander Świętochowski's columns)

Authors: Magdalena Pietrzak ORCID
Uniwersytet Łódzki
Keywords: Eusapia Palladino mediumship column
Whole issue publication date:2026-02
Page range:13 (273-285)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstract

The aim of this article is to conduct a stylistic and rhetorical analysis of the press debates on Eusapia Palladino and mediumship that took place in Warsaw's press at the end of the 19th century. The primary material consists of columns written by Aleksander Świętochowski published in "Prawda" from January 1893 to January 1894. The analyses focus on identifying stylistic and rhetorical indicators subordinated to the emotive function, taking into account the genre context. The research has shown that the main goal of Świętochowski's column-writing was to ridicule and deprecate spiritualist practices and the individuals (scholars) promoting these phenomena. To this end, the journalist frequently employed linguistic devices that served illustrative functions (metaphors, comparisons, luminous lexicon) and those that were persuasive (religious lexicon, value-laden vocabulary from various semantic fields).
Download file

Article file

Bibliography

1.Doroszewski Witold (red.). Słownik języka polskiego, t. I–XI. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. http://doroszewski.pwn.pl
2.Herz Karol. „Stołowe nogi contra Newton”. Przegląd Tygodniowy, 26 (1893), 293-294.
3.Karłowicz Jan, Adam Kryński, Władysław Niedźwiedzki. Słownik języka polskiego. T. 1–8. Warszawa: Nakładem prenumeratorów, 1900–1927. https://crispa.uw.edu.pl.
4.Laskowska Elżbieta. „Emocje w dyskursie publicznym”. Poznańskie Studia Slawistyczne, 8 (2015), 51‒63.
5.Markiewicz Henryk. Pozytywizm. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999.
6.Mazan Bogdan. „Przywódca „młodych” jako polemista i pamflecista”. Prace Polonistyczne, 45 (1989), 87‒114.
7.Mikołejko Anna. „Spirytyzm czy miediumizm? O polskich zmaganiach ze zjawiskami przeczącymi nauce”, W: Polskie tradycje ezoteryczne 1890‒1939. Formacje, ludzie, idee, t. 2, red. Monika Rzeczycka, Izabela Trzcińska. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2019, 38‒117.
8.Pietrzak Magdalena. Wyznaczniki gatunkowe felietonu drugiej połowy XIX wieku (na przykładzie tekstów Henryka Sienkiewicza, Bolesława Prusa i Aleksandra Świętochowskiego). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2013.
9.Samuel Sandler, „Wprowadzenie do «Liberum veto»”. W: Aleksander Świętochowski, Liberum veto, t. 1, wyb. i wstęp Samuel Sandler, komentarze Maria Brykalska. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1976, 5‒114.
10.Surman Jan. „Julian Ochorowicz's experiments with Eusapia Palladino 1894: The temporality of mass media and the crisis of local credibility”. Journal of the History of the Behavioral Sciences, Volume 58 (2022), 24‒41; DOI: 10.1002/jhbs.22119
11.Szymanek Krzysztof. Sztuka argumentacji. Słownik terminologiczny. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001.
12.Trzcińska Izabela, Rzeczycka Monika. „Oblicza polskiego ezoteryzmu 1890‒1939”. W: Polskie tradycje ezoteryczne 1890‒1939. Formacje, ludzie, idee, t. 2, red. Monika Rzeczycka, Izabela Trzcińska. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2019), s. 7‒36.
13.Worsowicz Monika. „Kilka uwag o polemice prasowej (Na przykładzie tekstów „Polityki”)”. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica, 9 (2007), 393‒400.