Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie

ISSN: 1230-0780     eISSN: 2719-4337    OAI    DOI: 10.18276/skk.2025.32-09
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  CEEOL  ERIH PLUS  DOAJ

Список вопросов / nr 32 2025
Znaczenie I Soboru Nicejskiego w teologii i liturgii bizantyjskiej

Авторы: Marek Blaza ORCID
Akademia Katolicka Collegium Bobolanum, Warszawa
Ключевые слова: Sobór powszechny tradycja bizantyjska symbol wiary dyscyplina kościelna data Wielkanocy
Дата публикации всего выпуска:2025
Количество страниц:19 (169-187)
Cited-by (Crossref) ?:

Абстракт

I Sobór Nicejski odbył się w 325 roku we wschodniej części Cesarstwa Rzymskiego, z którego już wtedy stopniowo zaczęło wykształcać się późniejsze, oddzielne Imperium Wschodniorzymskie zwane także Bizantyjskim. Już sam ten fakt wskazuje, że ten sobór dla tradycji bizantyjskiej ma istotne znaczenie. Najpierw w niniejszym artykule zostanie ukazany I Sobór Nicejski jako I Sobór Powszechny (ekumeniczny), czyli swego rodzaju Proto-Sobór, który otwiera nową epokę w historii Kościoła, odkąd to sobory powszechne będą w decydujący sposób wpływać na rozwój doktryny. Bardzo wyraźnie widać to zwłaszcza w prawosławiu, które utożsamia ów czas soborów powszechnych z I tysiącleciem, uznając jedynie siedem soborów ekumenicznych. Sobór Nicejski I położył podwaliny do kształtowania się dogmatów chrystologicznych i trynitarnych, gdyż to na tym soborze został przyjęty tzw. Symbol Nicejski, w którym pojawia się obszernie wyłożona nauka o Synu Bożym, która w niemal niezmienionej formie została później skopiowana do tzw. Symbolu Nicejsko-Konstantynopolitańskiego. W drugiej części artykułu zostały omówione kwestie dyscyplinarne poruszane na I Soborze Nicejskim oraz ich aktualność w obecnie obowiązującym prawodawstwie Kościołów tradycji bizantyjskiej. W tym kontekście zostało także przybliżone zagadnienie dotyczące próby ujednolicenia daty świętowania Wielkanocy, która obecnie wciąż jest inaczej obliczana na bizantyjskim Wschodzie niż w zachodnim chrześcijaństwie. Trzecia część artykułu poświęcona została znaczeniu I Soboru Nicejskiego w liturgii bizantyjskiej, a zwłaszcza w hymnach VII Niedzieli Wielkanocnej, która wspomina 318 ojców pierwszego soboru. Wskazano także na wpływ nauczania I Soboru Nicejskiego na treść rozbudowanego wyznania wiary, które składa biskup–nominat tuż przed swoją chirotonią w tradycji bizantyjskiej. Ponadto wspomniano, jak liturgia bizantyjska opisuje udział św. Mikołaja z Miry na I Soborze Nicejskim.
Скачать файл

Файл статьи

Библиография

1.Blaza, Marek. „Kiedy nastąpiła Wielka Schizma?”. Przegląd Powszechny 10, 950 (2000): 44–60.
2.Blaza, Marek. „O świętowaniu Wielkanocy w Kościele prawosławnym”. Przegląd Powszechny 4, 908 (1997): 20–29.
3.Blaza, Marek. „Proklamacja Słowa Bożego w bizantyjskiej tradycji liturgicznej”. Studia Bobolanum 2 (2002): 131–155.
4.Blaza, Marek. „Synodalność (soborowość) w Kościołach wschodnich”. Studia Bobolanum 31, 2 (2020): 87–111.
5.Blaza, Marek. „Z nieszporów na święto św. Mikołaja. Modlitwy liturgii Wschodu”. Życie Duchowe 53 (2008): 108–111.
6.Bondaruk, Konstanty. O nabożeństwie prawosławnym. Warszawa: Warszawska Metropolia Prawosławna, 2020.
7.Branişte, Ene. Liturgica generală. Bucureşti: Editura Institutului Biblic și de Misiune al Bisericii Ortodoxe Române, 1993.
8.Breviarium fidei. Wybór doktrynalnych wypowiedzi Kościoła, red. Ignacy Bokwa. Poznań: Księgarnia św. Wojciecha, 2007.
9.Evdokimov, Paul. Prawosławie. Tłum. Jerzy Klinger. Warszawa: PAX, 2003.
10.Floca, Ioan N. Canoanele Bisericii Ortodoxe. Note şi comentarii. Sibiu: POLSIB, 1992.
11.Gavrilyuk, Paul. „Council meets despite absence of four patriarchates under the sway of Russia”. Dostęp 23.10.2024. https://www.americamagazine.org/issue/historic-orthodox-council-meets-despite-absence-four-churches.
12.Hajjar, Joseph. „Die Synoden in der Ostkirche”. Concilium 1, 8 (1965): 650–654.
13.Jan Paweł II. „Sacri canones”. W: Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium auctoritatae Ioannis Pauli PP. II promulgatus/Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich promulgowany przez Papieża Jana Pawła II, 29. Lublin: Gaudium, 2002.
14.Janiszewski, Paweł. Greccy sofiści i retoryka w chrześcijańskich sporach dogmatycznych III i IV wieku. Poznań: Instytut Historii UAM, 2008.
15.Kałużny, Tadeusz. Nowy sobór ogólnoprawosławny. Natura, historia przygotowań, tematyka. Kraków: Wydawnictwo Księży Sercanów, 2008.
16.„Kanony Apostolskie”, kan. 1. W: Synody i Kolekcje Praw. Tłum. Stanisław Kalinkowski, Agnieszka Caba, oprac. Arkadiusz Baron, Henryk Pietras. T. 2, 273*. Kraków: WAM, 2007.
17.Kniazeff, Aleksander. Matka Boża w Kościele prawosławnym. Tłum. Henryk Paprocki. Warszawa: Wydawnictwo Księży Marianów, 1996.
18.Liturgia Mszy świętej według obrządku Kościoła ormiańskiego dla wiernych. Rzym: Romagrafik, 1985.
19.Majewski, Józef. „Wprowadzenie do teologii dogmatycznej”. W: Dogmatyka, red. Elżbieta Adamiak, Andrzej Czaja, Józef Majewski, 173. Warszawa: Biblioteka Więzi, 2005.
20.Paprocki, Henryk. Liturgie Kościoła prawosławnego. Kraków: Wydawnictwo M, 2014.
21.Pietras, Henryk. „Pierwsza «rózga» od Mikołaja. Kogo spoliczkował święty?”. Dostęp 22.10.2024. https://www.polskieradio.pl/39/156/artykul/2417344,pierwsza-rozga-od-mikolaja-kogo-spoliczkowal-swiety.
22.Pietras, Henryk. Sobór Nicejski (325). Kraków: WAM, 2013.
23.Rahner, Karl, Herbert Vorgrimler. Mały słownik teologiczny. Tłum. Tadeusz Mieszkowski, Paweł Pachciarek. Warszawa: PAX, 1987.
24.Sobór Nicejski I. „Wprowadzenie”. W: Dokumenty Soborów Powszechnych. T. 1, oprac. Arkadiusz Baron, Henryk Pietras. Kraków: WAM, 2001.
25.Sobór Nicejski I. „Wyznanie wiary 318 Ojców”. W: Dokumenty Soborów Powszechnych. T. 1, oprac. Arkadiusz Baron, Henryk Pietras, 25, przypis 1. Kraków: WAM, 2001.
26.Starowieyski, Marek. Sobory Kościoła niepodzielonego. Tarnów: Biblos, 1994.
27.Teksty nabożeństw, Tydzień VII. T. 2. Tłum. Henryk Paprocki, 1132–1141. Dostęp 22.10.2024. https://liturgia.cerkiew.pl/page.php?id=166; tekst grecki za: Ανθολογιον των ιερεων ακολουθιων του ολου ενιαυτου.
28.Widuch, Henryk Justyn. Konstantynopol stolicą ekumenicznego patriarchatu 325–870. Katowice: Księgarnia św. Jacka, 1988.
29.Znosko, Aleksander. Kanony Kościoła prawosławnego. Hajnówka: Bratczyk, 2000.
30.Ανθολογιον των ιερεων ακολουθιων του ολου ενιαυτου. T. 2, 1177–1189. Θεσσαλονικη: Ορθοδοξος Κυψελη, 1993.
31.Архиєратикон або Святительський Служебник. Сунод Української Грекокатолицької Церкви. Toronto: Basilian Press, 1988.
32.Минея празничная. Москва: Издательский отдел Московсого Патриархата ТОО «Кузнецкий мост», 1993.
33.Никольский, Константин. Пособіе къ изученію устава богослуженія Православной Церкви. Санкт-Петербургъ: Государственная типографiя, 1900.
34.Правила Православной Церкви cъ толкованiями Никодима, епископа Далматинско-Истрiйскаг. T. 1. Санкт-Петербургъ: тип. С.-Петерб. духовной акад., 1911–1912 – reprint 1994.
35.Требник. Прудентопіль: видавництво Отців Василіян, 2001.