ISSN: 1734-9923 eISSN: 2300-7621 OAI
DOI: 10.18276/aie.2025.71-04
Issue archive /
71 (2025)
Umysł ideologiczny. Ideologia Josepha Goebbelsa w świetle jego Dzienników 1923–1945
(The Ideological Mind. The ideology of Joseph Goebbels in the light of his Diaries 1923 - 1945)
| Authors: |
Filip
Przytulski
Szkoła Doktorska Uniwersytetu Szczecińskiego |
| Keywords: | nazism ideology totalitarianism World War II genocide |
| Whole issue publication date: | 2025 |
| Page range: | 22 (67-88) |
Abstract
This article is an analysis of the ideology of Joseph Goebbels, Minister of Propaganda of the Third Reich, one of the creators of Nazi ideology and Adolf Hitler’s closest collaborator. The basis of the analysis is his Diaries, revealing a comprehensive picture of Goebbels’ ideological beliefs. For more than twenty years, Goebbels gave expression to his beliefs about the mechanisms determining the functioning of the social world, the nature of races, the necessity of shaping the German nation, ideological dictatorship, the role and content of propaganda, democracy, Hitler as saviour, the right to conquer other nations, the worldwide conspiracy of the Jews and the duty of the ‘final solution’. An exploration of the minister’s ideological dogmas, his historiosophical beliefs, his ideas about other states and nations, his dichotomous vision of the world as a field of inevitable conflicts for global hegemony and survival, and finally on his obsessive anti-Semitism will allow one to understand the causes and meaning of the construction of a totalitarian state, war, and the Holocaust. The article also reflects on the deforming influence of ideology on the interpretation of reality and facts.
Download file
Article file
Bibliography
| 1. | Bibliografia |
| 2. | Źródła |
| 3. | Churchill, W. (1994). Druga wojna światowa. T. 1, ks. 1. Tłum. K.F. Rudolf. Gdańsk: Non stop press. |
| 4. | Churchill, W. (1995). Druga wojna światowa. T. 2, ks. 2. Tłum. K.F. Rudolf. Gdańsk: Non stop press. |
| 5. | Churchill, W. (1996). Druga wojna światowa. T. 5, ks. 2. Tłum. K.F. Rudolf. Gdańsk: Non stop press. |
| 6. | Churchill, W. (1996). Druga wojna światowa. T. 6, ks. 2. Tłum. K. Mosiewicz. Gdańsk: Non stop press. |
| 7. | Ciano, G. (1991). Pamiętniki 1939–1943. Tłum. Z. Mitzner. Warszawa: Wydawni- ctwo Rynku Wewnętrznego „Libra”. |
| 8. | Goebbels, J. (2013). Dzienniki 1923–1939. T. 1. Tłum. E.C. Król. Warszawa: Świat Książki. |
| 9. | Goebbels, J. (2021). Dzienniki 1939–1943. T. 3. Tłum. E.C. Król. Warszawa: Świat Książki. |
| 10. | Goebbels, J. (2023). Dzienniki 1943–1945. T. 2. Tłum. E.C. Król. Warszawa: Świat Książki. |
| 11. | Hitler, A. (2020). Mein Kampf. (Edycja krytyczna). Tłum. E.C. Król. Warszawa: Bellona. |
| 12. | Opracowania |
| 13. | Arendt, H. (2014). Korzenie totalitaryzmu. Tłum. D. Grinberg, M. Szawiel. War- szawa: Świat Książki. |
| 14. | Berlin, I. (1994). Konieczność historyczna. W: Cztery eseje o wolności. Tłum. D. Lachowska, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. |
| 15. | Bullock, A. (2024). Hitler. Studium tyranii. Tłum. T. Evert. Kraków: Znak Literanova. Cesarani, D. (2019). Ostateczne rozwiązanie. Los Żydów w katach 1933–1949. Tłum. K. Bażyńska-Chojnacka, P. Chojnacki. Warszawa: Prószyński i S–ka. |
| 16. | Eagleton, T. (1991). Ideology. As a Introduction. London: Verso. |
| 17. | Erner, G. (2016). Kozioł ofiarny? Genealogia modelu wyjaśniającego antysemityzm. Tłum. E. Burska. Warszawa: Oficyna Naukowa. |
| 18. | Gallately, R. (2022). Wierni wyznawcy Hitlera. Jak zwykli ludzie stali się nazistami. Tłum. A. Arumińska. Warszawa: Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego. |
| 19. | Gebert, K. (2022). Ostateczne rozwiązanie. Ludobójcy i ich dzieło. Warszawa: Agora. |
| 20. | Gentile, E. (2011). Początki ideologii faszystowskiej (1918–1925). Tłum. T. Wituch. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. |
| 21. | Goldenshon, L. (2015). Rozmowy norymberskie. Tłum. D. Jankowska, A. Weseli- -Ginter. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B. – Grupa Wydawnicza Foksal. |
| 22. | Jähner, H. (2023). Rausz. Niemcy między wojnami. Tłum. M. Kilis. Poznań: Wydaw- nictwo Poznańskie. |
| 23. | Jochmann, W. (2007). Kryzys społeczny. Antysemityzm. Narodowy socjalizm. Tłum. T. Mrozewicz. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie. |
| 24. | Kay, A.J. (2024), Imperium zniszczenia. Historia nazistowskiej masowej zagłady. Tłum. A. Bukowski. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis. |
| 25. | Kershaw, I. (2009). Mit Hitlera. Wizerunek a rzeczywistość w III Rzeszy. Tłum. J. Lang. Zakrzewo: Wydawnictwo Replika. |
| 26. | Król, E.C. (1999). Propaganda i indoktrynacja narodowego socjalizmu w Niemczech 1919–1945: studium organizacji, treści, metod i technik masowego oddziały- wania. Warszawa: Rytm. |
| 27. | Król, E.C. (2023). Żydzi w propagandzie narodowego socjalizmu. W: Tegoż, Na początku był Mein Kampf… Dziesięć esejów o zbrodni, cierpieniu, odwadze, a także o zwykłej, ludzkiej przyzwoitości. Warszawa: Bellona. |
| 28. | Lejeune P. (2010). „Drogi zeszycie…”, „drogi ekranie…”. O dziennikach osobi- stych. Tłum. M. Rodak, P. Rodak. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. |
| 29. | Longerich, P. (2014). Goebbels. Apostoł diabła. Tłum. M. Kilis. Warszawa: Pró- szyński i S-ka. |
| 30. | Reuth, R.G. (2004). Goebbels. Tłum. M. Misiorny. Warszawa: Iskry. |
| 31. | Rossoliński-Liebe, G. (2018). Stepan Bandera. Życie i mit ukraińskiego nacjonalisty. Faszyzm, ludobójstwo, kult. Tłum. S. Szymański. Warszawa: Prószyński i S-ka. |
| 32. | Weinberg, G.I. (2007). Wizje zwycięstwa. Nadzieje ośmiu przywódców z czasów drugiej wojny światowej. Tłum. R. Dymek. Warszawa: Książka i Wiedza. |
| 33. | Welzer, H. (2010). Sprawcy. Dlaczego zwykli ludzie stają się mordercami. Tłum. M. Kurkowska. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar. |