ISSN: 1734-9923
eISSN: 2300-7621
OAI
DOI: 10.18276/aie.2020.51-02
Issue archive /
51 (2020)
Kant i Leibniz o fatalizmie i ślepej konieczności
(Kant and Leibniz on fatalism and blind necessity)
| Authors: |
Wojciech
Kozyra
Uniwersytet Warszawski, Wydział Filozofii i Socjologii, Instytut Filozofii, Zakład Filozofii Nowożytnej |
| Keywords: | Kant Leibniz fatalism blind necessity freedom determinism |
| Whole issue publication date: | 2020 |
| Page range: | 21 (23-43) |
Abstract
KANT AND LEIBNIZ ON FATALISM AND BLIND NECESSITY
Summary
The paper attempts to answer the question what is fatalism and blind necessity in
the philosophical doctrines of Kant and Leibniz. My concern is with what precisely
makes the necessity “blind”, according to these thinkers. In connection with this,
I discuss the issue whether to “enlighten” necessity means to lower its degree.
I answer this question in the negative. As to fatalism, I show that Kant’s and Leibniz’s
denial of it should rather be taken for an expression of prudence than philosophy.
Accordingly, I say what this denial entails but, more importantly, what it does not
entail. In general, I argue that making it clear what such concepts like fatum, fatalism
and blind necessity mean in Kant and Leibniz is a good landmark for a revised
understudying of their – otherwise different, of course – conceptions of freedom.
Download file
Article file
Bibliography
| 1. | Allison H. (1990), Kant’s Theory of Freedom, Cambridge: Cambridge University Press. |
| 2. | Beck L.W. (1969), Early German Philosophy. Kant and his predecessors, Cambridge: The |
| 3. | Belknap Press of Harvard University Press. |
| 4. | Frankel L. (1984), Being Able to do Otherwise Leibniz on Freedom and Contingency, |
| 5. | Studia Leibnitiana 16 (1), s. 45-59. |
| 6. | Hegel G.W.F. (1970), Enzyklopädie der philosophischen Wissenschaften, Erster Teil: Die |
| 7. | Wissenschaft der Logik. W: Werke in zwanzig Bänden, vol. 8, red. E. Moldenhauer, K. M. Michel, Frankfurt: Suhrkamp. |
| 8. | Hess L. (2011), Wstęp. W: G.W. Leibniz, Uwagi kytyczne o Spinozie. Tłum. L. Hess, Kraków: |
| 9. | Ośrodek Myśli Politycznej. |
| 10. | Kant-Lexikon (2015), vol 1, red. M. Willaschek, J. Stolzenberg, G. Mohr, S. Bacin, Berlin, Boston: De Gruyter. |
| 11. | Kant I. (2006), Metafizyka moralności. Tłum. E. Nowak, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. |
| 12. | Kant I. (2017), Uzasadnienie metafizyki moralności. Tłum. M. Wartenberg, Wydawnictwo |
| 13. | Kęty: Antyk Marek Derewiecki. |
| 14. | Kant I. (2018), Korespondencja. Tłum. Mirosław Żelazny i in., Toruń: Wydawnictwo |
| 15. | Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. |
| 16. | Kant I. (1957), Krytyka czystego rozumu. Tom II. Tłum. R. Ingarden, Warszawa: |
| 17. | Wydawnictwo Naukowe PWN. |
| 18. | Kant I. (2015), Krytyka praktycznego rozumu. Tłum. B. Bronstein, Wydawnictwo |
| 19. | Kuźniar A. (2016), W cieniu fatalizmu: problem wolności i odpowiedzialności w ramach |
| 20. | systemu metafizycznego G.W. Leibniza, Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria 4 (100), |
| 21. | s. 355-370 |
| 22. | Leibniz G.W. (1969b), Monadologia. W: G.W. Leibniz, Wyznanie wiary filozofa, |
| 23. | Rozprawa filozoficzna, Monadologia, Zasady natury i łaski oraz inne pisma filozoficzne. Tłum. S. Cichowicz, J. Domański, H. Krzeczkowski, H. Moese, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. |
| 24. | Leibniz G.W (2001), Teodycea: o dobroci Boga, wolności człowieka i pochodzeniu zła. Tłum. |
| 25. | Małgorzata Frankiewicz, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. |
| 26. | Leibniz G.W. (1998), Korespondencja z Antoine’em Arnauldem. Tłum. S. Cichowicz, J. |
| 27. | Kopania, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. |
| 28. | Leibniz G.W. (2011), Uwagi krytyczne o Spinozie. Tłum. L. Hess, Kraków: Ośrodek Myśli |
| 29. | Politycznej. |
| 30. | Leibniz G.W. (1969a), Rozprawa metafizyczna. W: G.W. Leibniz, Wyznanie wiary filozofa, |
| 31. | Mellin G.S.A. (1790), Encyclopädisches Wörterbuch der Kritischen Philosophie, vol. 2/2, |
| 32. | Jena, Lipsk: Fridrich Fromann. |
| 33. | Rilla P. (1973), Lessing und sein Zeitalter, Monachium: C.H. Beck,. |
| 34. | Schmidt C. Chr. E. (1795), Wörterbuch zum leichtern gebrauch der kantischen schriften, |
| 35. | Jena: Crökerschen Buchhandlung. |
| 36. | Willaschek M. (1992), Praktische Vernunft. Handlungstheorie und Moralbegründung bei |
| 37. | Kant, Stuttgart, Weimar: J.B. Metzler. |