Artykuł 2026
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie
Celem artykułu jest analiza wypowiedzi z Księgi Amosa zakazujących Izraelitom pielgrzymowania do Betel (Am 5,5; 8,14) oraz wyjątkowych zwrotów użytych w tej księdze: „wyżyny Izaaka” (Am 7,9) i „dom Izaaka” (Am 7,16) stosowanych tu paralelnie do „sanktuaria Izraela” i „Izrael”. An…
DOI: 10.18276/skk.2026.33-01 · ISSN: 1230-0780
Artykuł 2025
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie
Doktryna o creatio ex nihilo stanowi dziś fundamentalne przekonanie w katolickiej teologii stworzenia. Czasem podważa się je na podstawie „aktualnego” stanu wiedzy dostarczanego przez współczesną kosmologię fizykalną. Z drugiej strony sama teologia wskazuje na jej poparcie takie …
DOI: 10.18276/skk.2025.32-01 · ISSN: 1230-0780
Artykuł 2024
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Studia Paradyskie
Opis końca ludzkiego życia, takim, jak znajdujemy go w Pięcioksięgu (por. Rdz 25,7-11), jest owocem myśli teologicznej autorów kapłańskich. Zawiera on w sobie ideę „sytości” (poczucie spełnienia się w życiu, np. sukces ekonomiczny, potomstwo), śmierci we „właściwym czasie” (por. …
DOI: 10.18276/sp.2024.34-11 · ISSN: 0860-8539
Artykuł 2024
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie
Ozeaszowy zwrot „chleb żałoby” (Oz 9,4) często łączony jest z innymi podobnymi wypowiedziami prorockimi (Jr 16,7; Ez 24,17.22). Praktyka spożywania chleba w trakcie żałoby nie idzie jednak w parze z informacjami o poście praktykowanym w trakcie jej trwania. Część badaczy sądzi, ż…
DOI: 10.18276/skk.2024.31-01 · ISSN: 1230-0780
Monografia 2024
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Rozprawy i Studia
Who Is The Man? Anthropology vs. Anthropologies of the Old Testament
The problem with the anthropology of the Old Testament today is this, that we do not know whether we are to study it only as historical anthropology. In this case, views and ideas about man, his place in the wo…
DOI: 10.18276/978-83-7972-812-1 · ISBN: 978-83-7972-811-4 · ISSN: 0860-2751
Artykuł 2023
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Colloquia Theologica Ottoniana
W artykule podjęty jest temat zakazu czynienia kultowych wyobrażeń „obcych bogów”. Autor wskazuje, że najpierw pojawił się on w Pwt 5, 8a w formie krótkiej i stanowił dopowiedzenie do pierwszego przykazania (Pwt 5, 7.9a). Miał on w tej wersji sens monolatryczny. Kolejny redaktor …
DOI: 10.18276/cto.2023.39-05 · ISSN: 1731-0555
Artykuł 2023
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Studia Paradyskie
W artykule zaprezentowano aktualny stan badań nad powstaniem Pięcioksięgu. Najstarsze tradycje w nim zawarte to Kodeks Przymierza (VIII w. przed Chr.), rdzeń tradycji o exodusie i rdzeń tradycji patriarchalnych (zwłaszcza tradycja o Jakubie), sięgający wczesnego okresu monarchii …
DOI: 10.18276/sp.2023.33-07 · ISSN: 0860-8539
Artykuł 2023
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie
Tradycyjnie rozumienie końcowej syntagmy kāmôkā w sensie „jak siebie samego” rodzi kilka problemów interpretacyjnych i niekoniecznie pozwala właściwie zrozumieć przykazanie miłości bliźniego z Kpł 19,17–18.33–34. Zmiana interpretacji tej syntagmy z przysłówkowej (w odniesieniu do…
DOI: 10.18276/skk.2023.30-02 · ISSN: 1230-0780
Artykuł 2022
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Studia Paradyskie
Poszukiwania historycznych źródeł tradycji o Mojżeszu, przy obecnym stanie wiedzy, prowadzą do wniosku, że jej śladów poszukiwać możemy przede wszystkim w tekstach biblijnych. Zaliczyć do nich można wspominane w Pięcioksięgu egipskie imię Mojżesza, jego związki z Madianitami/Keni…
DOI: 10.18276/sp.2022.32-05 · ISSN: 0860-8539
Artykuł 2022
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie
W artykule podjęta jest kwestia interpretacji odkrytej w Tel Arad judzkiej świątyni (przełom VIII/VII wieku przed Chr.). Znaleziona w niej stela (maṣṣēbâ) pozwala sądzić, że w oficjalnym kulcie z okresu monarchii taki obiekt kultowy symbolizował JHWH. W interpretacji tego znalezi…
DOI: 10.18276/skk.2022.29-01 · ISSN: 1230-0780
Artykuł 2021
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie
Rdz 1,1–2,3 to perykopa traktowana zwykle jako tekst jednorodny literacko, przypisywany w całości autorom kapłańskim (P). Jako taka łączona jest też z – istniejącym początkowo niezależnie – dokumentem P (tzw. Grundschrift-P) i uznawana za jego tekst programowy. Współczesne analiz…
DOI: 10.18276/skk.2021.28-03 · ISSN: 1230-0780
Artykuł 2020
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Colloquia Theologica Ottoniana
Rytuał uboju czerwonej krowy, przygotowania wody oczyszczenia i jej zastosowania w przypadkach kontaminacji poprzez kontakt ze sferą śmierci wydaje się nietypowy i umieszczony nie na swoim miejscu w obecnej, kanonicznej wersji Księgi Liczb. W tym artykule podjęta jest próba uzasa…
DOI: 10.18276/cto.2020.36-11 · ISSN: 1731-0555
Artykuł 2020
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie
Perykopa z Lb 5,11–31 często bywa określana jako przykład sądu Bożego – ordalia (ang. ordeal). Praktyki tego rodzaju znane były na starożytnym Bliskim Wschodzie co najmniej od końca trzeciego tysiąclecia przed Chrystusem i stosowane potem jeszcze w średniowieczu. Analiza perykopy…
DOI: 10.18276/skk.2020.27-05 · ISSN: 1230-0780
Artykuł 2019
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Colloquia Theologica Ottoniana
Dokument kapłański (P) z klasycznej hipotezy czterech dokumentów jest sumie jedynym elementem tej hipotezy, który pozostał nadal aktualnym założeniem we wszystkich współczesnych hipotezach na temat powstania Pięcioksięgu (Pentateuch). Problem polega na tym, że do dziś badacze nie…
DOI: 10.18276/cto.2019.1-05 · ISSN: 1731-0555
Artykuł 2019
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie
DOI: 10.18276/skk.2019.26-20 · ISSN: 1230-0780
Artykuł 2019
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie
DOI: 10.18276/skk.2019.26-19 · ISSN: 1230-0780
Artykuł 2019
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie
Przepis prawny z Wj 22,17 służył dawniej jako argument scrypturystyczny, uzasadniający „polowania na czarownice”. Jego właściwa interpretacja, mimo tego, że składa się praktycznie z trzech słów, nie jest jednak wcale taka łatwa. Przegląd opinii na ten temat pokazuje złożoność teg…
DOI: 10.18276/skk.2019.26-01 · ISSN: 1230-0780
Artykuł 2018
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie
Przedmiotem analizy w tym artykule jest najpierw samo pochodzenie i znaczenie kultu węża Nechusztana w Jerozolimie, którego powstanie łączone jest z Mojżeszem (2 Krl 18,4). W dalszej części analizowane są odniesienia kontekstualne Lb 21,4–9 perykopy stanowiącej etiologię dla info…
DOI: 10.18276/skk.2018.25-03 · ISSN: 1230-0780
Artykuł 2017
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Colloquia Theologica Ottoniana
W artykule przeprowadzona zostaje gruntowna egzegetyczna i teologiczna analiza motywu „serca faraona”, który wielokrotnie pojawia się w kontekście Wj 3–14. W opinii autora jest on kluczowy dla zrozumienia przesłania teologicznego zawartego w tym bloku narracyjnym. Relacja pomiędz…
DOI: 10.18276/cto.2017.1-03 · ISSN: 1731-0555
Artykuł 2017
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie
W artykule podjęta zostaje analiza tekstów, w których nawiązuje się do związków Mojżesza z Madianitami lub mowa jest o potomkach Mojżesza. Zauważony zostaje wyraźny proces „eliminowania” Madianitów oraz ich pozytywnej roli, jaką odgrywali w początkach jahwizmu i misji Mojżesza. P…
DOI: 10.18276/skk.2017.24-01 · ISSN: 1230-0780
Artykuł 2016
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Colloquia Theologica Ottoniana
W artykule przeprowadzona została analiza krytycznoliteracka, kontekstualna oraz egzegetyczna Wj 2,1–10. Przeprowadzono ją pod kątem wydobycia z tej perykopy ewentualnych „najstarszych” informacji z tradycji o Mojżeszu. Wnioski wyciągnięte na tej podstawie nie pozwalają potwierdz…
DOI: 10.18276/cto.2016.1-06 · ISSN: 1731-0555
Artykuł 2016
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie
W artykule prezentowane są nowe propozycje krytyczno-literackie i egzegetyczne odnośnie interpretacji Rdz 1,1–2,3. Autor ze swej strony proponuje powiązanie ich ze sobą i stawia w związku z tym pytanie o możliwość nowego spojrzenia na interpretację tej perykopy. Spojrzenie na Rdz…
DOI: 10.18276/skk.2016.23-05 · ISSN: 1230-0780
Artykuł 2015
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Colloquia Theologica Ottoniana
W artykule analizie poddane zostały informacje na temat Manassesa (syn Józefa, jedno z plemion Izraela) oraz jego genealogicznych powiązań. Chronologicznie jedno z głównych odgałęzień Manassesa: Makir – Gilead, wydaje się starszą tradycją niż pozostała genealogia. Jej pierwsza cz…
DOI: 10.18276/cto.2015.1-02 · ISSN: 1731-0555
Artykuł 2015
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Colloquia Theologica Ottoniana
Biblijny zakaz „gotowania koźlęcia w mleku jego matki” (Wj 23,19b; 34,26b; Pwt 14,21b) nie doczekał się zadowalającego wyjaśnienia. W artykule dokonany zostaje przegląd dotychczasowych propozycji. Autor sugeruje, że pierwotnie (VIII w. przed Chr.) nakaz ten związany był z obowiąz…
DOI: 10.18276/cto.2015.2-06 · ISSN: 1731-0555
Artykuł 2015
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie
W artykule podejmujemy próbę oceny współczesnych propozycji odmłodzenia czasu powstania perykopy Wj 17,8-16. Sposób prezentacji stosunku Jhwh do Amalekitów, wskazanie ich jako wzorcowego wroga, a potem także role, jakie odgrywają w tym tekście laska Boga, Mojżesz, Aaron, Chur i J…
DOI: 10.18276/skk.2015.22-04 · ISSN: 1230-0780
Artykuł 2014
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Colloquia Theologica Ottoniana
Wieloaspektowa analiza Księgi Liczb pozwala postrzegać ją jako dzieło bardzo różnorodne pod względem języka, stylu, tendencji teologicznych oraz tradycji prawnych. Z jednej strony dostrzec tu można wyraźne ślady pracy redaktorów kapłańskich i niekapłańskich, a z drugiej – widoczn…
ISSN: 1731-0555
Artykuł 2013
Autorzy / redaktorzy: Janusz Lemański
Publikacja nadrzędna: Colloquia Theologica Ottoniana
Analysis of tradition devoted to Isaac leads to the conclusion that the character of the patriarch described a pattern known from the cycle of Abraham. Sometimes it almost a mirror image in an abbreviated form (as Gen. 26). Isaac is presented as a second Abraham, and his characte…
ISSN: 1731-0555