
Studia Językoznawcze
synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny
Previously: Studia Językoznawcze : synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny
Frazeologiczne wykładniki humoru w tytułach współczesnych polskich komedii kryminalnych
(Phraseological exponents of humour in the titles of contemporary Polish crime comedies)
DOI: 10.18276/sj.2021.20-04
Cite
The full text is available
| ISSN: | 1730-4180 |
| eISSN: | 2353-3161 |
| Authors: |
Beata
Jędrzejczak
Uniwersytet Gdański, Gdańsk |
| Keywords: | phraseology crime comedy titles humour paratexts pragmatics |
| Issue / book publication date: | 2021 |
| Page range: | 16 (49-64) |
| OAI-PMH: | Metadata |
Abstract
The article contains the analysis of the usage of collocations in the titles of Polish contemporary crime comedies as a source of humour. Ways of exploiting the canonical forms of lexical units at the phraseological level were described and two main types of phraseological innovations were discerned and discussed: semantic and formal. The methodology used for description of the titles is primarily structural and amounts to determining what collocation was used or how it was modified, and why, as a result, it has a comic effect. The humour of the titles is discussed from a pragmatic perspective thereby leading to conclusions concerning mainly the persuasive and advertising function of the analyzed paratexts.
Preview PDF
Bibliography (42)
- Bąba, Stanisław. „Frazeologia potoczna w tytułach utworów literackich”. Poradnik Językowy 5 (1970): 320–325.
- Bąba, Stanisław. Innowacje frazeologiczne współczesnej polszczyzny. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 1989.
- Biłas, Ewa. „Komizm w powieściach Joanny Chmielewskiej”. W: Świat humoru, red. Stanisław Gajda, Dorota Brzozowska, 547–555. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 2000.
- Biolik, Maria, Jerzy Duma (red.). Chrematonimia jako fenomen współczesności. Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, 2011.
- Bocheński, Tomasz. Czarny humor w twórczości Witkacego, Gombrowicza i Schulza: lata trzydzieste. Kraków: Universitas, 2005.
- Buttler, Danuta. Polski dowcip językowy. Warszawa: PWN, 1974.
- Chlebda, Wojciech. Szkice o skrzydlatych słowach. Interpretacja lingwistyczna. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 2005.
- Chlebda, Wojciech. „Reprodukty na warsztacie (I)”. W: Na tropach reproduktów. W poszukiwaniu wielowyrazowych jednostek języka, red. Wojciech Chlebda, 8–13. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 2010.
- Chłopicki, Władysław. „Przegląd polskich badań nad humorem w filozofii, literaturze i językoznawstwie”. W: Humor polski, red. Dorota Brzozowska, Władysław Chłopicki, 629–646. Kraków: Tertium, 2014.
- Danek, Danuta. „Dwie funkcje tytułu: identyfikacyjna i wprowadzająca”. W: Tekstologia. Cz. 2, red. Jerzy Bartmiński, Stanisława Niebrzegowska-Bartmińska, 81–89. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2004.
- Danek, Danuta. Dzieło literackie jako książka. O tytułach i spisach rzeczy w powieści. Warszawa: PWN, 1980.
- Danek, Danuta. „O tytule utworu literackiego”. Pamiętnik Literacki 4 (1972): 143–174.
- Dobrzyńska, Teresa. Delimitacja tekstu literackiego. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1974.
- Gajda, Stanisław. „Społeczna determinacja nazw własnych tekstów (tytułów)”. Socjolingwistyka 6 (1987): 79–89.
- Gałkowski, Artur. Chrematonimy w funkcji kulturowo-użytkowej. Onomastyczne studium porównawcze na materiale polskim, włoskim, francuskim. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2008.
- Grochala, Beata. „Dowcip językowy w nagłówkach «Gazety Wyborczej»”. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica 43 (2005): 25–35.
- Jędrzejczak, Beata. Językowe środki perswazji w sloganach reklamujących polskie marki terytorialne na przykładzie haseł promujących Polskę, województwa i miasta wojewódzkie. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2020.
- Jędrzejczak, Beata. „Związki frazeologiczne jako tworzywo sloganów reklamujących polskie marki terytorialne”. W: Słowo z perspektywy językoznawcy i tłumacza. T. VII: Frazeologia z perspektywy językoznawcy i tłumacza, red. Alicja Pstyga, Tatiana Kananowicz, Magdalena Buchowska, 126–136. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2018.
- Kęsikowa, Urszula. „O tytułach utworów literackich M. Rodziewiczówny”. W: Onomastyka literacka, red. Maria Biolik, 347–350. Olsztyn: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Olsztynie, 1993.
- Kłosińska, Anna, Elżbieta Sobol, Anna Stankiewicz. Słownik frazeologiczny PWN. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008.
- Kowalik, Krystyna. „Próba typologii tytułów (ideonimów) prozy Jana Wiktora”. Annales Universitatis Peadagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica 14 (2019): 96–107.
- Kosyl, Czesław. „Chrematonimy”. W: Encyklopedia kultury polskiej XX wieku. T. 2: Współczesny język polski, red. Jerzy Bartmiński, 439–444. Wrocław: Wiedza o Kulturze, 1993.
- Kosyl, Czesław. „Nazwy własne w literaturze pięknej”. W: Polskie nazwy własne. Encyklopedia, red. Ewa Rzetelska-Feleszko, 363–387. Warszawa–Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN, 1998.
- Loewe, Iwona. Gatunki paratekstowe w komunikacji medialnej. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2007.
- Majkowska, Grażyna. „Klasyfikacja semantyczna zamierzonych modyfikacji związków frazeologicznych”. Z Problemów Frazeologii Polskiej i Słowiańskiej 5 (1988): 143–163.
- Markiewicz, Henryk. „Tytuły Żeromskiego”. Prace Polonistyczne 20 (1964): 187–192.
- Martuszewska, Anna. „Tytuły powieściowe”. Ruch Literacki 2 (1977): 137–146.
- Okoniowa, Joanna. „Ideonim – pomiędzy nazwą własną a metatekstem”. W: Nowe nazwy własne – nowe tendencje badawcze, red. Aleksandra Cieślikowa, Barbara Czopek-Kopciuch i Katarzyna Skowronek, 73–79. Kraków: Wydawnictwo Pandit, 2007.
- Pawłowski, Adam, Anna Łach. „Informacja czy perswazja? Tytuły publikacji naukowych w świetle badań empirycznych”. Język Polski 2 (2020): 5–19.
- Piechota, Marek. O tytułach dzieł literackich w pierwszej połowie XIX wieku. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 1992.
- Pisarek, Walery. Poznać prasę po nagłówkach! Nagłówek wypowiedzi prasowej w oświetleniu lingwistycznym. Kraków: Ośrodek Badań Prasoznawczych RSW Prasa, 1967.
- Pisarek, Walery. „Tytuł utworu swoistą nazwą własną”. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Katowicach. Prace Językoznawcze 3 (1966): 67–81.
- Sierotowiński, Stanisław. Słownik terminów literackich. Teoria i nauki pomocnicze literatury. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1986.
- Skorupka, Stanisław. „Elementy formalne humoru w języku”. Poradnik Językowy 6 (1949): 21–26.
- Skwarczyńska, Stefania. Wstęp do nauki o literaturze. T. 1, Warszawa: Pax, 1954.
- Stoff, Andrzej. „Funkcja tytułu w dziele literackim”. Acta Universitatis Nicolai Copernici. Filologia Polska 11 (1975), 66: 3–17.
- Uździcka, Marzanna. Tytuł utworu literackiego. Studium lingwistyczne. Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, 2007.
- Wallis, Mieczysław. „O tytułach dzieł sztuki”. Rocznik Historii Sztuki 10 (1974): 7–27.
- Wojtaszek, Małgorzata. „Gry językowe w tytułach książek religijnych”. Język. Religia. Tożsamość 17 (2018): 35–50.
- Wójcicka, Marta. „Tytuł a stylowo-gatunkowe zróżnicowanie tekstu”. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio FF. Philologiae 24 (2006): 113–146.
- Żabski, Tadeusz, red. Słownik literatury popularnej. Wrocław: Towarzystwo Przyjaciół Polonistyki Wrocławskiej, 1997.
- Żmigrodzki, Piotr, red. Wielki słownik języka polskiego. http://www.wsjp.pl/.



