Studia Językoznawcze

synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny

ISSN: 1730-4180     eISSN: 2353-3161    OAI    DOI: 10.18276/sj.2026.24-03
CC BY-SA   Open Access   ERIH PLUS

Issue archive / t. 24, 2025
O koncepcji transformacyjnego opisu struktur zdaniowych (z okazji Jubileuszu 95. urodzin Profesora Andrzeja Otfinowskiego)

Authors: Andrzej S. Dyszak ORCID
Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
Keywords: Andrzej Otfinowski sentence structures transformations
Whole issue publication date:2026-02
Page range:11 (41-51)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstract

The occasion for writing this article was the 95th birthday of Professor Andrzej Otfinowski, which fell in December of last year. The purpose of this proposed text is to revisit the syntactic theory developed by the aforementioned linguist in the 1980s and to present it to younger generations of Polish language researchers. A. Otfinowski’s achievements were, and remain, little known in Polish linguistics. The proposal for the description of Polish syntax by a linguist from Bydgoszcz is situated in the trend of generative-transformative grammar, and its essence is the concept of two types of sentence structures: elementary (semantically one-predicate) and complex (semantically at least two-predicate). In connection with this distinction, the detailed issue of distinguishing functional and operational predicatives (constituting elementary structures) vs. causative predicatives (constituting complex structures) is important. A special place in A. Otfinowski’s description of Polish syntax is also occupied by analytical predicates: non-idiomatic ones, composed of a non-predicate element with a formal-modifying function and a predicate exponent, and idiomatic predicates (which are entirely exponents of semantic predicates). The scientist from Bydgoszcz also proposed his theory of operator verbs, which perfom as formal-modifying function in analytical predicates. Consequently, an important place in A. Otfinowski’s transformational theory is occupied by analytical transformations, which transform a sentence structure with a synthetic predicate into a sentence structure with an analytical predicate, and this in turn into a sentence structure with an analytical predicate with a higher degree of analyticity. As a result of A. Otfinowski’s scientific activity, the Bydgoszcz school of syntax was established.
Download file

Article file

Bibliography

1.Bobrowski Ireneusz. Gramatyka generatywno-transformacyjna (TG) a uogólniona gramatyka struktur frazowych (GPSG). Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź, Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1988.
2.Dyszak Andrzej. Andrzeja Otfinowskiego koncepcja transformacyjnego opisu struktur zdaniowych. W 95. rocznicę urodzin jej Twórcy. Wstępem opatrzył i opracował Andrzej S. Dyszak. Bydgoszcz, Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego 2025.
3.Dyszak Andrzej. O pewnym typie orzeczeń wyrażających stany emocjonalne. „Prace Językoznawcze” XXVII, z. 3 (w druku).
4.Grochowski Maciej, Zaron Zofia (red.). Znaki pamięci. Spuścizna językoznawców polskich drugiej połowy XX wieku. Warszawa, PAN Komitet Językoznawstwa 2014.
5.Jędrzejko Ewa. Problemy predykacji peryfrastycznej. Konstrukcje – Znaki – Pojęcia. Katowice, Wydawnictwo Gnome 2002.
6.Klemensiewicz Zenon. O znaczeniu stosunkowym struktur składniowych. W: Problemy składni polskiej, red. Andrzej M. Lewicki. Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1971, 122–141.
7.Otfinowski Andrzej. Czasowniki operatorowe. „Zeszyty Naukowe WSP w Bydgoszczy. Studia Filologiczne 28 Filologia Polska 11”, red. A. Otfinowski, Bydgoszcz 1992, 67–79.
8.Otfinowski Andrzej. Konstrukcje orzeczeniowe z transformą gerundialną bez przyimka i z przyimkami: dla, do. Bydgoszcz, Wydawnictwo Uczelniane WSP 1976.
9.Otfinowski Andrzej. O konstrukcjach typu: zdarza się, że... „Zeszyty Naukowe WSP w Bydgoszczy. Studia Filologiczne 9 Filologia Polska”, 167–177.
10.Otfinowski Andrzej. Z zagadnień transformacyjnego opisu elementarnych struktur zdaniowych. Bydgoszcz, Wydawnictwo Uczelniane WSP 1982.
11.Otfinowski Andrzej. Z zagadnień transformacyjnego opisu złożonych struktur zdaniowych. Elementarne struktury zdaniowe prymarnie matrycowe. Bydgoszcz, Wydawnictwo Uczelniane WSP 1986.
12.Tomasz Nowak. Przegląd badań z zakresu semantyki językoznawczej prowadzonych w Polsce po 1989 roku. „Język Polski” XCV, z. 1–2, 13–30.
13.Topolińska Zuzanna (red.). Gramatyka współczesnego języka polskiego. Składnia. Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1984.
14.Willim Ewa. O przyczynach zmian głównych kierunków badawczych w gramatyce generatywnej Noama Chomsky’ego (1957–2007). W: Współczesne językoznawstwo generatywne. Podstawy metodologiczne, red. Piotr Stalmaszczyk, Łódź: Primum Verbum 2012, 18–86.
15.Żmigrodzki Piotr. Właściwości składniowe analitycznych konstrukcji werbo-nominalnych w języku polskim. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego 2000.