Studia Językoznawcze

synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny


ISSN: 1730-4180    eISSN: 2353-3161    OAI    DOI: 10.18276/sj.2026.24-18
CC BY-SA   Open Access   ERIH PLUS

Issue archive / t. 24, 2025
Wokół frazeologizmu odkleić się, odklejać się od rzeczywistości jako wyrazu stanu psychicznego człowieka
(Around the phraseologism odkleić się, odklejać się od rzeczywistości (peel away from reality) as an expression of human mental state)

Authors: Anna Piotrowicz-Krenc ORCID
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Małgorzata Witaszek-Samborska ORCID
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Keywords: lexis phraseology neosemantisms
Whole issue publication date:2026-02
Page range:14 (287-300)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstract

The aim of the article is to present several new lexical units (phraseologisms and single lexemes) in contemporary Polish. The authors, using the structuralist and pragmalinguistic paradigms, present the mechanism of the emergence in Polish at the turn of the 20th and 21st centuries of the phrases odkleić się, odklejać się od rzeczywistości, odklejenie się od rzeczywistości i odklejony od rzeczywistości (also with variant components od świata, od życia, od ramy), and then the contextual independence of the verb odkleić się – odklejać się in the meaning ‘to have problems with sensible reasoning; to behave strangely, irrationally; to live in illusions’. They also discuss the productivity of this neosemantism as a derivational base for the originally youthful, and today colloquial noun word formations: odklejka (and from this odkleja), odklejony (effect of substantivization), odklejeniec and odklejus.
Download file

Article file

Bibliography

1.Baniecka Ewa. „Gwara młodzieżowa jako odmiana współczesnej polszczyzny – próba charakterystyki”. Studia Gdańskie. Wizje i rzeczywistość, 5 (2008), 157–169.
2.Bąba Stanisław. Innowacje frazeologiczne współczesnej polszczyzny. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 1989.
3.Corpus of Contemporary American English (COCA), https://www.english-corpora.org/coca (dostęp: 11.04.2024).
4.Dzienisiewicz Daniel, Graliński Filip, Świetlik Karol. „System Odkrywka jako innowacyjne narzędzie informatyczne do badania polskiej leksyki potocznej. Przykłady zastosowania”. W: Kultura Komunikacji Językowej 5: Kultura komunikacji potocznej w językach słowiańskich, red. Anna Piotrowicz, Małgorzata Witaszek-Samborska, Krzysztof Skibski. Poznań: Wydawnictwo Nauka i Innowacje, 2018, 35-49.
5.FBL – FBL Risercz, http://odkrywka.pl (dostęp: 11.04.2024).
6.Graliński Filip. Against the Arrow of Time. Theory and Practice of Mining Massive Corpora of Polish Historical Texts for Linguistic and Historical Research. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2019.
7.Graliński Filip, Dzienisiewicz Daniel, Wierzchoń Piotr. „U bram lingwistycznej szczęśliwości, czyli kulisy projektu Odkrywka: cyfrowe zasoby kultury jako źródło mas danych językowych”. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Sociologica, 1 (2017), 51-62.
8.Graliński Filip, Wierzchoń Piotr. „Odkrywka, czyli leksykografia diachroniczna live”. W: Między teorią a praktyką. Metody współczesnej leksykografii, red. Mirosław Bańko, Halina Karaś. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2018, 59-69
9.https://crispa.uw.edu.pl/object/files/4380/display/Default (dostęp: 11.04.2024).
10.https://gazetaolsztynska.pl/889827,Znamy-Mlodziezowe-Slowo-Roku-2022.html (dostęp: 11.04.2024).
11.https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/18629/edition/33906/content (dostęp: 11.04.2024).
12.https://obserwatorium-mlodziezy.ujk.edu.pl/haslo/odklejka-odkleja (dostęp: 11.04.2024).
13.https://sjp.pwn.pl/mlodziezowe-slowo-roku/haslo/odklejka;9285765.html (dostęp: 11.04.2024).
14.http://www.vasisdas.pl (dostęp: 11.04.2024).
15.Kłosińska Anna, Sobol Elżbieta, Stankiewicz Anna (oprac.). Wielki słownik frazeologiczny PWN z przysłowiami. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005.
16.KWJP – Korpus Współczesnego Języka Polskiego, https://kwjp.pl/query_corpus/21 (dostęp: 11.04.2024).
17.Liberek Jarosław. „Norma językowa jako fakt społeczny fundowany na uzusie. Uwagi w kontekście Słownika właściwych użyć języka”. Język Polski, 2 (2021), 34-48.
18.Merriam Webster Dictionary, https://www.merriam-webster.com/dictionary/dictionary (dostęp: 11.04.2024).
19.MoncoPL – http://monco.frazeo.pl (dostęp: 11.04.2024).
20.News on the Web (NOW), https://www.english-corpora.org/now (dostęp: 11.04.2024).
21.NKJP – Narodowy Korpus Języka Polskiego, https://nkjp.pl (dostęp: 11.04.2024).
22.Ożóg Kazimierz. „Uwagi o języku współczesnej młodzieży – między kodem ograniczonym a kodem rozwiniętym”. Słowo. Studia językoznawcze, 8 (2017), 163-181.
23.Pachowicz Małgorzata. Leksyka młodzieży. Tradycja, rozwój, kreatywność. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2018.
24.Pęzik Piotr. „Budowa i zastosowania korpusu monitorującego MoncoPL”. Forum Lingwistyczne, 7 (2020), 133-150.
25.SJPD – Doroszewski Witold (red.). Słownik języka polskiego, t. I–XI. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”, 1958–1969, https://doroszewski.pwn.pl/haslo/oderwa%C4%87 (dostęp: 11.04.2024).
26.SSM – Słownik slangu i mowy potocznej. Miejski.pl, https://www.miejski.pl (dostęp: 11.04.2024).
27.Urban Dictionary, https://www.urbandictionary.com (dostęp: 11.04.2024).
28.Wileczek Anna. „Gry (nie)dosłownością w socjolekcie młodzieżowym”. Socjolingwistyka, 28 (2014), 153-164.