Studia Paradyskie


ISSN: 0860-8539     eISSN: 2956-4204    OAI    DOI: 10.18276/sp.2025.35-06
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ

Issue archive / 35/2025
Prawnoadministracyjne implikacje wystąpienia z Kościoła katolickiego
(Legal and Administrative Implications of Defection from the Catholic Church)

Authors: Dariusz Mazurkiewicz ORCID
Wydział Teologiczny Uniwersytetu Szczecińskiego
Keywords: canon law administrative law formal defection from the Catholic Church personal data protection
Whole issue publication date:2025-07
Page range:15 (99-113)
Cited-by (Crossref) ?:
Downloads ?: 63

Abstract

Defection from the Catholic Church - whether formal or factual - entails consequences under canon law, specifically the incurrence of a latae sententiae excommunication, which suspends the baptized person from the rights granted to them by the Church. Some individuals seek for this act of defection to produce effects also in the state legal order. In particular, they demand that ecclesiastical legal persons be obliged to correct the defector’s personal data in the baptismal register, to cease processing their personal data, and to recognize the effectiveness of a declaration of defection submitted in a form other than that prescribed by canon law. Due to the refusal of ecclesiastical entities to comply with such requests, these matters have been brought before administrative courts. The consistent jurisprudence of the Supreme Administrative Court confirms that state authorities responsible for personal data protection are not competent to assess the validity of an act of defection from the Catholic Church and may not issue administrative decisions ordering entries to be made in baptismal registers maintained by ecclesiastical legal persons. This position is based on the principle of autonomy and independence of the State and the Catholic Church, as enshrined both in the legal system of the Republic of Poland and in universal and particular canon law.
Download file

Article file

Bibliography

1.1. Źródła prawa:
2.Benedykt XVI, List apostolski motu proprio „Omnium in mentem” na temat zmian w Kodeksie Prawa Kanonicznego, „L’Osservatore Romano. Wydanie Polskie”, 31 (2010) 5, s. 13-14.
3.Codex Iuris Canonici, auctoritate Joannis Pauli PP. II promulgatus, „Acta Apostolicae Sedis” 75 (1983), pars II, s. 1-317, zaktualizowany przekład na język polski zatwierdzony podczas 391. Zebrania Plenarnego Konferencji Episkopatu Polski uchwałą nr 19/391/2022 z dnia 14 marca 2022 r.
4.Dyrektywa Parlamentu Europejskiego oraz Rady Unii Europejskiej Nr 95/46 z 24.10.1995 r. o ochronie osób w związku z przetwarzaniem danych osobowych oraz o swobodnym obiegu tych danych, Dz. U. UE. L. z 1995 r., 281.31.
5.Konferencja Episkopatu Polski, Dekret ogólny Konferencji Episkopatu Polski w sprawie wystąpień z Kościoła oraz powrotu do wspólnoty Kościoła (7.10.2015), „Akta Konferencji Episkopatu Polski” 27 (2015), s. 101-104.
6.Konferencja Episkopatu Polski, Dekret ogólny w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych w Kościele katolickim wydany przez Konferencję Episkopatu Polski, w dniu 13 marca 2018 r., podczas 378. Zebrania Plenarnego w Warszawie, na podstawie kan. 455 Kodeksu Prawa Kanonicznego, w związku z art. 18 Statutu KEP, po uzyskaniu specjalnego zezwolenia Stolicy Apostolskiej z dnia 3 czerwca 2017 r., „Akta Konferencji Episkopatu Polski” 30 (2018), s. 31-45.
7.Konferencja Episkopatu Polski, Ochrona danych osobowych w działalności Kościoła katolickiego w Polsce. Instrukcja opracowana przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych oraz Sekretariat Konferencji Episkopatu Polski z dnia 23 września 2009 r., „Akta Konferencji Episkopatu Polski” 16 (2009) 2, s. 53-59.
8.Konferencja Episkopatu Polski, Zasady postępowania w sprawie formalnego aktu wystąpienia z Kościoła, „Akta Konferencji Episkopatu Polski” 14 (2008), s. 89-91.
9.Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską, podpisany w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r., Dz. U. 1998 Nr 51, poz. 318.
10.Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz. U. 1997 Nr 78, poz. 483.
11.Oświadczenie Rządowe z dnia 26 stycznia 1998 r. w sprawie Deklaracji Rządu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 kwietnia 1997 r. w celu zapewnienia jasnej wykładni przepisów Konkordatu między Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską, podpisanego w Warszawie w dniu 28 lipca 1993 r., M. P. z 1998 r., Nr 4, poz. 51.
12.Papieska Rada ds. Tekstów Prawnych, List Okólny z dnia 13 marca 2006 r., „Miesięcznik Pasterski Płocki”, 91 (2006), s. 242-244.
13.Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego I Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE, Dz. U. UE L 199 z 4.05.2016 r., s. 1.
14.Ustawa o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 r., t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 677.
15.Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych, t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1781.
16.Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 265.
17.Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1966.
18.Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061, 1237.
19.Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 274.
20.Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1294/17, LEX nr 2676051.
21.Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2691/15, LEX nr 2036057.
22.2. Literatura:
23.Adamczyk J., Księgi parafialne w świetle obowiązujących przepisów, „Wrocławski Przegląd Teologiczny” 24 (2016) 2, s. 167-184.
24.Adamczyk T., Mąkosa P., Przemiany religijności w społeczeństwie polskim, „Verbum Vitae” 42 (2024) 1, s. 1-15.
25.Czelny M., Ochrona danych osobowych w działalności Kościoła katolickiego w Polsce, „Studia z Prawa Wyznaniowego” 14 (2011), s. 241-268.
26.Janik C., Zasada niezależności i autonomii państwa i Kościoła w swoim zakresie naczelną zasadą Konkordatu, w: Konkordat Polski 1993, red. M. Winiarczyk-Kossakowska, C. Janik, P. Borecki, Warszawa 2019, s. 72-85.
27.Kosek M., Czy możliwa jest recepcja niemieckiego modelu podatku kościelnego w Polsce?, „Forum Kanoniczne” 7 (2006), s. 49-62.
28.Kościelny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, Podręcznik ochrony danych osobowych w kościele katolickim. Komentarze, wyjaśnienia, wzory i wskazówki dla administratorów danych osobowych (głównie parafii) oraz inspektorów ochrony danych publicznych kościelnych osób prawnych, Podrecznik_wersja_3-RODO.pdf, archiwum autora.
29.Ochman A., Sekularyzacja i przemiany religijności w Polsce po 1989 roku w świetle badań społecznych, w: Wiara i niewiara w Kościół. Wyzwania kryzysu i poszukiwanie dróg jego przezwyciężenia , red. K. Glombik, Opole 2023.
30.Polskie prawo konstytucyjne, red. W. Skrzydło i in., Lublin 2008, s. 108-111.