
Autobiografia Literatura Kultura Media
Żydowsko-amerykański komiks (auto)biograficzny: powieść graficzna czy pamiętnik graficzny?
DOI: 10.18276/au.2017.1.8-09
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 2353-8694 |
| Autorzy: |
Elżbieta
Klimek-Dominiak
Uniwersytet Wrocławski |
| Słowa kluczowe: | (auto)biografia powieść graficzna pamiętnik graficzny żydowsko-amerykański komiks alternatywny komiks |
| Data wydania numeru / monografii: | 2017 |
| Liczba stron: | 12 (121-132) |
| OAI-PMH: | Metadane |
| Cited-by (Crossref) ?: | Włącz JavaScript, aby pobrać dane cytowań. |
Abstrakt
Pierwsze polskie zbiorowe wydanie Mausa Arta Spiegelmana w trzydziestą rocznicę oryginalnej
publikacji zbiegło się w czasie ze spóźnioną polską debatą o różnicach pomiędzy
komiksem a powieścią graficzną pomijającą protesty autora/rysownika przeciw klasyfikowaniu
jego nagradzanej żydowsko-amerykańskiej (auto)(bio)graficznej narracji jako literatury
pięknej i powieści graficznej. Skoro amerykańscy teoretycy i teoretyczki medium komiksowego
zidentyfikowali tendencję do nadużywania określenia „powieść graficzna” z powodu
prestiżu i względów komercyjnych, warto by również polscy krytycy i krytyczki graficznych
narracji rozważyli stosowanie takich kategorii jak (auto)biograficzna powieść graficzna
i graficzny pamiętnik. Graficzne pamiętniki problematyzujące wpływ rasowych, klasowych
i płciowych hierarchii na proces powstawania hybrydycznych tożsamości etnicznych stanowią
ważny wkład wielu uznanych amerykańskich rysowników i rysowniczek pochodzenia
żydowskiego aktywnych w nurcie undergroundowego lub alternatywnego komiksu. Polskie
antologie mogłyby też uwzględniać perspektywę autobiograficzną i stosowanie nowych, bardziej
precyzyjnych terminów odmian gatunkowych w klasyfikacji tekstów intermedialnych.
Podgląd PDF
Bibliografia (32)
- Baetens, Jan, Hugo Frey. The Graphic Novel: An Introduction. New York: Cambridge University Press, 2015.
- Barry, Lynda. One! Hundred! Demons! Montreal: Drawn & Quarterly, 2017.
- Bikont, Piotr. „Kto się boi myszy?”. Przekrój, 8.04.2001, 5. Dostęp 11.07.2017. http://mbc.malopolska.pl/Content/90385/przekroj_2001_014.pdf.
- Chute, Hillary L. „Comics as Literature? Reading Graphic Narrative”, PMLA 123 (2) (2008): 452–465. Dostęp 8.07.2017. https://www.jstor.org/stable/25501865?seq=1#page_scan_tab_contents.
- Chute, Hillary L. Graphic Women: Life Narrative and Contemporary Comics. New York: Columbia University Press, 2010.
- Chute, Hillary L. Outside the Box: Interviews with Contemporary Cartoonists. Chicago: The University of Chicago Press, 2014.
- Chute, Hillary L. Disaster Drawn: Visual Witness, Comics, and Documentary Form. Cambridge: The Belknap Press of Harvard University, 2016.
- Czermińska, Małgorzata. Autobiograficzny trójkąt. Świadectwo, wyznanie i wyzwanie. Kraków: Universitas, 2000.
- Gajewska, Grażyna. „Słowo – obraz – pamięć w labiryntach komiksu”. Biblioteka 21 (2008), 12: 101–115.
- Gardner, Gared. „Autography’s Biography”. Biography 31 (2008), 1: 1–26.
- Hagedorn, Wanda, Jacek Frąś. Totalnie nie nostalgia. Memuar. Warszawa: Wydawnictwo Komiksowe Kultura Gniewu, 2017.
- Konefał, Sebastian Jakub. Wstęp do Powieści graficzne. Leksykon, red. Sebastian Jakub Konefał, Warszawa: timof i cisi wspólnicy, 2015.
- Lightman, Sarah. Graphic Details: Jewish Women’s Confessional Comics in Essays and Interviews. Jefferson: McFarland, 2014.
- Lightman, Sarah, Michael Kamine. Wystawa Graphic Details: Confessional Comics by Jewish Women. The Jewish Daily Forward. Dostęp 25.05.2017. http://forward.com/graphic-details/.
- Łysak, Tomasz. „Contemporary Debates on the Holocaust in Poland: The Reception of Art Spiegelman’s ‘Graphic Novel’ Maus”. Polin: A Journal of Polish-Jewish Studies 21 (2008): 469–479.
- Masłoń, Krzysztof. „Myszy i ludzie”. Rzeczpospolita 104 (2001): D4.
- „Maus. Opowieść ocalałego. Rozmawiają: Paweł Kierzniewski, Agnieszka Lichnerowicz, Adam Ozga, Dionisios Sturis, Paweł Sulik, Patrycja Wanat, Łukasz Wojtusik”. Poczytalni. TokFm, 7.01.2017. Dostęp 1.10.2017. http://audycje.tokfm.pl/podcast/-Maus-Opowiesc-ocalalego-Rozmawiaja-Lukasz-Wojtusik-Ewelina-Szymczak-Aneta-Pytrus-Adam-Ozga-Agnieszka-Lichnerowicz/45125.
- Oksman, Tahneer. „How Come Boys Get to Keep Their Noses?”: Women and Jewish American Identity in Contemporary Graphic Memoirs. New York: Columbia University Press, 2016.
- „Powieść brukowa”. W: Słownik terminów literackich, red. Janusz Sławiński, 383. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1989.
- Precup, Mihaiela. The American Graphic Memoir. An Introduction. Bucureşti: Editura Universităţii din Bucureşti, 2013.
- Pstrągowski, Tomasz. „Polski komiks autobiograficzny”. Autobiografia 5 (2015), 5: 33–47.
- Rogowski, Zbigniew K. „Antypolski zwierzyniec: Korespondencja z Chicago”, Gazeta Polska 38 (1997): 17.
- Royal, Derek Parker. „Drawing Attention: Comics as a Means of Approaching U.S. Cultural Diversity”. W: Teaching Comics and Graphic Narratives: Essays on the Theory, Strategy and Practice, red. Lang Dong, 67–79. Jefferson: McFarland, 2012.
- Spotkanie z Wandą Hagedorn i Jackiem Frąsiem. Facebook: Wydawnictwo Komiksowe. Transmisja wideo ze spotkania w Klubie Proza. Wrocław 23.05.2017. Dostęp 1.10.2017. https://www.facebook.com/totalnienienostalgia/.
- Szyłak, Jerzy. „O powieściach graficznych”. W: Powieści graficzne. Leksykon, red. Sebastian Jakub Konefał, 15–28. Warszawa: timof i cisi wspólnicy, 2015.
- Traczyk, Michał. „Art Spiegelman. Maus Opowieść Ocalałego”. W: Powieści graficzne. Leksykon, red. Sebastian Jakub Konefał, 224–226. Warszawa: timof i cisi wspólnicy, 2015.
- Weschler, Laurence. „Field Notes. Pig Perplex”. Lingua Franca 11 (2001), 5. Dostęp 11.07.2017, http://linguafranca.mirror.theinfo.org/print/0107/field_notes.html.
- Whitlock, Gillian. „Autographics: The Seeing ‘I’ of the Comics”. MFS Modern Fiction Studies 52 (2006), 4: 965–979.
- Wodiczko, Krzysztof. Wodiczko Socjoestetyka. Rozmawia Adam Ostolski. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2015.
- Wróbel, Olga. „Z szuflady na barykady”. Znak 745 (2017): 100–105.
- Wróblewski, Michał. „Wstępna charakterystyka powieści graficznej. W stronę genologii humanistycznej”. Zagadnienia Rodzajów Literackich 53 (2010), 1–2: 153–181. Dostęp 8.07.2017. http://hdl.handle.net/11089/17122.
- Zawrotny, Przemysław. „Powieść graficzna jako zjawisko”. W: Powieści graficzne. Leksykon, red. Sebastian Jakub Konefał, 53–61. Warszawa: timof i cisi wspólnicy, 2015.



