Colloquia Theologica Ottoniana

ISSN: 1731-0555    eISSN: 2353-2998    OAI    DOI: 10.18276/cto.2025.41-05
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ

Issue archive / 41/2025
Liturgia jako ostoja wiary wobec zmienności świata. Refleksja w perspektywie listu apostolskiego o formacji liturgicznej "Desiderio desideravi"
(The Liturgy as a Bastion of Faith amid the Flux of the World: A Theological Reflection in the Light of the Apostolic Letter "Desiderio desideravi" on Liturgical Formation)

Authors: Jakub Trendowicz ORCID
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu | Wydział Teologiczny
Keywords: liturgy pope Francis formation modern world secularism
Whole issue publication date:2025-12
Page range:16 (73-88)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstract

The liturgy, which is the public worship of the Church, is a space characterized by objectivity and harmony. It is not focused solely on individual attitudes but assumes a process of unification as a community which, based on specific rites, participates in continuous celebration (anamnesis). The divine nature of liturgical rites also emphasizes the aspect of “encounter.” The liturgy, which can be vividly described as a “feast,” provides a space for encounter and the realization of the act of faith. Despite its focus on active, conscious, and fruitful participation in worship, for example through the introduction of national languages, liturgical action still very often remains incomprehensible to individual believers. In this context, Pope Francis, in his apostolic letter Desiderio desideravi, appealed for a renewed reflection on the liturgical formation provided by the Church. Based on Pope Francis’ document, the article aims to show the importance of preserving liturgical forms of prayer in opposition to widespread socio-cultural trends that have a degrading effect on the understanding of classical cult spirituality. This will highlight the important role of liturgy as a space that not only points to pedagogical elements, but also to the perspective of holistic spiritual growth of the human person. In view of this, the constitutive role of liturgical formation will be shown, which, as a process of education for conscious participation in worship, did not stop with the Second Vatican Council, but continues in the 21st century.
Download file

Article file

Bibliography

1.Benedykt XVI, Encyklika „Deus caritas est”, https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/pl/encyclicals/documents/hf_ben-xvi_enc_20051225_deus-caritas-est.html [dostęp: 10.08.2025].
2.Benedykt XVI, Posynodalna adhortacja apostolska „Sacramentum caritatis”, https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/pl/apost_exhortations/documents/hf_ben-xvi_exh_20070222_sacramentum-caritatis.html [dostęp: 10.08.2025].
3.Beyga P., Problem obecności i teologii języka łacińskiego w liturgii rzymskiej pięćdziesiąt lat po II Soborze Watykańskim, „Teologia w Polsce” 11 (2017) 2, s. 153–166.
4.Biblia Tysiąclecia. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Pallottinum, Poznań 2024.
5.Brzeziński D., Human dimension of the Christian liturgy, „Teologia i Człowiek” 48 (2019) 4, s. 71–89.
6.Dobrzyniak M., P. Radzyński, Sacrum profokowane – mystērion vs. happening. Koegzystencja religii i kultury masowej, „Colloquia Theologica Ottoniana” 1 (2012), s. 189–206.
7.Franciszek, Adhortacja apostolska „Evangelii gaudium”, https://www.vatican.va/content/francesco/pl/apost_exhortations/documents/papa-francesco_esortazione-ap_20131124_evangelii-gaudium.html [dostęp: 10.08.2025].
8.Franciszek, List apostolski „Desiderio desideravi”, https://opoka.org.pl/files/24.bkt/08/11/19/396103_Mi4C_List_desideriodesideravi.pdf [dostęp: 10.08.2025]
9.Goliszek P., Liturgia żywą katechezą, „Roczniki Liturgiczno-Homiletyczne” 1 (2009), s. 117–131.
10.Grabowski T., Przedmowa, w: D. Hildebrand, Liturgia a osobowość, tłum. M. Grabowska, Wydawnictwo M, Kraków 2014, s. 9–16.
11.Guardini R., Akt liturgiczny i obecne zadania formacji liturgicznej, w: R. Guardini, Liturgia i formacja liturgiczna, tłum. P. Napiwodzki, Wydawnictwo WAM, Kraków 2022, s. 21–29.
12.Guardini R., Formacja liturgiczna, w: R. Guardini, Liturgia i formacja liturgiczna, tłum. P. Napiwodzki, Wydawnictwo WAM, Kraków 2022, s. 31–123.
13.Guardini R., Modlitwa Pańska, tłum. M. Labiś, Wydawnictwo Salwator, Kraków 2003.
14.Guardini R., O duchu liturgii, tłum. M. Wolicki, Polskie Towarzystwo Teologiczne, Kraków 1996.
15.Guardini R., O misterium liturgicznym, w: R. Guardini, Liturgia i formacja liturgiczna, tłum. P. Napiwodzki, Wydawnictwo WAM, Kraków 2022, s. 125–169.
16.Guardini R., Słowo w kwestii liturgicznej, w: R. Guardini, Liturgia i formacja liturgiczna, tłum. P. Napiwodzki, Wydawnictwo WAM, Kraków 2022, s. 185–203.
17.Hildebrand D., Liturgia a osobowość, tłum. M. Grabowska, Wydawnictwo M, Kraków 2014.
18.Jeziorski S., Eucharystia krok po kroku, Na Jej Głowie, Tyczyn 2021.
19.Kaproń K.M., Magisterium Papieża Franciszka dotyczące liturgii, „Łódzkie Studia Teologiczne” 32 (2023) 4, s. 13–27.
20.Katechizm Kościoła Katolickiego, Pallottinum, Poznań 1994.
21.Konferencja Episkopatu Polski, Dyrektorium duszpasterstwa służby liturgicznej, Wydawnictwo Światło-Życie, Warszawa 2008.
22.Konstytucja o liturgii świętej Sacrosanctum concilium, Rzym 1963.
23.Korsan P., Narzędzia anamnetycznej obecności Chrystusa w liturgii Kościoła. Refleksja na temat roku liturgicznego i teorii znaku-symbolu liturgicznego w świetle adhortacji apostolskiej Desiderio desideravi papieża Franciszka, „Liturgia Sacra” 30 (2024) 2, s. 115–134.
24.Kwiatkowski D., Liturgical pedagogy of faith in the apostolic leaf of Pope Francis Desiderio Desideravi, „Pedagogika Katolicka” 33a (2023) 3, s. 22–32.
25.Makowski D., Ordo Missae z 1965 roku jako wyraz odnowy liturgicznej, „Wrocławski Przegląd Teologiczny” 32 (2024) 2, s. 269–290.
26.Miazek J., Posoborowa odnowa liturgii w Polsce, „Studia Theologica Varsaviensia” 25 (1987) 2, s. 238–252.
27.Migut B., The Liturgy from the Perspective of Pope Francis’s Apostolic Letter Desiderio Desideravi, „Collectanea Theologica” 95 (2025) 2, s. 341–357.
28.Missale Romanum. Editio reimpressio emendata, Roma 2008.
29.Mojzeš M., Lettera „Desiderio desideravi” del Papa Franceso come una nuova sfida per la formazione liturgica, „Polonia Sacra” 27 (2023) 3, s. 137–150.
30.Nadolski B., Msza święta, Wydawnictwo WAM, Kraków 2005.
31.Napiórkowski A., Współczesny sekularyzm a teologia sekularyzacji, „Studia Nauk Teologicznych PAN” 9 (2014), s. 11–36.
32.Nowak J., Liturgia genetycznie wpisana w Kościół, „Liturgia Sacra” 24 (2018) 1, s. 5–16.
33.Nowakowski P., Wymiar kulturowy formacji liturgicznej, „Polonia Sacra” 27 (2023) 3, s. 37–50.
34.O`Malley T.P., Liturgia i nowa ewangelizacja. Praktykowanie sztuki ofiarnej miłości, tłum. L. Bigaj, Wydawnictwo WAM, Kraków 2021.
35.Ratzinger J., Czterdzieści lat Konstytucji o liturgii świętej, w: Sakrament i misterium. Teologia liturgii, tłum. A. Głos, Fundacja Dominikański Ośrodek Liturgiczny, Kraków 2018, s. 135–153.
36.Ratzinger J., Duch liturgii, tłum. E. Pieciul, Wydawnictwo AA, Kraków, 2019.
37.Sławiński H., „Homilie to często klęska”. Konieczność poprawy jakości homilii, „Polonia Sacra” 27 (2023) 3, s. 79–104.
38.Warwarko B., Język liturgiczny jako narzędzie transcendentnego wymiaru człowieka, „Język. Religia. Tożsamość” 26 (2022) 2, s. 37–53.