Wprowadzenie do studiów o niepełnosprawności

Geneza, nurty, perspektywy


ISBN: 978-83-7972-947-0    ISBN (online): 978-83-7972-948-7 OAI    DOI: 10.18276/978-83-7972-948-7
CC BY-SA   Open Access 

.

Year:2025
Field:Field of Social Sciences
Discipline:pedagogy
Authors: Marcin Wlazło ORCID
Uniwersytet Szczeciński

Information

Electronic version of the publication available under CC BY-SA 4.0 license after 12 months from the date of release: June 2025

Printed version of the publication can be purchased in the store of the University of Szczecin Press: wn.usz.edu.pl/sklep/

Abstract

Introduction to Disability Studies: Origins, Trends, Perspectives

The book has the form of an original textbook, presenting and organizing issues related to the origins, main trends and perspectives of disability studies. The position was adopted that disability is treated as a complex, evolving social, political and cultural phenomenon, and interdisciplinary research on disability should be conducted in a participatory and emancipatory paradigm. This means that disability studies are the culmination of the social and scientific movement of people with disabilities and reflect the interpenetration of activism and scientific activity focused on multifaceted, including intersectional, research of the phenomenon of disability. The genesis of disability studies is presented in two key dimensions, i.e. the activities of the UPIAS organization and the formation of the British social model of disability, and the North American approach related to the activities of the movement for the rights of people with disabilities and the formulation of the assumptions of the minority and cultural model of disability.

The concept of division and terminological explanations proposed by Dan Goodley (2011, 2014, 2017) was adopted as the basis for distinguishing both traditional and new models of disability. Within the framework of traditional models of disability, four key approaches were thus presented: the British social model (social barriers), the North American minority and cultural models, and the Nordic relational model. The four new models are related to the formulation of a critical approach within disability studies, both to undermining some of the assumptions of traditional models and to going beyond the rich countries of Western Europe and North America in the study of disability and the experiences of people with disabilities. New, post-orthodox models of disability studies are Crip Studies, Global South Studies, Critical Studies of Ableism, and Dis/ability Studies.

The third part of the study presents the main trends in contemporary disability studies. Both foreign and Polish studies were used, which fit into a separate subject matter directing theoretical analyses and research on disability. The main criterion for the selection of source texts was not only the marked placement of their authors within a given trend but also their identification with the general theoretical and methodological assumptions of disability studies. Therefore, the following selected trends in contemporary disability studies are presented: anthropological, economic, feminist, educational, Central European, disability justice, and ecological.

The last part focuses on the assumptions of posthumanist disability studies and the connection of their transhumanist aspect with the description of the relationship between disability and technology. In this way, both the latest approaches to the study of the phenomenon of disability and those resulting directly from the description of contemporary issues and current perspectives of disability studies are outlined and presented, with particular emphasis on the growing importance of technology in human life in the mid-third decade of the twenty-first century.

Bibliography

1.Abbas, J. (2017). Economy, exploitation and intellectual disability. W: R. Malhotra (red.), Disability Politics in Global Economy. Essays in Honour of Marta Russell. Oxfordshire: Routledge.
2.Ahmed, S. (2012). On Being Included: Racism and Diversity in Institutional Life. Durham– London: Duke University Press.
3.Ainscow, M., Miles, S. (2008). Making Education for All inclusive: where next? „Prospects” 1, 15–34.
4.Americans with Disabilities Act (1990). https: /s3.amazonaws. com/NARAprodstorage/opastorage/live/88/374/6037488/content/arcmedia/presidentiallibrar ies/exhibits/disabilities/ADA_Signed_Act.pdf (23.04.2024).
5.Asch, A., Fine, M. (1988). Introduction: beyond pedestals. W: M. Fine, A. Asch (red.), Women with disabilities: Essays in Psychology, Culture, and Politics. Philadelphia: Temple University Press.
6.Baglieri, S. i in. (2011). Disability Studies in Education: The Need for a Plurality of Perspectives on Disability. „Remedial and Special Education” 32 (4), 267−278. DOI: 10.1177/0741932510362200.
7.Bakke, M. (2010). Posthumanizm: człowiek w świecie większym niż ludzki. W: J. Sokolski (red.), Człowiek wobec natury. Humanizm wobec nauk przyrodniczych (s. 337−357). Warszawa: Wydawnictwo Neriton.
8.Bakke, M. (2015). Bio-transfiguracje. Sztuka i estetyka posthumanizmu. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
9.Baldwinson, T. (2019). UPIAS The Union of Physically Impaired Against Segregation (1972−1990). A public record from private files. Manchester: TBR Consulting. https://tonybaldwinson.files.wordpress.com/2019/09/2019-upias-research-notes-tony- baldwinson-isbn-9781913148010.pdf (17.04.2024) .
10.Baran, B. (1997). PostNietzsche. Kraków: Wydawnictwo Baran i Suszczyński .
11.Barnes, C. (1991). Disabled people in Britain and discrimination. London: Hurst and Co .
12.Barnes, C. (1992). Qualitative research: valuable or irrelevant? „Disability, Handicap and Society” 7 (2), 115−124 .
13.Barnes, C. (1996). Disability and the Myth of Independent Researcher. „Disability & Society” 11 (1), 107−11 0.
14.Barnes, C. (2006). Key Debates in Disability Studies. Paper 4 of the Applying Disability Studies Seminar Series. Centre of Applied Disability Studies, University of Sheffield, 15 M ay.
15.Barnes, C. (2012). Understanding the social model of disability. Past, present and future. W: A. Roulstone, C. Thomas (red.), Routledge handbook of disability studies. New York – London: Routledg e.
16.Barnes, C., Mercer, G. (1997). Breaking the Mould? An introduction to doing disability research. W: C. Barnes, G. Mercer (red.), Doing Disability Research. Leeds: The Disability Press.
17.Barnes, C., Mercer, G. (2008). Niepełnosprawność. Tłum. P. Morawski. Warszawa: Wydawnictwo Si c!.
18.Barnes, C., Sheldon, A. (2007). Emancipatory Disability Research and Special Educational Needs. W: L. Florian (red.), The Sage Handbook of Special Education. London: Sage.
19.Barnes, E. (2016). The Minority Body: A Theory of Disability. Oxford: Oxford University Press. DOI: 10.1093/acprof:oso/9780198732587.001.0001 (18.05.2024 ).
20.Battles, H. (2011). Toward Engagement: Exploring the Prospects for an Integrated Anthropology of Disability, “vis-à-vis: Explorations in Anthropology” 11 (1), 107–12 4.
21.Bauman, H.-D., Bauman, L., Murray, J.J. (red.) (2014). Deaf Gain. Raising the Stakes for Human Diversity. Minneapolis: University of Minnesota Press.
22.Bedyński, W. (2019). Liminalność krajobrazu kulturowego. „Politeja” 1 (58), 31−45. DOI: 10.12797/Politeja.16.2019.58.03
23.Begum, N. (1992). Disabled women and the feminist agenda. „Feminist Review” 40, 70−84. DOI: 10.1057/fr.1992.6
24.Berlant, L. (2007). Slow death: sovereignty, obesity, lateral agency. „Critical Inquiry” 33, 754– 780.
25.Berlant, L. (2011). Cruel optimism. Durham–London: Duke University Press.
26.Berne, P., Morales, A.L., Langstaff, D., Invalid, S. (2018). Ten Principles of Disability Justice. „Women’s Studies Quarterly” 46 (1), 227−230. DOI: 10.1353/wsq.2018.0003.
27.Bhabha, H. (1994). The Location of Culture. London and New York: Routled ge.
28.Bleakley, A. (red.) (2022). Routledge Handbook of the Medical Humanities. London: Routle dge.
29.Bogdan, R. (1988). Freak Show: Presenting Human Oddities for Amusement and Profit. Chicago: University of Chicago Press.
30.Borowska-Beszta, B. (2016). Wkład antropologii kulturowej w studia nad niepełnosprawnością. „Interdyscyplinarne Konteksty Pedagogiki Specjalnej” 15, 15–41.
31.Borowska-Beszta, B. (2008). Echa ekspresji. Kulturoterapia w andragogice specjalnej. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
32.Borowska-Beszta, B. (2012). Niepełnosprawność w kontekstach kulturowych i teoretycznych. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
33.Bourdieu, P. (1998). La précarité est aujourd’hui part out. W: P. Bourdieu, Contre-feux. Paris: Liber Raisons d’ag ir.
34.Braidotti, R. (2009). Podmioty nomadyczne. Ucieleśnienie i różnica seksualna w feminizmie współczesnym. Tłum. A. Derra. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonal ne.
35.Braidotti, R. (2012). Etyka stawania-się-niewykrywalnym. W: A. Gajewski (red.), Teorie wywrotowe. Antologia przekładów. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
36.Braidotti, R. (2014). Po człowieku. Tłum. J. Bednarek, A. Kowalczyk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
37.Braithwaite, J., Mont, D. (2009). Disability and poverty: A survey of World Bank Poverty Assessments and implications. „ALTER, European Journal of Disability Research” 3, 219− 232.
38.Bronner, S.E. (2011). Critical Theory: A Very Short Introduction. New York: Oxford University Press.
39.Brosi, G. (2012). A Tribute To Carl Oglesby, 1935–2011. „Appalachian Heritage” 40 (1), 8−9. DOI: 10.1353/aph.2012.0008
40.Brune, J. (2015). 39. Minority. W: R. Adams, B. Reiss, D. Serlin (red.), Keywords for Disability Studies (s. 122−124). New York, USA: New York University Press. DOI: 10.18574/nyu/9781479812141.003.0042.
41.Brzozowska-Brywczyńska, M. (2013). O performatywności ciał osobliwych. Trzy narracje o niepełnosprawnym ciele. „Kultura Współczesna. Teoria, Interpretacje, Praktyka” 78 (3), 7 7−89.
42.Brzozowska-Brywczyńska, M. (2017). „Why wear a prosthetics when you could become a superhero instead?” Dzieci, protezy i kilka uwag o tym, jak słownik krytycznych studiów nad niepełnosprawnością może wzbogacić język nowych studiów nad dzieciństwem. „Przegląd Socjologii Jakościowej” 13 (4), 14–28. DOI: 10.18778/1733-8069.13.4.02 (15.02.2 021).
43.Bullard R.D. (1996). Symposium: the legacy of American apartheid and environmental racism. „St. John’s J. Leg. Comment” 9, 445 –474.
44.Bullard, R.D. (2003). Confronting Environmental Racism in the 21st Century. „Race, Poverty & the Environment” 10 (1), 49–52. http://www.jstor.org/stable/4155 4377.
45.Butler, J. (1990). Gender trouble: Feminism and subversion of identity. New York, London: Routledge, Taylor & Francis.
46.Butler, J. (2004). Precarious Life: The Powers of Mourning and Violence. London: Verso.
47.Butler, J. (2008). Uwikłani w płeć. Feminizm i polityka tożsamości. Tłum. K. Krasuska. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
48.Butler, J. (2011). Bodies That Matter: On the discursive limits of „sex”. London–New York: Routledge Classics.
49.Całek, G. i in. (2021a), Nowe technologie i niepełnosprawność. W: G. Całek i in. (red.), Wirtualizacja życia osób z niepełnosprawnością. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
50.Całek, G. i in. (2021b). Wirtualizacja życia osób z niepełnosprawnością. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
51.Całek, G., Niedbalski, J., Żuchowska-Skiba, D. (red.) (2020). Jak badać zjawisko niepełnosprawności? Szanse i zagrożenia założeń teoretycznych i metodologicznych studiów nad niepełnosprawnością. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
52.Campbell, F. (2009). Contours of Ableism. The Production of Disability and Abledness. New York: Palgrave Macmillan.
53.Campling, J. (1979). Better Lives for Disabled Women. London: Virago.
54.Campling, J. (1981). Images of Ourselves: Women with Disabilities Talking. London: Routledge and Kegan Paul.
55.Castells, M. (2011). Społeczeństwo sieci. Tłum. M. Marody, K. Pawluś, J. Stawiński. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
56.CBOS (2018). Komu w Polsce żyje się najtrudniej? „Komunikat z Badań” 106. https:// www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2018/K_106_18.PDF (7.07.2 024).
57.Charlton, J. (1998). Nothing About Us Without Us: Disability Oppression and Empowerment. Berkeley, CA: University of California Press.
58.Cheu, J. (2010). Seeing Blindness On-Screen. The Blind, Female Gaze. W: S. Chivers, N. Markotić (red.), The Problem Body. Projecting Disability on Film, Columbus: Ohio State University Press.
59.Chivers, S., Markotić, N. (2010). Introduction, W: S. Chivers, N. Markotić (red.), The Problem Body. Projecting Disability on Film, Columbus: Ohio State University Press.
60.Chrzanowska, I. (2009). Zaniedbane obszary edukacji – pomiędzy pedagogiką a pedagogiką specjalną. Wybrane zagadnienia. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
61.Ciaputa, E. i in. (2014). Macierzyństwo kobiet z niepełnosprawnościami ruchu, wzroku i słuchu. „Studia Socjologiczne” 2 (213), 203 –224.
62.Clynes, M.E, Kline, N.E. (1960). Cyborgs and Space. „Astronautics” (September), 26−27, 74−76.
63.Collins, P. (2019). Intersectionality as Critical Social Theory. Durham: Duke University Press. DOI: 10.1215/9781478007098
64.Connor, D. (2014). The Disability Studies in Education Annual Conference: Explorations of Working Within, and Against, Special Education. „Disability Studies Quarterly” 34 (2). DOI: 10.18061/dsq.v34i2. 4257
65.Connor, D., Ferri, B., Annamma, S. (2015). DisCrit: Disability studies and critical race theory in education. New York: Teacher’s College Press.
66.Connor, D., Valle, J.W., Hale, Ch. (red.) (2015). Practicing disability studies in education: acting toward social change. (Disability studies in education, v. 17). New York: Peter Lang Publishing, Inc.
67.Convention on the Rights of Persons with Disabilities (2006). https://www.un.org/disabilities/ documents/convention/convention_accessible_pdf.pdf (22.04.2024).
68.Corker, M. (1998). Deaf and disabled, or deafness disabled? Towards a human rights perspective. Buckingham, Philadelphia: Open University Press.
69.Corker, M. (1999). Differences, Conflations and Foundations: The Limits to ‘accurate’ Theoretical Representation of Disabled People’s Experiences. „Disability & Society” 14 (5), 627−642. DOI: 10.1080/09687599925984
70.Creamer, D.B. (2012). Disability Theology. „Religion Compass” 6, 339−346. DOI: 10.1111/ j.1749-8171.2012.00366.x (5.05.2024).
71.Crenshaw, K. (1989). Demarginalizing the Intersection of Race and Sex: A Black Feminist Critique of Antidiscrimination Doctrine, Feminist Theory, and Antiracist Politics. „University of Chicago Legal Forum” 8 (1), 139−167. http://chicagounbound.uchicago. edu/uclf/vol1989/iss1/8 (17.04. 2024).
72.Crescendo, J., Stanton, I. (2013). Piss on Pity Complete. Disability Rights Blues, Folk, Pop, and Punk. Album muzyczny, © Copyright – Johnny Crescendo, http://www.cdbaby. com/cd/johnnycrescendo1.
73.Crow, L. (1996). Renewing the social model of disability. W: J. Morris (red.), Encounters with strangers: Feminism and disability. Rutledge: London.
74.Danforth, S., Gabel, S.L. (red.) (2006). Vital Questions Facing Disability Studies in Education. New York: Peter Lang Publishing , Inc.
75.Davis, A.Y. (2022). Kobieta, rasa, klasa. Tłum. D. Żukowski. Kraków: Wydawnictwo Karakter.
76.Davis, J. (2004). Mairian Scott Hill (mainly published as Mairian Corker) Died 22 January 2004 Aged 51 Years. „Disability & Society” 19 (3), 187–193. DOI: 10.1080/ 0968759042000224093
77.Davis, L.J. (1995). Enforcing normalcy: disability, deafness, and the body. New York: Verso.
78.Davis, L.J. (2006). The End of Identity Politics and the Beginning of Dismodernism On Disability as an Unstable Category. W: L.J. Davis (red.), The Disability Studies Reader (2nd edition). New York: Routledge.
79.Davis, L.J. (2002). Bending over Backwards: Disability, Dismodernism and other Difficult Positions. New York: New York University Press.
80.de Assis, P., Giudici, P. (red.) (2021). Machinic Assemblages of Desire: Deleuze and Artistic Research 3. Leuven: Leuven University Press. DOI: 10.2307/j.ctv1595mb9
81.De Witt, J.C. (1991). The role of technology in removing barriers. „The Milbank Quarterly” 69 (sup. 1–2), 313–332. PMID: 1837838
82.Deleuze, G., Guattari, F. (1987). A Thousand Plateaus: Capitalism and Schizophrenia. Minneapolis: University of Minnesota Press.
83.Deleuze, G., Guattari, F. (2015). Tysiąc plateau. Tłum. J. Bednarek. Warszawa: Fundacja Nowej Kultury Bęc Zmiana.
84.Derrida, J. (2007), Pozycje. Tłum. A. Dziadek. Katowice: Wydawnictwo F A-art.
85.Dobransky, K., Hargittaib, E. (2016). Unrealized Potential: Exploring the Digital Disability Divide. „Poetics” 58, 18–28. DOI: 10.1016/j.poetic.2016.08.003
86.Dossa, P. (2009). Racialized bodies, disabling worlds: storied lives of immigrant Muslim women. Toronto: University Press.
87.Edgerton, R.B. (1967). The cloak of competence: Stigma in the lives of the mentally retarded. Berkeley, CA: University of California Press.
88.Eide, A.H., Ingstad, B. (red.) (2011). Disability and poverty: a global challenge. Bristol: Policy Press.
89.Ellis, K., Kent, M. (2011). Disability and New Media. New York–London: Routledge.
90.Fatnowna, S., Pickett, H. (2003). Establishing protocols for an indigenous-directed process: Perspectives from Australia and the region. W: C. Alum, O. Hoppers (red.), Indigenous knowledge and the integration of knowledge systems: Towards a philosophy of articulation (s. 67–95). Claremont, South Africa: New Africa Education.
91.Fay, B. (1987). Critical social science. Ithica, NY: Cornell University Press.
92.Ferguson, Ph.M., Nusbaum, E. (2012). Disability Studies: What Is It and What Difference Does It Make? „Research & Practice for Persons with Severe Disabilities” 37 (2), 70–80.
93.Fineman, M. (2008). The vulnerable subject: anchoring equality in the human condition. „Yale Journal of Law & Feminism” 20, 1−23.
94.Finkelstein, V. (1980). Attitudes and Disabled People. New York: World Rehabilitatio n Fund.
95.Foley, A., Ferri, B.A. (2012). Technology for people, not disabilities: ensuring access and inclusion. „Journal of Research in Special Educational Needs” 12, 192−200. DOI: 10.1111/j.1471-3802.2011.01230.x.
96.Foucault, M. (1998). Nadzorować i karać. Tłum. T. Komendant, Warszawa: Wydawnictwo Aletheia.
97.Foucault, M. (1999). Narodziny kliniki. Tłum. P. Pieniążek. Warszawa: Wydawnictwo KR.
98.Foucault, M. (2010). Bezpieczeństwo, terytorium, populacja. Tłum. M. Herer. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
99.Foucault, M. (2011). Narodziny biopolityki. Tłum. M. Herer, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
100.Fraser, N. (1995). From Redistribution to Recognition? Dilemmas of Justice in a “Post- Socialist” Age. „New Left Review”, 212 (July/August), 68–93.
101.Fraser, N. (1997). Justice Interruptus: Critical Reflections on the “Postsocialist” Condition. New York: Routledge.
102.Frigg, R., Hartmann, S. (2009). Models in science. W: E.N. Zalta (red.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy (winter 2009 edition), http://plato.stanford.edu/archives/ win2009/entries/models-science/ (1.05.2024).
103.Gabel, S. (2002). Some Conceptual Problems with Critical Pedagogy. „Curriculum Inquiry” 32 (2), 1 77–201.
104.Gabel, S. (2006). Disability studies and inclusive education: negotiating tensions and integrating research, policy and practice. Referat zaprezentowany na 2nd International City Conference of Disability Studies on Disability Studies in Education, Michigan State University. www.edrl.educ.msu.edu/DSEConf/SusanGabel.htm.
105.Gabel, S.L. (red.) (2005). Disability studies in education: Readings in theory and method. New York, NY: Pete r Lang.
106.Gabel, S.L., Danforth, S. (red.). (2008). Disability & the politics of education: An international reader. New York: Peter Lang Publishing, Inc.
107.Gabel, S., Danforth, S. (2002). Disability studies in education: Seizing the moment of opportunity. „Disability, Culture and Education” 1 (1 ), 1−3.
108.Gabel, S., Peters, S. (2004). Presage of a paradigm shift? Beyond the social model of disability toward resistance theories of disability. „Disability & Society” 19 (6), 585−600. DOI: 10.1080/0968759042000252515.
109.Gajdzica A. (2009). Kilka obrazków z życia od piętna do akceptacji społecznej, czyli sytuacja matek dzieci niepełnosprawnych. W: Z. Gajdzica (red.), Człowiek z niepełnosprawnością w przestrzeni społecznej. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
110.Gajewska G. (2010). Arcy-nie-ludzkie: przez science fiction do antropologii cyborgów. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
111.Garbat, M. (2015). Historia niepełnosprawności. Geneza i rozwój rehabilitacji, pomocy technicznych oraz wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami. Gdynia: Novae Res. Garbat, M. (2017). Społeczny wymiar niepełnosprawności w teoriach ekonomii, „Studia Oeconomica Posnaniensia” 5 (10) , 63−84.
112.Garland-Thomson, R. (2001). Re-shaping, Re-thinking, Re-defining: Feminist Disability Studies. Washington, DC: Center for Women Policy Studies.
113.Garland-Thomson, R. (2002). Integrating disability, transforming feminist theory. „NWSA Journal” 14 (3 ), 1–32.
114.Garland-Thomson, R. (2006). Integrating Disability, Transforming Feminist Theory. W: L.J. Davis (red.), The Disability Studies Reader (2nd edition). New York: Routledge.
115.Garland-Thomson, R. (2010). Roosevelt’s Sister: Why We Need Disability Studies in the Humanities. „Disability Studies Quarterly” 30 (3/4). DOI: 10.18061/dsq.v30i3/4.
116.Garland-Thomson, R. (2011). Misfits: a feminist materialist disability concept. „Hypatia” 26 (3), 591–609. DOI: 10.1111/j.1527-2001.2011.01206.x.
117.Garland-Thomson, R. (2012). Building a world with disability in it. Keynote paper presented at the Contact Zone: Disability, Culture, Theory conference. University of Cologne, Germany, 25–27 October.
118.Garland-Thomson, R. (2017). Ośmielone spojrzenia. Sposoby wykorzystania dynamiki relacji opartych na gapieniu się przez niepełnosprawne performerki. W: E. Godlewska- -Byliniak, J. Lipko-Konieczna (red.), Odzyskiwanie obecności. Niepełnosprawność w teatrze i performansie. Warszawa: Fundacja Teatr 21.
119.Garland-Thomson, R. (2020a). Gapienie się, czyli o tym, jak patrzymy i jak pokazujemy siebie innym. Tłum. K. Ojrzyńska. Warszawa: Fundacja Teatr 21.
120.Garland-Thomson, R. (2020b). Niezwykłe ciała. Przedstawienia niepełnosprawności fizycznej w amerykańskiej kulturze i literaturze. Tłum. N. Pamuła. Warszawa: Fundacja Teatr 21.
121.Gerschick, T.J. (2000). Toward a Theory of Disability and Gender. „Signs: Journal of Women in Culture and Society” 25 (4), 1263–68. DOI: 10.1086/495558. (22.0 4.2024).
122.Ghai, A. (2001). Marginalization and Disability: Experiences from the Third World. W: M. Priestley (red.), Disability and the Life Course: Global Perspectives (s. 26–37). Cambridge: Cambridge University Press.
123.Ghai, A. (2002). Disabled Women: An Excluded Agenda of Indian Feminism, „Hypatia”, 17 (3), 49–66.
124.Giroux, H.A. (2003). Public Pedagogy and the Politics of Resistance: Notes on a critical theory of educational struggle. „Educational Philosophy and Theory” 35 (1 ), 5−16.
125.Global Gender Gap. Report 2020 (2020). Geneva: World Economic Forum.
126.Głodkowska J. (2021). Disability Studies – Interdyscyplinarne Studia nad Niepełnosprawnością – jest w nich ukryty skarb. „Pedagogika Społeczna” 79−80 (1−2), 41−66.
127.Godlewska-Byliniak, E., Lipko-Konieczna, J. (red.) (2017a). Odzyskiwanie obecności. Niepełnosprawność w teatrze i performansie. Warszawa: Fundacja Teatr 21.
128.Godlewska-Byliniak, E., Lipko-Konieczna, J. (2017b). Otwieranie pola. W: E. Godlewska- -Byliniak, J. Lipko-Konieczna (red.), Odzyskiwanie obecności. Niepełnosprawność w teatrze i performansie. Warszawa: Fundacja Teatr 21.
129.Goffman, E. (1961). Asylums: Essays on the social situation of mental patients and other inmates. New York, NY: Doubleday.
130.Goffman, E. (1963). Stigma: Notes on the management of spoiled identity. Englewood Cliffs, NJ: Prent ice-Hall.
131.Goffman, E. (2005). Piętno. Rozważania o zranionej tożsamości. Tłum. A. Dzierżyńska, J. Tokarska-Bakir. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
132.Gontarczyk, E. (1995). Kobiecość i męskość jako kategorie społeczno-kulturowe w studiach feministycznych. Perspektywa socjologiczno-pedagogiczna. Poznań: Wydawnictwo „Erudi tus” s.c.
133.Goodley, D. (2007). Towards socially just pedagogies: Deleuzoguattarian critical disability studies. „International Journal of Inclusive Education” 11 (3), 317–334. DOI: 10.1080/ 13603110701238769.
134.Goodley, D. (2011). Disability studies: An interdisciplinary introduction. London: Sage Publicat ions Ltd.
135.Goodley, D. (2014). Dis/ability studies. Theorising disablism and ableism. London: Routledge.
136.Goodley, D. (2017). Disability studies: An interdisciplinary introduction. (2nd edition). London: Sage Publicat ions Ltd.
137.Goodley, D., Lawthom, R. (2006). Preface. W: D. Goodley, R. Lawthom (red.), Disability and psychology: Critical introductions and reflections (s. xv-xvii). New York, NY: Palgrave Macmillan.
138.Goodley, D., Lawthom, R., Liddiard, K., Runswick-Cole, K. (2019). Provocations for Critical Disability Studies. „Disability & Society” 34 (6), 972–997. DOI: 10.1080/ 09687599.2019.1566889 (11. 05.2024).
139.Goodley, D., Runswick-Cole, K. (2010). Emancipating play: dis/abled children, development and deconstruction. „Disability & Society” 25 (4), 499−512. DOI: 10.1080/ 09687591003755914.
140.Goodley, D., Lawthom, R., Runswick-Cole, K. (2014). Posthuman Disability Studies, „Subjectivity” 7 (4), 342–361. DOI: 10.1057/sub.2014.15.
141.Goodley, D., Runswick-Cole, K. (2014). Becoming dishuman: thinking about the human through dis/ability. „Discourse: Studies in the Cultural Politics of Education” 37 (1), 1−15. DOI: 10.1080/01596306.2014.930021.
142.Goodley, D., Runswick-Cole, K., Liddiard, K. (2015). The DisHuman child. „Discourse: Studies in the Cultural Politics of Education” 37 (5), 770–784. DOI: 10.1080/01596306.2015.1075731
143.Greaves, M. (1969) Work and disability: some aspects of the employment of disabled persons in Great Britain. London: British Council for Rehabilitation of the Disabled.
144.Greenstein, A. (2015). Radical Inclusive Education: Disability, teaching and struggles for liberation. London: Routledge. DOI: 10.4324/9781315690483
145.Gregg, M., Seigworth, G.J. (red.) (2010). The Affect Theory Reader. Durham: Duke Univers ity Press.
146.Grinker, R. (2008). Unstrange minds: remapping the world of autism. New York: Ba sic Books.
147.Grue, L., Lærum, K.T. (2002). Doing Motherhood”: Some experiences of mothers with physical disabilities. „Disability & Society” 17 (6), 671–683. DOI: 10.1080/0968759022000010443
148.Gunia, A. (2017). Transhumanistyczna doskonałość. „Filozofuj” 18 (6), 6−8.
149.Guter, B. (2004). Preface. W: B. Guter, J.R. Killacky (red.), Queer Crips. Disabled Gay Men and Their Stories. New York−London−Oxford: Harrington Park Press, An Imprint of The Haworth Press. Inc.
150.Hahn, H. (1988). The politics of physical differences: disability and discrimination. „Journal of Social Issues” 44, 39−47. DOI: 10.1111/j.1540-4560.1988.tb02047.x
151.Hanamura, H. (1998). Niels Erik Bank-Mikkelsen: Father of the Normalization Principle. Bogense: Niels Erik Bank-Mikkelsen Memorial Foundation.
152.Harari, Y.N. (2014). Od zwierząt do bogów. Krótka historia ludzkości. Tłum. J. Hunia. Warszawa: Wydawnictwo N aukowe PWN.
153.Harari, Y.N. (2018a). 21 lekcji na XXI wiek. Tłum. M. Romanek. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
154.Harari, Y.N. (2018b). Homo deus. Krótka historia jutra. Tłum. M. Romanek. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
155.Haraway, D. (1991), Simians, Cyborgs and Women: The Reinvention of Nature. New York: Routledge.
156.Haraway, D. (2003). Manifest cyborgów: nauka, technologia i feminizm socjalistyczny lat osiemdziesiątych. Tłum. S. Królak, E. Majewska, „Przegląd Filozoficzno-Literacki” 3 (1), 49–87.
157.Hardt, M., Negri, A. (2005). Imperium. Tłum. S, Ślusarski, A. Kołbaniuk. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B.
158.Hasler, F. (1993). Developments in the disabled people’s movement. W: J.Swain i in. (red.), Disabling barriers, enabling environments. London: Sage.
159.Hassan, I. (1977). Prometheus as performer: Towards a posthumanist culture? „Georgia Review” 3 1, 830–850.
160.Hayles, N.K. (1999). How We Became Posthuman. Virtual Bodies in Cybernetics, Literature and Informatics, Chicago–London: The University of Chi cago Press.
161.Hoffman, K. (2014). Posthumanizm według Pramoda K. Nayara. „Czas Kultury” 3, 153–161.
162.Hołub, J. (2018). Żeby umarło przede mną. Opowieści matek niepełnosprawnych dzieci. Warszawa: Wydawnictwo Czarne.
163.Hughes, B. (2012). Civilising Modernity and the Ontological Invalidation of Disabled People. W: D. Goodley, B. Hughes, L. Davis (red.), Disability and Social Theory. New Developments and Directions. London: Palgrave Ma cmillan UK.
164.Hughes, B., Paterson, K. (1997). The social model of disability and disappearing body: towards sociology of impairment. „Disability and Society” 12 (3), 325−340. DOI: 10.1080/09687599727209
165.Hunt, P. (red.) (1966). Stigma: The Experience of Disability. London: Geo ffrey Chapman. Ingdstad, B., Whyte, S.R. (red.) (2007). Disability in local and global worlds. Berkeley: University of Calif ornia Press.
166.Invalid, S. (2017). Skin, Tooth, and Bone – The Basis of Movement is Our People: A Disability Justice Primer. „Reproductive Health Matters” 25 (50), 149–150. DOI: 10.1080/09688080.2017.1335999
167.Iwanicka, B., Iwanicki, J. (2018). Kultura Głuchych a technologie wspomagające słyszenie. Między cyborgizacją a luddyzacją osób z wadami słuchu. „Kultura Współczesna” 102 (3), 131–145. DOI: 10.26112/kw.2018.102.11
168.Jampel, C. (2018). Intersections of disability justice, racial justice and environmental justice. „Environmental Sociology” 4 (1), 122–135
169.Kafer, A. (2013). Feminist, crip, queer. Bloomington, IN: Indiana Unive rsity Press.
170.Kalińska-Kula, M. (2023). Consumer dimension of smart home in the perspective of Society 5.0 development. „Scientific Papers of Silesian University of Technology Organization and Management Series” 173, 295−314. DOI: 10.29119/1641-3466.2023.173.19
171.Kannen, V. (2008). Identity Treason: Race, Disability, Queerness, and the Ethics of (Post) Identity Practices. „Culture, Theory and Critique” 49 (2), 149–163. DOI: 10.1080/14735780802426643
172.Kasnitz, D., Shuttleworth, R. (2001). Introduction: Anthropology in Disability Studies. „Disability Studies Quarterly” 21 (3), 2−17. DOI: 10.18061/dsq.v21i3.289
173.Kasprzak, T. (2019). Feminist disability studies vs discrimination of women with disabilities. „Interdisciplinary Contexts of Special Pedagogy” 24, 127−138. DOI: 10.14746/ikps.2019.24.07
174.Kelly, P. (2007). Liberalizm. Warszawa: Wydawnictwo Sic!.
175.Kirenko, J. (2007). Indywidualna i społeczna percepcja niepełnosprawności. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marie Curie-S kłodowskiej.
176.Kochanowski, J. (2009). Spektakl i wiedza. Perspektywa społecznej teorii queer. Łódź: Wydawnictwo W schód−Zachód.
177.Kolárová, K. (2014). The Inarticulate Post-Socialist Crip On the Cruel Optimism of Neoliberal Transformations in the Czech Republic. „Journal of Literary & Cultural Disability Studies” 8 (3), 257–274. DOI: 10.3828/jlcds.2014.22
178.Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych (2012). Dz.U. 2012 poz. 1169. https://isap. sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20120001169/O/D20121169.pdf (22.04.2024).
179.Kopeć, D. (2023). Osoba z głęboką intelektualną i wieloraką niepełnosprawnością w narracjach studiów o niepełnosprawności – ekskluzja czy inkluzja? „Niepełnosprawność. Dyskursy Pedagogiki Specjalnej” 50, 22−35. DOI: 10.26881/ndps.2023.50.02
180.Kotas, D. (2021). Cukry. Warszawa: Wydawnictwo Cyranka.
181.Kosakowski, C., Krause, A. (red.), (2005). Normalizacja środowisk życia osób niepełnosprawnych. Olsztyn: Wydawnictwo UWM w Olsztynie.
182.Kowalczyk, B., Bylica, M. (2023). Skutki konsensusu waszyngtońskiego jako programu reform w duchu neoliberalnym. „Biuletyn PTE” 2 (101), 48−53.
183.Krause, A. (2010). Współczesne paradygmaty pedagogiki specjalnej. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
184.Krause, A., Żyta, A., Nosarzewska, A. (2010). Normalizacja środowiska społecznego osób z niepełnosprawnością intelektualną. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Akapit.
185.Kruszelnicki, M. (2008). Drogi francuskiej heterologii. Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.
186.Kwieciński, Z. (2004). Przedmowa. W: Z. Kwieciński, B. Śliwerski (red.), Pedagogika. Podręcznik akademicki. T. 1 (s. 11−15). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
187.Landsman, G. (2008). Reconstructing motherhood and disability in the age of perfect babies. New York: Routledge.
188.Latour, B. (2009). Polityka natury. Tłum. A. Czarnecka. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
189.Lee, P., Goldberg, C., Kahane, I. (2024). Rewolucja sztucznej inteligencji w medycynie. Jak GPT-4 może zmienić przyszłość? Tłum. K. Krzyżanowski. Gl iwice: Helion.
190.Levinson, P. (2010). Nowe nowe media. Tłum. M. Zawadzka. Kraków: Wydawnictwo WAM. Linton, S. (1998). Claiming Disability: Knowledge and Identity. New York: New York University Press.
191.Lipski, A (2018). Problem osób niepełnosprawnych w warunkach dyskursu ekonomii neoliberalnej, „Problemy Edukacji, Rehabilitacji i Socjalizacji Osób Niepełnosprawnych” 27 (2), 29–59.
192.Lipsky, D., Gartner, A. (1996). Equity requires inclusion: the future for all students with disabilities. W: C. Christensen, F. Rizvi (red.), Disability and the Dilemmas of Education and Justice (s. 145−155). Buckingham: Open University Press.
193.Lizoń-Szłapowska, D. (2023). Wybrane aspekty macierzyństwa kobiet z niepełnosprawnością intelektualną w perspektywie badawczej. „Człowiek – Niepełnosprawność – Społeczeństwo” 60 (2), 41−54. DOI: 10.5604/01.3001.0054.1665
194.Loska, K. (2000). Człowiek i maszyna, czyli ciało technologiczne w epoce nowych mediów. „Kultura Współczesna” 1 (23−24), 153–158. https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handl e/ item/160151.
195.Łotman, J. (1976). Problem przestrzeni artystycznej. Tłum. J. Faryno. „Pamiętnik Literacki” 6 7 (1), 213−226.
196.Mabrouki, A. (2004). Generation precaire. Paris: Le Cherche Midi.
197.Mackenzie, C., Stoljar, N. (red.) (2000). Relational autonomy: feminist perspectives on autonomy, agency, and the social self. New York: Oxford University Press.
198.Mallett, R., Runswick-Cole, K. (2014). Approaching Disability: Critical Issues and Perspectives. Abingdon: Routledge.
199.Marcuse, H. (1991). Człowiek jednowymiarowy: badania nad ideologią rozwiniętego społeczeństwa przemysłowego. Wstęp W. Gromczyński. Tłum. S. Konopacki i in. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
200.Marks, D. (1999). Disability: Controversial Debates and Psychosocial Perspectives. London: Routledge.
201.Martin, E. (2007). Bipolar expeditions: mania and depression in American culture. Princeton: University Press.
202.Mchangama, J. (2015). Against a human rights-based approach to social justice. W: D. Lettinga, L. van Troost (red.), Changing perspectives on human rights Can human rights bring social justice? Twelve essays (s. 53–58). Amnesty International Netherlands. „https://www.amnesty.nl/content/uploads/2015/10/can_human_rights_bring_social_ justice.pdf (4.08.2024).
203.McRuer, R. (2006a). Crip theory. The Cultural Signs of Queerness and Disability. New York: New York Univeristy Press.
204.McRuer, R. (2006b). Compulsory Able-Bodiedness and Queer/Disabled Existence. W: L.J. Davis (red.), The Disability Studies Reader (2nd edition). New Y ork: Routledge. McRuer, R. (2012). Afterword. „Bioethical Inquiry” 9, 357–358. DOI: 10.1007/s11673-012-9381-z
205.McRuer, R., Wilkerson, A. (2003). Cripping the (queer) nation. „GLQ: A Journal of Lesbian and Gay Studies” 9 (1−2), 1−23.
206.Meekosha, H. (2004). Drifting down the Gulf Stream: navigating the cultures of disability studies. „Disability & Society” 19 (7), 721–733. DOI: 10.1080/0968759042000284204
207.Meekosha, H. (2011). Decolonising disability: thinking and acting globally. „Disability & Society” 26 (6), 667–682. DOI: 10.1080/09687599.2011.602860
208.Meekosha, H., Soldatic K. (2011). Human rights and the Global South: the case of disability. „Third World Quarterly” 32 (8), 1383–1397. DOI: 10.1080/01436597.2011.614800
209.Mikołajczyk-Lerman, G. (2011). Kobiety i ich niepełnosprawne dzieci. „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica” 39, 73–90.
210.Miles, M. (2002). Disability on the Different Model. Glimpses of an Asian Heritage. „Journal of Religion, Disability and Health” 6 (2–3), 89–108.
211.Mintz, S.B. (2002). Invisible disability: Georgina Kleeges Sight Unseen. W: K.Q. Hall (red.), Feminist Disability Studies. Special issue, „NWSA Journal” 1 4 (3), 155–177.
212.Mironiuk, A. (2020). Dziwoląg, superbohater, zwyklak. Filmowe obrazy osób z niepełnosprawnością ruchową w perspektywie pedagogiki kultury popularnej. Wrocław: Oficyna Wydawnicza ATUT – Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe.
213.Mitchell, D.T., Snyder, S.L. (2015). The Biopolitics of Disability: Neoliberalism, Ablenationalism, and Peripheral Embodiment. Ann Arbor: University of Michigan Press.
214.Mitchell, D., Snyder, S. (2000). Narrative Prosthesis: Disability and the Dependencies of Discourse. Ann Arbor: The University of Michigan Press.
215.Mitchell, D., Snyder, S. (2006). Narrative prosthesis and the materiality of metaphor, W: L.J. Davis (red.), The Disability Studies Reader (2nd edition) (s. 205–216). New Y ork: Routledge.
216.Mladenov, T. (2015). Neoliberalism, postsocialism, disability. „Disability & Society” 30 (3), 445–459. DOI: 10.1080/09687599.2015.1021758
217.Mladenov, T. (2017). Disability and Postsocialism. Abing don: Routledge.
218.Mohai, P., Pellow, D., Timmons Roberts, J. (2009). Environmental Justice. „Annual Review of Environment and Resources” 34 (1), 405–430.
219.Morris, J. (1991). Pride Against Prejudice. London: Women’s Press.
220.Muca, K. (2020). Doświadczenie i różnica. Status przedmiotu badań i tożsamość badaczy w studiach o niepełnosprawności. „Teksty Drugie” 2, 13–29.
221.Müller, A. (2020). Let’s (Crip)Dance! Choreograficzne emancypacje ciał nienormatywnych. „Teksty Dr ugie” 2, 48–65.
222.Muñoz, J.E. (1999). Disidentifications: queers of color and the performance of politics, Cultural studies of the Americas. Minneapolis: University of M innesota Press.
223.Murray, S. (2023). Medical Humanities and Disability Studies. In/Disciplines. London: Bloomsb ury Publishing.
224.Musiał, D. (2012), Hasło: kyrios 2. W: R. Kulesza (red.), Słownik kultury antycznej, wyd. 2. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
225.Nakamura, K. (2006). Deaf in Japan: signing and the politics of identity. Ithaca: Cornell University Press.
226.Nasiłowska, A. (2020). Leczenie przez opowiadanie. „Teksty Drugie” 2, 7–12. Nayar, P.K. (2014). Posthumanism. Cambridge: Polity.
227.Nirje, B. (1996). The Normalization Principle and Its Human Management Implications. „SRV-VRS: The International Social Role Valorization Journal” 1 (2), 19–23.
228.Nocella II, A.N., Bentley, J.K.C., Duncan, J.M. (red.) (2012). Earth, Animal, and Disability Liberation. The rise of the eco-ability movement. New York: Peter Lang Publishing.
229.Nocella II, A.N., George, A.E., Lupinacci, J. (red.) (2019). Animals, Disability, and the End of Capitalism Voices from the Eco-ability Movement. New York: Peter Lang Publishing.
230.Norden, M.F. (1994). The Cinema of Isolation: A History of Physical Disability in the Movie. New Brunswick: Rutgers University Press.
231.Nowak, E. (2017). Antropologia niepełnosprawności: narodziny, schyłek i odrodzenie paradygmatu. „Ruch Filozoficzny” LXXII (3), 137–157. DOI: 10.12775/RF.2017.027
232.O’Brien, J. (1980). The Principles of Normalization. A Foundation for Effective Services. Atlanta: Responsive Systems Associates, Inc.
233.Ojrzyńska, K. (2015). Krytyczne studia nad niepełnosprawnością w polskiej humanistyce. Słów kilka o konferencji „Negotiating Space for (Dis)Ability in Drama, Theatre, Film, and Media”. „Niepełnosprawność – Zagadnienia, Problemy, Rozwiązania” 17 (IV), 127–137.
234.Oliver, M. (1990a). The individual and social models of disability. Referat wygłoszony na Joint Workshop of the Living Options Group and Research Unit of the Royal College of Physicians on People with Established Locomotor Disabilities in Hospitals. https://docplayer.net/21138262-The-individual-and-social-models-of-disability.htm l. (2.05.2024).
235.Oliver, M. (1990b). The Politics of Disablement. Basingst oke: Macmillan.
236.Oliver, M. (1992). Changing the social relations of research production. „Disability, Handicap and Society” 7 (2), 101−114.
237.Oliver, M. (1996). Understanding Disability: From Theory to Practice. Lo ndon: Macmillan.
238.Oliver, M. (1997). Emancipatory Research: Realistic Goal or Impossible Dream. W: C. Barnes, G. Mercer (red.), Doing Disability Research. Leeds: The Disability Press.
239.Oliver, M. (1999). Capitalism, disability and ideology: a materialist critique of the normalization principle. W: R. Flynn, R. Lemay (red.), A quarter-century of normalization and social role valorisation: evolution and impact. Ottawa: University of Ottawa Press.
240.Palmer, M. (2011). Disability and Poverty: A Conceptual Review. „Journal of Disability Policy Studies” 4 (21), 210–218. DOI: 10.1177/1044207310389333
241.Pamuła, N., Szarota, M., Usiekniewicz, M. (2018). „Nic o nas bez nas”. „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia De Cultura” 10 (1), 4–12. DOI: 10.24917/ 20837275.10.1.1 (22.04.2024).
242.Papuda-Dolińska, B. (2019). Edukacja włączająca – scenariusze zysków i strat w perspektywie teorii waloryzacji roli społecznej. „Niepełnosprawność – zagadnienia, problemy, rozwiązania” 4 (33), 95–111.
243.Parekh, G. (2023). Ableism in Education: Rethinking School Practices and Policies. New York: Routledge. DOI: 10.4324/9781032677965
244.Piore, A. (2019). Magia bioinżynierii. Ciało, geny i medycyna przyszłości. Tłum. G. Ciecieląg. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
245.Pledger, C. (2004). Disability paradigm shift. „American Psychologi st” 59, 275–276.
246.Pledl, C. (2021). Eco-ableism in the environmental justice movement. „Vermont Journal of Environmental Law” 23, 1–27. https://irp.cdn- website.com/ee52edf5/files/uploaded/ Pledl_Vol%2023%20Issue%201 .pdf (7.08.224).
247.Podgórska-Jachnik, D. (2013). Głusi. Emancypacje. Łódź: Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Łodzi.
248.Podgórska-Jachnik, D. (2014). Praca socjalna z osobami z niepełnosprawnością i ich rodzinami. Warszawa: Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich.
249.Podgórska-Jachnik, D. (2015a). „Piss on Pity – Disability”. Odrzucenie litości doznawanej przez osoby niepełnosprawne jako przejaw ich dążeń emancypacyjnych. W: A. Komorowska-Zielony, T. Szkudlarek (red.), Różnice, edukacja, inkluzja. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
250.Podgórska-Jachnik, D. (2015b). Pedagogika emancypacyjna a pedagogika specjalna – kluczowe kategorie w emancypacyjnym dyskursie niepełnosprawności. „Interdyscyplinarne Konteksty Pedagogiki Specjalnej” 10, 15–32.
251.Podgórska-Jachnik, D. (2016). Studia nad niepełnosprawnością (Disability Studies) i ruch włączający w społeczeństwo jako konteksty edukacji włączającej. „Problemy Edukacji, Rehabilitacji i Socjalizacji Osób Niepełnosprawnych ” 22 (1), 16–33.
252.Podgórska-Jachnik, D. (2018). (Nie)pełnosprawność a (nie)samodzielność w kontekście autonomii relacyjnej. „Niepełnosprawność” 32, 57–71. DOI: /10.4467/25439561.NP.18.059.10459
253.Polak, P., Wojewoda, M. (2020). Narracje o technoewolucji – nowe technologie i nowy człowiek? „Logos i Ethos” 52, 5–8.
254.Popiel, A., Pragłowska, E. (2008). Psychoterapia poznawczo-behawioralna. Teoria i praktyka. Warszawa: Wydawnictwo Paradygmat.
255.Potulicka, E. (2014). Neoliberalne reformy edukacji w Stanach Zjednoczonych. Od Ronalda Reagana do Baracka Obamy. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
256.Preece, J.J. (2007). Prawa mniejszości. Tłum. M. Stolarska, Warszawa: Wydawnictwo Sic!.
257.Puar, J. (2007). Terrorist Assemblages. Homonationalism in Queer Times. Durham, NC: Duke University Press.
258.Putnam Tong, R. (2002). Myśl feministyczna. Wprowadzenie. Warszawa: Wydawnic two Naukowe PWN.
259.Pyżalski, J. (red.) (2014). Nauczyciel w ponowoczesnym świecie. Od założeń teoretycznych do rozwoju kompetencji. Łódź: the Q studio.
260.Quinlan, M.M., Bates, B.R. (2014). Unsmoothing the Cyborg: Technology and the Body in Integrated Dance. „Disability Studies Quarterly” 34 (4). https://doi.org/10.18061/dsq.v34i4.3783
261.Rabinow, P., Rose, N. (2006). Biopower Today. „BioSocieties” 1, 195–217. DOI: 10.1017/S1745855206040014
262.Ray, S.J., Sibara, J. (red.) (2017). Disability Studies and the Environmental Humanities: Toward an Eco-Crip Theory. Lincoln, NE: University of Nebraska Press.
263.Reber, A.S., Reber, E.S. (2005). Słownik psychologii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
264.Reeve, D. (2012). Cyborgs, Cripples and iCrip: Reflections on the Contribution of Haraway to Disability Studies. W: D. Goodley, B. Hughes, L. Davis (red.), Disability and Social Theory. New Developments and Directions. London: Palgra ve Macmillan UK.
265.Reid-Cunningham, A.R. (2009). Anthropological Theories of Disability. „Journal of Human Behavior in the Social Environment” 19 (1), 99–111. DOI: 10.1080/10911350802631644.
266.Richler, D. (1991). Inclusive Education as Social Policy. W: G.L. Porter, D. Richler (red.), Changing Canadian Schools. Perspective on Disability and Inclusion. Toronto: The Roeher Institute.
267.Roulstone, A. (1998). Enabling Technology: Disabled People, Work and New Technology. Buckingham: Open University Press.
268.Roulstone, A., Barnes, C. (red.) (2005). Working Futures: Disabled People, Policy and Social Inclusion. Bristol: The Policy Press.
269.Russel, M. (2019). The political economy of disability. W: K. Rosenthal (red.), Capitalism and Disability. Selected Writings by Marta Russell. Chicago: Haymarket Books.
270.Russell, M. (2002). What disability civil rights can not do: Employment and political economy. „Disability and Society” 17 (2), 117–135.
271.Russell, M. (2019). The political economy of disability. W: K. Rosenthal (red.), Capitalism and Disability. Selected Writings by Marta Russell. Chicago: Haymarket Books.
272.Rzeźnicka-Krupa, J. (2011). Obszary zainteresowań i nurty badawcze we współczesnych europejskich studiach nad niepełnosprawnością – refleksje z analizy dyskursu akademickiego. „Niepełnosprawność. Półrocznik Na ukowy” 5, 69–84.
273.Rzeźnicka-Krupa, J. (2019). Społeczne ontologie niepełnosprawności. Ciało. Tożsamość. Performatywność. Kraków: Impuls.
274.Salas, L.M., Sen, S., Segal, E.A. (2010). Critical Theory: Pathway From Dichotomous to Integrated Social Work Practice. „Families in Society: The Journal of Contemporary Social Services” 91 (1), 91–96. DOI: 10.1606/1044-3894.3961.
275.Sandahl, C. (2003). Queering the Crip or Cripping the Queer?: Intersections of Queer and Crip Identities in Solo Autobiographical Performance. „GLQ: A Journal of Lesbian and Gay Studies” 9 (1–2), 25–56. DOI: 10.1215/10642684-9-1-2-25.
276.Schalk, S. (2013). Coming to Claim Crip: Disidentification with/in Disability Studies. „Disability Studies Quarterly” 33 (2). DOI: 10.18061/dsq.v33i2.3705.
277.Schleck, G., Ben-Alon, L. (2024). Eco-ableism and access circularity in natural building. „Frontiers of Architectural Research” 13 (2), 235–248. DOI: 10.1016/j.foar.2023.11.005
278.Schüssler, F.E. (2001), Wisdom Ways: Introducing Feminist Biblical Interpretation. New York: Orbis Books, Maryknol.
279.Serlin, D. (2006). The Other Arms Race. W: Davis, L.J. (red.), The Disability Studies Reader (2nd edition). New York: Routledge.
280.Shakespeare, T. (2006). Disability Rights and Wrongs. London: Routledge.
281.Shakespeare, T., Watson, N. (2002). The social model of disability: an outdated ideology? „Research in Social Science and Disa bility” 2, 9–28.
282.Shapiro, J.P. (1993). No pity: People with disabilities forging a new civil rights movement. New York, NY: Times Books.
283.Sheldon, A. (2004). Changing Technology. W: J. Swain, S. French, C. Barnes, C. Thomas (red.), Disabling Barriers: Enabling Environments (2nd edition) (s. 155−160 ). London: Sage.
284.Sherry, M. (2010). Disability Hate Crimes Does Anyone Really Hate Disabled People? Surrey, UK: Ashgate.
285.Sherry, M. (2016). A sociology of impairment. „Disability and Society” 31 (6), 729–744. DOI: 10.1080/09687599.2016.1203290
286.Siebers, T. (2006), Disability Aesthetics. „Journal for Cultural and Religious Theor y” 7 (2), 63–73.
287.Siebers, T. (2008). Disability Theory. Ann Arbor: The University of Michigan Press.
288.Siebers, T. (2013), Disability Aesthetics, Ann Arbor: The University of Michigan Press.
289.Sikora, T., Majka, R. (2012). Teorie odmieńcze. W: A. Gajewska (red.), Teorie wywrotowe. Antologia przekładów. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
290.Singer, P. (2003). Etyka praktyczna. Tłum. A. Sagan. Warszawa: Książka i Wiedza.
291.Singer, P. (2004). Wyzwolenie zwierząt. Tłum. A. Alichniewicz, A. Szczęsna. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
292.Skorupka, S. (1993). Słownik frazeologiczny języka polskiego. R/Ż. T. 2. Wydanie VII. Warszawa: Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”.
293.Śliwerski, B. (2005), Współczesne teorie i nurty wychowania. Kraków: Oficyna Wy dawnicza Impuls.
294.Smith, D.C. (1998). Assistive technology. Funding options and strategies. Mental and Physical Disability. „Law Reporter” 1 (22), 115–123 . PMID:9520508.
295.Smith, Ph. (2016). Review of DisCrit: Disability Studies and Critical Race Theory in Education. „Disability Studies Quarterly” 36 (3). https://dsq- sds.org/index.php/dsq/article/view/5301/4418. DOI: 10.18061/dsq.v36i3 (8.06.2024).
296.Snyder, S.L., Mitchell, D.T. (2001). Re-engaging the body: disability studies and the resistance to embodiment. „Public Culture” 13 (3), 367–389.
297.Snyder, S.L., Mitchell, D.T. (2006). Cultural Locations of Disability. Chicago: University of Chicago Press.
298.Snyder, S.L., Mitchell, D.T. (2010). Introduction: Ablenationalism and Geo-Politics of Disability. „Journal of Literary & Cultural Disability Studies” 4 (2), 113–125. DOI: 10.3828/jlcds.2010.10
299.Sobolewska, A. (2002). Cela. Odpowiedź na zespół Downa. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B.
300.Socha, K.A., Bentley, J.K.C., Schatz, J.L. (2014). An Introduction to Eco-Ability: The Struggle for Justice, with Focus on Humans with Disabilities and Nonhuman Animals. „Journal for Critical Animal Studies” 12 (2), 1–8. https://www.criticalanimalstudies. org/wp-content/uploads/2014/04/JCAS-Vol-12-Issue- 2-May-2014.pdf. (7.08.2024).
301.Soldatic, K., Chapman, A. (2010). Surviving the assault? The Australian disability movement and the neoliberal workfare state. „Social Movement Studies” 9 (2), 139–154.
302.Sowa, J. (2010). Prekariat – proletariat epoki globalizacji. W: J. Sokołowska (red.), Robotnicy opuszczają miejsca pracy. Łódź: Muzeum Sztuki w Łodzi.
303.Srinivasa, K.G., Siddesh, G.M., Manisekhar, S.R. (red.) (2022). Society 5.0: Smart Future Towards Enhancing the Quality of Society. Sing apore: Springer.
304.Standing, G. (2014). Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa. Tłum. K. Czarnecki, P. Kaczmarski, M. Karolak. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
305.Stiker, H.-J. (1999). A History of Disability. Ann Arbor: University of Michigan Press. Stromstad, M. (2004). Accounting for the ideology and politics in the development of inclusive practice in Norway. W: L. Ware (red.), Ideology and the Politics of (In)exclusion (s. 146–165). New York: Peter Lang.
306.Swain, J., French, S. (2000). Towards an affirmation model of disability. „Disability & Society” 15 (4), 569-582. DOI: 10.1080/09687590050058189
307.Sykes, H. (2009). The qBody Project: from lesbians in physical education to queer bodies in/out of school. „Journal of Lesbian Studies” 13 (3), 238–254.
308.Szahaj, A. (1996). Co to jest postmodernizm? „Etho s” 33–34, 63–78.
309.Szpila, A. (2015), Łebki od szpilki. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B.
310.Szumski, G. (współpraca A. Firkowska-Mankiewicz) (2010). Wokół edukacji włączającej. Efekty kształcenia uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim w klasach specjalnych, integracyjnych i ogólnodostępnych. Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej.
311.Taylor, S. (2021). Bydlęce brzemię. Wyzwolenie ludzi z niepełnosprawnością i zwierząt. Tłum. K. Makaruk. Warszawa: Wyd awnictwo Filtry.
312.Taylor, S. (2024). Disabled Ecologies: Lessons from a Wounded Desert. Oakland: University of California Press.
313.Thomas, C. (1999). Female Forms: Experiencing and Understanding Disability. Buckingham: Open University Press.
314.Thomas, C. (2007a). Sociologies of Disability and Illness. Contested Ideas in Disability Studies and Medical Sociology. Basingstoke: Palgrave Macmillan.
315.Thomas, C. (2007b). Sociologies of Disability, ‘Impairment’, and Chronic Illness: Ideas in Disability Studies and Medical Sociology. London: Palgrave.
316.Thomas, C. (2010). Medical Sociology and Disability Theory. W: G. Scambler, S. Scambler (red.), New Directions in the Sociology of Chronic and Disabling Conditions (s. 37–56). London: Palgrave Macmillan, DOI: 10.1057/9780230297432_3
317.Thompson, J.B. (1990). Ideology and modern culture: Critical social theory in the era of mass communication. Palo Alto: Stanford University Press.
318.Thorwald, J. (1990). Dawna medycyna i jej tajemnice i potęga. Tłum. A. Bandurski, J. Szczaniecka. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
319.Titchkosky, T. (2001). Disability: A Rose by Any Other Name?“People-First” Language in Canadian Society. „Canadian Review of Sociology/Revue canadienne de sociologie” 38, 125–140. DOI: 10.1111/j.1755-618X.2001.tb00967.x
320.Titchkosky, T. (2011). The Question of Access. Disability, Space, Meaning. Toronto Buffalo London: University of Toronto Press.
321.Tøssebro, J. (2004). Understanding disability: introduction to the special issues of SJDR. „Scandinavian Journal of Disability Research, Special Issue of Understanding Disability” 6 (1), 3–7. DOI: 10.1080/15017410409512635.
322.Traustadóttir, R. (2004). Disability studies: a Nordic perspective. Keynote lecture, British Disability Studies Association conference, Lancas ter, 26–28 July.
323.Tremain, S. (2005). Foucault, Governmentality, and Critical Disability Theory. W: S. Tremain (red.), Foucault and the Government of Disability. Ann Arbor: The University of Michigan Press.
324.Tuppad, A., Patil, S.D. (2022). Super-Smart Healthcare System in Society 5.0. W: K.G. Srinivasa, G.M. Siddesh, S.R. Manisekhar (red.) (2022). Society 5.0: Smart Future Towards Enhancing the Quality of Society (209–227). Singapore: Springer, DOI: 10.1007/978-981-19-2161-2_11.
325.Twardowski, A. (2018). Społeczny model niepełnosprawności – analiza krytyczna. „Studia Edukacyjne” 48, 97–114. DOI: 10.14746/se.2018.48.7 (1.05.2024).
326.Twardowski, A. (2023). Kulturowy model niepełnosprawności wyzwaniem dla pedagogiki specjalnej. „Studia Edukacyjne” 68, 19–31.
327.UNICEF (2014). Hidden in Plain Sight: A statistical analysis of violence against children. Nowy Jork: United Nations Children’s Fund.
328.UPIAS, The Disability Alliennce (1976). Fundamental Principles of Disability. London: UPIAS, The Disability Alliance. https://disabledpeoplesarchive.com/wp-content/ uploads/sites/39/2021/01/001-FundamentalPrinciplesOfDisability-UPIAS-DA- 22Nov1975.pdf (17.04.2024).
329.Vehmas, S., Watson, N. (2014). Moral Wrongs, Disadvantages, and Disability: a Critique of Critical Disability Studies. „Disability & Society” 29 (4), 638–650, DOI: 10.1080/ 09687 599.2013.831751.
330.Vicente, M.R., López, A.J. (2010). A multidimensional analysis of the disability digital divide: Some evidence for Internet use. „The Information Society” 26, 48–64. DOI: org/10.1080/01615440903423245.
331.Walkerdine, V. (1993). Beyond Developmentalism? „Theory & Psychology” 3 (4), 451–469. DOI: 10.1177/0959354393034004.
332.Warschauer, M. (2013). Technology and Social Inclusion: Rethinking the Digital Divide. Cambrdge-London : The MIT Press.
333.Weiner, E. (2007). Market Dreams: Gender, Class and Capitalism in the Czech Republic. Ann Arbor: University of Michigan Press.
334.Wendell, S. (1996). The Rejected Body. New York: Routledge.
335.WHO (1980). International Classification of Impairments, Disabilities and Handicaps. Geneva: World Heal th Organization.
336.WHO (2001). ICIDH-2. International Classification of Functioning, Disability and Health. FINAL DRAFT. Full Version. ac.81-b4.pdf (un.o rg) (2.06.2024).
337.WHO (2009). ICF. Międzynarodowa Klasyfikacja Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia (2009). http://www.csioz.gov.pl./src/files/klasyfikacje/ICF_Polish_ver sion. pdf (2.06.2024).
338.Wiener, N. (1948). Cybernetics: or Control and Communication in the Animal and the Machine. New York: The Technology Press John W iley & Sons Inc.
339.Wieremiej, B. (2018). Widzialność, kompensacja i kontrola. Niepełnosprawne postacie w grach wideo. „Kultura Współczesna” 102 (3), 98–106. DOI: 10.26112/kw.2018.102.08.
340.Wiliński, M. (2010). Modele niepełnosprawności: indywidualny – funkcjonalny – społeczny. W: A.I. Brzezińska, R. Kaczan, K. Smoczyńska (red.), Diagnoza potrzeb i modele pomocy dla osób z ograniczeniami sprawności. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
341.Wilk, P. (2018). Ofiary selekcji. „Polityka” 1 0 (3151), 45–46.
342.Wilmowska-Pietruszyńska, A., Bilski, D. (2013). Międzynarodowa Klasyfikacja Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia. „Niepełnosprawność – Zagadnienia, Problemy, Rozwiązania” II (7), 5−20.
343.Wilson, J.C. (2006). (Re)Writing the Genetic Body-Text Disability, Textuality, and the Human Genome Project. W: Davis, L.J. (red.), The Disability Studies Reader (2nd edition). New York: Routledge.
344.Wlazło, M. (2013). Proste myśli, trudne słowa. Z perspektywy socjopedagogicznej o wizerunku osób z niepełnosprawnością intelektualną w literaturze pięknej. Kraków: Impuls.
345.Wlazło, M. (2015). (Neo)liberalne uwikłania emancypacyjnego paradygmatu pedagogiki specjalnej. „Interdyscyplinarne Konteksty Pedagogiki Specjalnej” 10, 33–49.
346.Wlazło, M. (2015). Przemoc wobec osób niepełnosprawnych jako przedmiot studiów interdyscyplinarnych. „Przegląd Badań Edukacyjnych” 20 (1), 193–202. DOI: http:// doi.org/10.12775/PBE.2015.044
347.Wlazło, M. (2016). Inkluzja wobec idei emancypacyjnych – sfery przymusu i wolności w edukacji specjalnej. „Problemy Edukacji, Rehabilitacji i Socjalizacji Osób Niepełnosprawnyc h” 22 (1), 45–55.
348.Wlazło, M. (2017). Disability studies and the nature of discriminatory attitudes. „Interdisciplinary Contexts of Special Pedagogy” 16, 109–118.
349.Wlazło, M. (2018). Disability Studies wobec natury postaw dyskryminujących. „Interdyscyplinarne Konteksty Pedagogiki Specjalnej” 16, 117–127. DOI: 10.14746/ikps.2017.16.07
350.Wlazło, M. (2019a). Intersekcjonalny wymiar polskiego dyskursu prasowego niepełnosprawności i starości, „Niepełnosprawność. Dyskursy Pedagogiki Specjalnej” 35, 89–102.
351.Wlazło, M. (2019b). The economics of disability and the discourse of eliminating inequalities and providing equal opportunities. „Interdyscyplinarne Konteksty Pedagogiki Specjalnej” 25, 33–53. DOI: 10.14746/ikps.2019.25.02.
352.Wlazło, M. (2020a). Niepełnosprawność w społeczeństwie 5.0 – wizja, rzeczywistość i posthumanistyczne wątpliwości. „Niepełnosprawność. Dyskursy Pedagogiki Specjalne j” 3 (39), 13–23.
353.Wlazło, M. (2020b). Women’s Disability Studies – Sources and Chosen Aspects of Discourse. „Interdisciplinary Contexts of Special Pedagogy” 31, 31–44.
354.Wlazło, M. (2021). Stanowienie nie/doskonałości. Przemiany i perspektywy kulturowego modelu niepełnosprawności na przykładzie sztuki filmowej. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.
355.Wlazło, M. (2022). Inkluzjonizm, ablenacjonalizm, eco-ableism – posthumanistyczne przeszukiwanie współczesnych „dys-lokacji niepełnosprawności”. „Niepełnosprawność i Rehabilitacja” 88 (4), 103–19. 10.5604/01.3001.0016.1871.
356.Wlazło, M. (2023). Pop-inkluzja: obrazy zróżnicowanego i włączającego społeczeństwa w najnowszych serialach dostępnych na platformach streamingowych. „Niepełnosprawność: dyskursy pedagogiki specjalnej” 49, 24–37.
357.Wójcik, S. (2013). Przemoc w rodzinie, zaniedbanie, wiktymizacja pośrednia. Wyniki Ogólnopolskiej diagnozy problemu przemocy wobec dzieci. „Dziecko Krzywdzone. Teoria, badania, praktyka” 12 (3), 40–62.
358.Wolfensberger, W. (1972). Normalization: The Principle of Normalization in Human Services. Toronto: L eonard Crainford.
359.Wolfensberger, W., Thomas, S. (2005). Introductory Social Role Valorisation workshop training package. New York, Syracuse: Training Institute for Human Service Planning, Leadership and Change Agentry.
360.Wołowicz, A. (2021). Paradygmat zignorowany. Macierzyństwo kobiet z niepełnosprawnością intelektualną. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersyte tu Warszawskiego.
361.Woynarowska, A. (2020). Niepełnosprawność intelektualna i praca. Gra w/o emancypację. Kraków: Oficyna W ydawnicza Impuls.
362.Yoshinaka, Y., Clausen, C., Hansen, A. (2003). The Social Shaping of Technology: A New Space for Politics? W: A. Grunwald (red.), Technikgestaltung zwischen Wunsch und Wirklich keit (117–137). Berlin, Heidelberg: Springer. DOI: 10.1007/978-3-642-55473-5_7
363.Zawojski, P. (2017). Posthumanizm, czyli humanizm naszych czasów. „Kultura i His toria” 32, 68–76.
364.Zdrodowska, M. (2016). Między aktywizmem a akademią. Studia nad niepełnosprawnością. „Teksty Drugie” 5, 384–403. DOI: 10.18318/td.2016.5.25 (15.04.2024).
365.Zdrodowska, M. (2018). Technologia jako narzędzie społecznej dystynkcji. Nieoczywiste relacje techniki i niepełnosprawności. „Kultura Współczesna” 10 2 (3), 13–26. DOI: 10.26112/kw.2018.102.02
366.Zdrodowska, M. (2021). Gapienie się na niezwykłe ciała. O książkach Rosemarie Garland- -Thomson „Gapienie się” i „Niezwykłe ciała”. „Wielogłos. Pismo Wydziału Polonistyki UJ” 4 (50), 181–193. DOI: 10.4467/2084395XWI.21.035.15298
367.Zielińska-Kostyło, H. (2004). Pedagogika emancypacyjna. W: Z. Kwieciński, B. Śliwerski (red.), Pedagogika. Podręcznik akademicki. T. 1 (394–414). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
368.Żółkowska, T. (2011). Normalizacja – niedokończona teoria pedagogiki specjalnej. „Niepełnosprawność. Półrocznik Naukowy” 5, 85–93.
369.Żółkowska, T. (2023). Niepełnosprawność. Po/nowoczesne rozważania. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.
370.Żuchowska-Skiba, D. (2017). W kierunku integracji – znaczenie serwisów społecznościowych dla osób niepełnosprawnych w Polsce. W: J. Niedbalski, M. Racław, D. Żuchowska- -Skiba (red.), Oblicza niepełnosprawności w teorii i praktyce. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 281–306.
371.Żuchowska-Skiba, D. (2020). Wykluczenie cyfrowe osób z niepełnosprawnościami – perspektywy badawcze. W: G. Całek, J. Niedbalski, D. Żuchowska-Skiba (red.), Jak badać zjawisko niepełnosprawności? Szanse i zagrożenia założeń teoretycznych i metodologicznych studiów nad niepełnosprawnością (195–211). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
372.Żuraw, H. (2011). Pedagogika specjalna w kręgu poszukiwań. Niepełnosprawność w perspektywie antropologii komunikacji. „Niepełnosprawność. Półrocznik Naukowy” 5, 51–68.
373.Źródła internetowe
374.Berne, P. (2015). Disability Justice – a working draft by Patty Berne. https://www.sinsinvalid. org/blog/disability-justice-a-working-draft-by-patty-berne (4.08.2024).
375.Bierzanowska, K. i in. (2019). Przychodzi baba do lekarza. Dostępność usług ginekologicznych dla kobiet z niepełnosprawnościami – raport z badania. Warszawa: Fundacja Kulawa Warszawa. https://www.kulawawarszawa.pl/wp-content/uploads/2020/03/ Fundacja_Kulawa_Warszawa_dost%C4%99pno%C5%9B%C4%87_gabinet%C3%B3w_ ginekologicznych.pdf (16.07.2024).
376.Burt, A.H., McCarty, M. (2024) .„The only disability in life is a bad attitude”: A quantitative exploration of the impacts of inspiration porn. „Modern Psychological Studies” 30 (1), Article 2. https://scholar.utc.edu/mps/vol30/iss1/2 (2.09.2024).
377.Ciszewski, W. (2019). Definiowanie pojęcia niepełnosprawności we współczesnej filozofii (s. 1–22). DOI: 10.26106/82hs-8187 (18.06.2024).
378.CODE (b.d.). What is Disability Justice?. https://code.as.ucsb.edu/what-is-disability-justice/ (4.08.2024).
379.Devlieger, C. (2018; 2023). Disability. W: F. Stein (red.), The Open Encyclopedia of Anthropology. Facsimile of the first edition in The Cambridge Encyclopedia of Anthropology. DOI: 10.29164/18disab (1.07.2024).
380.Disabled- World.com (2024). Disability: Facts and Statistics. www. disabled-world.com/ disability/statistics (6.05.2024).
381.Ferguson, S. (2014). Kyriarchy 101: We’re Not Just Fighting the Patriarchy Anymore. Dostępne na: „Everyday Feminism” 23.04.2014, http://everydayfeminism.com/2014/04/ kyriarchy-101/ (10.07.2024).
382.Hermann, M., Pentek, T., Otto, B. (2015). Design Principles for Industrie 4.0 Scenarios. http://www.iim.mb.tu-dortmund.de/cms/de/forschung/Arbeitsberichte/Design-Principles- for-Industrie-4_0-Scenarios.pdf (29.08.2024).
383.Hirszfeld, A. (2014). Przyszłość ciała, czyli symptomy pewnego nadmiaru. https://maga�- zynszum.pl/przyszlosc-ciala-czyli-symptomy-pewnego-nadmiaru/ (29.08.2024).
384.Hodgson, N. (2010). The patriarchy is dead ... but the kyriarchy lives on. „The Guardian” 10.09.2010. https://www.theguardian.com/commentisfree/2010/sep/10/kyriarchy- -and-patriarchy (10.07.2024).
385.Jagusiak, A. (2016). W kierunku ciała, czyli podmiot ucieleśniony według Elisabeth Grosz i Rosi Braidotti. https://machinamysli.org/podmiot-ucielesniony-wedlug-grosz-ora�- z-braidotti/#easy-footnote-53-1980 (14.08.2024).
386.Księżak, P. (2022). Prawo cyborgów (2). Własność i dobra osobiste. „Głos Prawa. Przegląd Prawniczy Allerhanda” t. 5 – nr 1 (9), poz. 12. https://glosprawa.pl/artykul-261/pra�- wo-cyborgow-2-wlasnosc-i-dobra-osobiste (11.08.2024).
387.Leniarski, R. (2007), Test uczciwości biegacza bez nóg. http://www.gazetawyborcza. pl/1,75248,4310702.html (1.09.2024).
388.Lesman, U. (2020). Przełom w protetyce i robotyce. Sztuczna skóra pozwala czuć. https://cyfrowa.rp.pl/technologie/art16937011-przelom-w-protetyce-i-robotyce-sztuczna- skora-pozwala-czuc (28.08.2024).
389.Marques, L. i in. (2019). Brief on Violence against Women and Girls with Disabilities: Latin America and the Caribbean. Gender and Diversity Division, Social Sector, Inter-American Development Bank. https://documents1.worldbank.org/curated/ en/864511600841231218/pdf/Brief-on-Violence-Against-Women-and-Girls-with- -Disabilities.pdf (16.07.2024).
390.Marquez, Y. (2014). 20 Queer People of Color You Should Know. https://www.outsmartmagazine. com/2014/05/20-queer-people-color-know/ (4.08.2024).
391.Mingus, M. (2010). Changing the Framework: Disability Justice. How our Communities Can Move Beyond Access to Wholeness, https://leavingevidence.wordpress.com/2011/02/12/ changing-the-framework-disability-justice/ (1.06.2024).
392.Olsen, S. (2015). Wright State to host conference on sexuality and disability. https:// webapp2.wright.edu/web1/newsroom/2015/09/30/wright-state-to-host-conference- -on-sexuality-and-disability/ (12.06.2024).
393.RANCOM (ba), (2010). Why no one should use that word: Kyriarchy instead of Patriarchy. https://rancom.wordpress.com/?s=kyriarchy (10.07.2024).
394.Realizing Society 5.0. https://www.japan.go.jp/abenomics/_userdata/abenomics/pdf/ society_5.0.pdf (25.05.2020).
395.Sins Invalid (2015). 10 Principles of Disability Justice. https://www.sinsinvalid.org/blog/ 10-principles-of-disability-justice (5.08.2024).
396.Sins Invalid. (2016). Skin, Tooth, and Bone–The Basis of Movement Is Our People: A Disability Justice Primer. Sins Invalid. San Francisco, CA: Dancer’s Group. https:// www.flipcause.com/secure/reward_step2/OTMxNQ==/65827 (3.08.2024).
397.Society for Disability Studies, (b.d.). SDS mission and history. https://disstudies.org/ index.php/mission-and-history/ (29.04.2024).
398.The Disabled People’s Movement (1997). A Resource Pack for Local Groups of Disabled People. Somercotes, Derbyshire: The British Council of Organisations of Disabled People (BCODP). https://disability-studies.leeds.ac.uk/wp-content/uploads/sites/40/ library/BCODP-workbook4.pdf (13.05.2024).
399.Tomański, R. (2019). Japoński człowiek nowej ery, czyli społeczeństwo 5.0. https://sek�- tor3-0.pl/blog/japonski-czlowiek-nowej-ery-czyli-spoleczenstwo-5-0/ (29.08.2024). Urbacki, R. (2012). Za miłosierdzie dziękujemy. Rozmowę przeprowadziły M. Konarzewska, P. Pacewicz. https://wyborcza.pl/duzyformat/1,127290,11344392. Rafal_Urbacki__Za_ milosierdzie_ dziekujemy.html (10.06.2024).
400.Wołkanowska-Kołodziej, E. (2018). Do nas tacy nie przychodzą. Kto wyklucza osoby z niepełnosprawnościami. https://wyborcza.pl/duzyformat/7,127290,23002093,do- -nas-tacy-nie-przychodza-kto-wyklucza-osoby-z.html (5.07.2024).
401.Zdrodowska, M. (2019). Review of Mladenov, Teodor. Disability and Postsocialism. „H-Disability”, H-Net Reviews. January 2019. https://networks.h-net.org/node/4189/ reviews/3616950/zdrodowska-mladenov-disability-and-postsocialism (30.07.2024).