Przegląd Zachodniopomorski


ISSN: 0552-4245    eISSN: 2353-3021    OAI    DOI: 10.18276/pz.2025.40-03
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ  DOAJ

Issue archive / t. 40 (69) 2025
Wsparcie rozwoju polskości we wschodnich prowincjach państwa niemieckiego po zakończeniu I wojny światowej w świetle opracowania historyka dziejów gospodarczych Franciszka Bujaka

Authors: Małgorzata Mastalerz-Krystjańczuk ORCID
Uniwersytet Pomorski w Słupsku
Keywords: Polska myśl zachodnia konferencja pokojowa w Paryżu Biuro Prac Kongresowych przy Ministerstwie Spraw Zagranicznych w Warszawie Franciszek Bujak granica polsko-niemiecka
Whole issue publication date:2025
Page range:16 (81-96)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstract

The demarcation of the border between Poland, which was reborn after World War I, and the German state was complicated for many reasons, and it was anticipated that the borders obtained as a result of negotiations would not satisfy either side. The presented document, authored by Franciszek Bujak, is an interesting and unique example of a plan for Polish peaceful expansion into the territories of eastern Germany, i.e. the districts of Wrocław, Legnica, Frankfurt-on-Oder, Szczecin, Koszalin, as well as Królewiec and Gąbin. It was to be implemented in about three decades, and its proper progress was to be guaranteed by appropriate provisions in the peace treaty being constructed at the time. Although this project was probably not considered or presented more extensively, it is worth learning about because of the thought it portrayed about the German threat, as well as the intended to eventually offset it - takeover of the indicated territories.
Download file

Article file

Bibliography

1.Źródła archiwalne:
2.Archiwum Akt Nowych
3.Zespoły:
4.Biuro Prac Kongresowych, sygn. 237
5.Delegacja Polska na Konferencję Pokojową w Paryżu, sygn. 132
6.Źródła drukowane:
7.Bujak, Franciszek, Studia nad osadnictwem Małopolski. Poznań: Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, 2001 (https://www.academia.edu/126468492/Franciszek_Bujak_historyk_w_nurcie_%C5%BCycia – dostęp: 05.01.2025)
8.Bujak, Franciszek. Wybór pism, T.I Nauka, społeczeństwo, historia. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976.
9.Przyłuska-Brzostek, Marta, red. Ekspertyzy i materiały delegacji polskiej na konferencję wersalską 1919 roku. Warszawa: Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, 2009.
10.Bierzanek Romuald, Józef Kukułka, red. Sprawy polskie na konferencji pokojowej w Paryżu w 1919r. Dokumenty i materiały, T. I – III. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1965,1967, 1968.
11.Opracowania:
12.Budzyński, Zdzisław. „Franciszek Bujak (1875-1953)”. (W:) Złota księga historiografii lwowskiej XIX i XX wieku, red. Jerzy Maternicki, 421-440. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2007.
13.Guldon, Zenon, Kazimierz Wajda. Źródła statystyczne do dziejów Pomorza Wschodniego i Kujaw od XVI do początków XX wieku. Charakterystyka, stan zachowania, wartość naukowa. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika, 1970.
14.Hoszowski, Stanisław. „Franciszek Bujak – w piątą rocznicę śmierci”, Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych 20 (1958), 14-25.
15.Janeczek, Andrzej. Posłowie do Studia nad osadnictwem Małopolski. Poznań: Poznańskie Wydawnictwo Przyjaciół Nauk, 2001.
16.Mroczko, Marian, oprac. Stanisław Kozicki. Pamiętnik (1876-1939). Słupsk: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pomorskiej, 2009.
17.Kulak, Teresa. Jan Ludwik Popławski. Biografia polityczna. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1994.
18.Łahoda, Mściwój. Zachodnia granica Polski. Warszawa: Drukarnia Literacka, 1918.
19.Mastalerz-Krystjańczuk, Małgorzata. „Pomorze Zachodnie w polskiej myśli politycznej w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku (do 1918 roku)”, Słupskie Studia Historyczne 18 (2012).
20.Mastalerz-Krystjańczuk, Małgorzata. Pomorze Zachodnie w polskiej nauce, publicystyce i działalności politycznej w latach 1919-1939 Słupsk: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pomorskiej, 2013.
21.Mroczko, Marian. Eugeniusz Romer (1871-1954). Biografia polityczna. Słupsk: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pomorskiej, 2008.
22.Mroczko, Marian. „Kwestia zasięgu polskiego obszaru narodowego na Zachodzie w polskich koncepcjach terytorialnych końca XIX i początku XX wieku”. Słupskie Studia Bałtyckie: Historia, (2)1993.
23.Mroczko, Marian, Polska myśl zachodnia 1918-1939. (Kształtowanie i upowszechnianie). Poznań: Instytut Zachodni, 1986.
24.Mroczko, Marian. Ziemie dzielnicy pruskiej w polskich koncepcjach i działalności politycznej 1864-1939. Gdańsk: Marpress, 1994.
25.Pasierb, Bronisław. Polskie prace przygotowawcze do Traktatu Pokojowego z Niemcami 1916-1948. Instytucje – ludzie –problemy. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Poznańskiego, 1996.
26.Romer, Eugeniusz. Pamiętnik paryski (1918-1919). Wrocław [i in.]: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1989.
27.Rudnicki, Mikołaj. „Zachodnia granica polska: ziemie lemborska, bytowska, słupska”. Rok Polski (3)1919.
28.Szafraniec, Bogna. Franciszek Bujak (1875-1953). Życie, działalność naukowo-dydaktyczna społeczna. Toruń: Adam Marszałek, 2009.
29.Wajda, Kazimierz K. Przeszłość statystyczna obecnego województwa toruńskiego. Ludność i gospodarka w ujęciu statystyki pruskiej z lat 1861- 1919. Toruń: Wojewódzki Urząd Statystyczny, 1992.
30.Wajda, Kazimierz. „Statystyka ludnościowa na ziemiach polskich pod panowaniem pruskim od połowy XVIII wieku do 1919 roku”. W: Rozwój myśli i instytucji statystycznych na ziemiach polskich, red.: Kolegium Redakcyjne Biblioteki Wiadomości Statystycznych, 1994.
31.Wapiński, Roman. Narodowa Demokracja 1893-1939. Ze studiów nad dziejami myśli nacjonalistycznej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich), 1980.
32.Wapiński, Roman. Roman Dmowski. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie, 1988.
33.Zieliński Józef, Ludwik Hass. „O profesorze Franciszku Bujaku – kontrowersyjnie”, Więź 178(1973), 2: 157-167.