Studia Administracyjne

Previously: Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Studia Administracyjne


ISSN: 2080-5209    eISSN: 2353-284X    OAI    DOI: 10.18276/sa.2025.21-03
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ

Issue archive / 1(21)|2025
Rola przepisów odnoszących się do przeciwdziałania praniu pieniędzy w inkluzji finansowej na rynku usług płatniczych
(The role of anti-money laundering regulations in financial inclusion in the payment services market)

Authors: Piotr Myszczyszyn ORCID
Keywords: AML/CFT financial inclusion basic payment account
Whole issue publication date:2025
Page range:15 (31-45)
Klasyfikacja JEL: K23
Cited-by (Crossref) ?:
Downloads ?: 1288

Abstract

Anti-Money Laundering and Counter-Terrorist Financing (AML/CFT) regulations play a crucial role in the global financial system; however, their implementation poses challenges in terms of financial inclusion. This article examines the relationship between AML/CFT requirements and financial inclusion, focusing on the basic payment account as an instrument supporting individuals at risk of financial exclusion. The aim of the study is to assess the impact of AML/CFT regulations on restricting access to financial services and to identify mechanisms that allow for balancing the security of the system with broad service accessibility. The analysis covers issues such as the refusal to open a basic payment account, customer identification, and the application of simplified customer due diligence measures. The research is based on the dogmatic-legal method. The findings indicate that stringent AML/CFT regulations may contribute to financial exclusion, particularly for individuals lacking full identity documentation. The application of simplified customer due diligence measures and a flexible regulatory approach, as seen in the case of Ukrainian refugees, demonstrate the possibility of adjusting AML/CFT requirements to specific social and economic conditions. The conclusions suggest the necessity of further adapting regulations to reduce barriers to financial services while maintaining the integrity of the financial system. In particular, the development of standards enabling customer identification with limited documentation is essential
Download file

Article file

Bibliography

1.Literatura
2.Bajor B., Ustawa o usługach płatniczych. Komentarz, red. J. Byrski, A. Zalcewicz, wyd. II, Warszawa 2021.
3.Blocher M., Podstawowy rachunek płatniczy i umowa podstawowego rachunku płatniczego, Warszawa 2019.
4.Gałęzowska K., (w:) Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Komentarz, red. M. Nowakowski, Warszawa 2023.
5.Kurowski Ł., Kluczowe hasła, (w:) Zarządzanie ryzykiem bankowym, red. M. Iwanicz-Drozdowska, Warszawa 2024.
6.Majcher J., Otto A., Jak wyznaczyć beneficjenta rzeczywistego?, Warszawa 2023.
7.Mednis A., Komentarz do ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, (w:) Prawo obrotu pieniężnego. Komentarz, red. P. Zapadka, Warszawa 2023.
8.Obczyński R., Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Komentarz, red. W. Kapica, Warszawa 2020.
9.Prawo pocztowe. Komentarz, red. M. Gaj, T. Laprus-Bałuka, A. Zaborowska, Warszawa 2023.
10.Szelągowska A., Instytucja podstawowego rachunku płatniczego w Polsce, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu 2018, nr 531.
11.Akty prawne
12.Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, zmieniająca rozporządzenie (UE) nr 648/2012 Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylająca dyrektywy 2005/60/WE i 2006/70/WE (Dz. Urz. UE L 141 z 5.06.2015).
13.Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/92/UE z 23 lipca 2014 r. w sprawie porównywalności opłat związanych z rachunkami płatniczymi, zmiany rachunków płatniczych i dostępu do podstawowego rachunku płatniczego (Dz. Urz. UE L 257 z 28.08.2014).
14.Ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. z 2024, poz. 17).
15.Ustawa z 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1391).
16.Ustawa z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. z 2023 r. poz. 1124 ze zm.).
17.Ustawa z 9 października 2015 r. o wykonaniu umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki w sprawie poprawy przestrzegania międzynarodowych obowiązków podatkowych oraz wdrożenia ustawy FATCA (Dz.U. 2017, poz. 1858).
18.Ustawa z 9 marca 2017 r. o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami (Dz.U. z 2023, poz. 1498).
19.Ustawa z 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz.U. z 2022, poz. 835 ze zm.).
20.Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz.U. z 2022 r. poz. 2324).
21.Ustawa z 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o usługach płatniczych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016, poz. 1997).
22.Inne źródła
23.Financial Action Task Force (FATF), Anti-money laundering and terrorist financing measures and financial inclusion – With a supplement on customer due diligence, FATF, Paris 2017.
24.Financial Action Task Force (FATF), Public Consultation on Revisions to Recommendation 1, INR. 1, INR. 10 and INR. 15, https://www.fatf-gafi.org/en/publications/Fatfrecommendations/R1-INR1- -INR10-INR15-Public-Consultation-Oct-24.html (11.02.2025).
25.Komisja Nadzoru Finansowego, Komunikat dot. stanowiska KNF w sprawie usług bankowych dla uchodźców z Ukrainy, Warszawa, 4 marca 2022 r.
26.Ministerstwo Finansów, Krajowa Ocena Ryzyka Prania Pieniędzy oraz Finansowania Terroryzmu, Warszawa 2023.
27.Związek Banków Polskich, Wyjaśnienia Rady Prawa Bankowego i Grupy Roboczej ds. Rachunków Bankowych w zakresie interpretacji ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o usługach płatniczych oraz niektórych innych ustaw (tzw. ustawa PAD), pismo z 5 maja 2021 r.