Studia Administracyjne

Przeprowadzone badanie dotyczyło kryteriów stosowanych przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów do oceny zobowiązania złożonego przez przedsiębiorcę w toku postępowania w sprawie uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Decyzja zobowiązująca wydawana w sprawach kontroli abstrakcyjnej wzorców umowy różni się od tych wydawanych w postępowaniu antymonopolowym i w postępowaniu w sprawach praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Uznaniowość wydania decyzji zobowiązującej w sprawach kontroli wzorców umowy i brak wyjaśnień organu w tym zakresie, utrudnia przedsiębiorcom podjęcie decyzji o złożeniu zobowiązania, jego treści i sposobie sformułowania. W celu zidentyfikowania kryteriów oceny złożonego zobowiązania dokonano analizy wszystkich decyzji w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone wydanych w latach 2017-2023. Z analizy wynika, że zobowiązanie poddawane jest ocenie z punktu widzenia celowości jego nałożenia na przedsiębiorcę, adekwatności zaproponowanych działań i zaniechań do naruszenia, bezpośredniego związku tych środków z kwestionowanymi postanowieniami wzorca, kompletności przedmiotowej i podmiotowej zobowiązania, tj. objęcia zaproponowanymi środkami skutków wszystkich kwestionowanych klauzul abuzywnych i możliwie najszerszego grona konsumentów. Wymóg, by zobowiązanie zostało złożone na wczesnym etapie postępowania zdaje się jednak nie odpowiadać specyfice decyzji zobowiązującej wydanej w sprawie kontroli abstrakcyjnej wzorca. Wydanie tej decyzji opiera się bowiem na udowodnieniu, a nie jedynie na uprawdopodobnieniu naruszenia zakazu posługiwania się postanowieniami niedozwolonymi we wzorcach umowy, zatem nie pozwala na skrócenie postępowania przed organem administracji, który mimo złożenia zobowiązania powinien kontynuować postępowanie dowodowe.