
Studia Językoznawcze
synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny
Wcześniej: Studia Językoznawcze : synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny
Błoto na szosie od „Pociechy” do Warszawy jest jednym z najcelniejszych i najgłębszych błot na świecie. Funkcje form superlatywnych w felietonach Henryka Sienkiewicza
DOI: 10.18276/sj.2017.16-12
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 1730-4180 |
| eISSN: | 2353-3161 |
| Autorzy: |
Magdalena
Pietrzak
Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny, Łódź |
| Słowa kluczowe: | Henryk Sienkiewicz felieton superlatywa |
| Data wydania numeru / monografii: | 2017 |
| Liczba stron: | 16 (189-204) |
| OAI-PMH: | Metadane |
Abstrakt
Celem artykułu jest określenie funkcji form superlatywnych występujących w kronikach felietonowych
Henryka Sienkiewicza. Teksty pochodzą z lat 1873–1875, czyli z okresu, kiedy Litwos
był czynnym dziennikarzem. Wyekscerpowana baza materiałowa liczy ok. 500 superlatywów
(zarówno form syntetycznych, jak i analitycznych oraz wtórnych użyć). Uśredniając dane
liczbowe, w jednym felietonie Sienkiewicza występuje 8 superlatywów. Formy superlatywne
stanowią materiał zróżnicowany zarówno pod względem formalnym, jak i znaczeniowym, a co
za tym idzie – funkcjonalnym. Szczegółowe funkcje determinowane są przez kontekst użycia.
Funkcja prymarna, czyli intensyfikacja cechy wyrażonej przez przymiotnik lub przysłówek,
służyła różnym celom – najczęściej perswazyjnym, ponadto była wykładnikiem wartościowania,
hiperbolizacji i delimitacji. Dotychczasowe badania nad warsztatem pisarskim autora Trylogii
każą tłumaczyć znaczną frekwencję superlatywów specyfiką gatunkową felietonu – czyli
tendencją do wyolbrzymiania zjawisk, ich perswazyjnego przerysowywania.
Podgląd PDF
Bibliografia (17)
- Białoskórska, Mirosława. Słownictwo prasy polskiej połowy XIX wieku. Zjawiska progresywne i recesywne. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 1992.
- Krzyżanowski, Julian. Henryka Sienkiewicza żywot i sprawy. Warszawa: PIW, 1968.
- Krzyżanowski, Julian. Twórczość Henryka Sienkiewicza. Warszawa: PIW, 1973.
- Mariak, Leonarda, Perswazyjność prasy tajnej okresu Powstania Styczniowego (1861–1864) na przykładzie leksyki. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 2001.
- Mariak, Leonarda, Leksyka z zakresu wojskowości w Trylogii Henryka Sienkiewicza. Część II. Słownik. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 2009.
- Mariak, Leonarda. „Funkcja ekspresywna leksyki z zakresu medycyny w listach prywatnych Henryka Sienkiewicza”. Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza 21 (2014), 2: 53–71.
- Mariak, Leonarda. „Funkcja informacyjna leksyki z zakresu medycyny w listach prywatnych Henryka Sienkiewicza”. W: Leksyka języków słowiańskich w badaniach synchronicznych i diachronicznych, red. Małgorzata Gębka-Wolak, Joanna Kamper-Warejko, Andrzej Moroz, 217–241. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK, 2014.
- Mariak, Leonarda. „Neologizmy w korespondencji prywatnej Henryka Sienkiewicza”, Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza 23 (2016), 2 [w druku].
- Mazan, Bogdan, „Z tajników i powszechników sztuki pisarskiej Sienkiewicza”. W: Po co Sienkiewicz? Sienkiewicz a tożsamość narodowa: Z kim i przeciw komu? Warszawa–Kiejdany–Łuck–Zbaraż–Beresteczko, koncepcja i red. naukowa Tadeusz Bujnicki, Jerzy Axer, 216–239. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2007.
- Mocarska-Tycowa, Zofia. „Sienkiewicz i malarstwo”. W: Z pogranicza literatury i sztuk, red. Zofia Mocarska-Tycowa, 113–140. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 1996.
- Pietrzak, Magdalena, „Felieton doby pozytywizmu i jego pogranicza”. W: Pogranicza, red. Danuta Kowalska, 515–526. Łódź: Archidiecezjalne Wydawnictwo Łódzkie, 2007.
- Pietrzak, Magdalena. „«Malowanie słowem» – o stylu sprawozdań Henryka Sienkiewicza z wystaw malarskich”. LingVaria XI (2016): 111–122.
- Pietrzak, Magdalena. Językowe środki kreowania postaci w twórczości historycznej Henryka Sienkiewicza. Łódź: Wydawnictwo UŁ, 2004.
- Pietrzak, Magdalena. Wyznaczniki gatunkowe felietonu drugiej połowy XIX wieku (na przykładzie tekstów Henryka Sienkiewicza, Bolesława Prusa i Aleksandra Świętochowskiego). Łódź: Wydawnictwo UŁ, 2013.
- Puzynina, Jadwiga. „Kontekst a rozumienie tekstu”. Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego 53 (1997): 15–32.
- Wilkoń, Aleksander. O języku i stylu „Ogniem i mieczem” Henryka Sienkiewicza. Studia nad tekstem. Warszawa: PWN, 1976.
- Wilkoń, Aleksander, Spójność i struktura tekstu. Wstęp do lingwistyki tekstu. Kraków: Universitas, 2002.


