Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie


ISSN: 1230-0780    eISSN: 2719-4337    OAI    DOI: 10.18276/skk.2025.32-10
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  CEEOL  ERIH PLUS  DOAJ

Issue archive / nr 32 2025
Sobór Nicejski w 325 roku i jego znaczenie w najbliższych latach po zakończeniu
(The Council of Nicea in 325 and its significance in the years following the end of the)

Authors: Henryk Pietras ORCID
Pontificia Università Gregoriana, Roma; ATK Collegium Bobolanum, Warszawa
Keywords: Council of Nicaea (325) imperial Church creed unity of the Church reconciliation of schismatics and heretics
Whole issue publication date:2025
Page range:15 (191-205)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstract

The Council of Nicaea was called by Emperor Constantine for June 325, after he had defeated his rivals for power and assumed full rule of the Empire. He wished to solemnly celebrate the twentieth anniversary of his reign, to proclaim universal peace, religious concord throughout the Church and unity of worship, and to establish a single day of Easter for the whole Church in the Empire. A common creed was established and a series of twenty disciplinary canons were drawn up to regulate the most important ecclesiastical matters. For the Emperor, the most important thing was the unity of the Church, on which he wished to base the unity of the State, so he sought the reconciliation of schismatics and heretics, excluding any condemnation. These canons remained in the legislation of the Church for many centuries, and the creed, with changes and additions, eventually became the main Credo of the Church, as the “Nicene-Constantinopolitan Creed”.
Download file

Article file

Bibliography

1.Acta synodalia (Ann. 50–381), oprac. Arkadiusz Baron, Henryk Pietras. Synodi et Collectiones Legum. Vol. I. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2006 = SCL (Synodi et Collectiones Legum).
2.Ambroży z Mediolanu. De fide II. Vol. 5 books. 378–380.
3.Ariusz. „Thalia” (fr). W: Atanazy. List ogólny do biskupów Egiptu i Libii (Epistula encyclica ad episcopos Aegypti et Libyae), 12; z Athanasius Werke. T. I/1/1, red. Karin Metzler, Dirk U. Hansen, Kyriakos Savvidis, 44. Berlin–New York, 1996.
4.„Arles (1 sierpnia 314)”. W: Acta synodalia (Ann. 50–381), oprac. Arkadiusz Baron, Henryk Pietras. Synodi et Collectiones Legum. Vol. I, 68*–75*. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2006.
5.Atanazy Wielki. „Apologie przeciw arianom”. W: Atanazy Wielki. Apologie. Tłum., wstęp, oprac. Jan Ożóg. Pisma Starochrześcijańskich Pisarzy. T. 21, 95–166. Warszawa: ATK, 1979.
6.Atanazy Wielki. O dekretach soboru Nicejskiego o wypowiedzi Dionizego o synodach w Rimini i Seleucji. Tłum. Paweł Marek Szewczyk. Źródła Myśli Teologicznej. T. 60. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2011.
7.Codex Theodosianus XVI, 5,1 (1 sett. 326) = CTh; wersja w języku polskim: Kodeks Teodozjusza. Księga Szesnasta (Codicis Theodosiani Liber Sextus Decimus). Tłum. Agnieszka Caba, oprac. Monika Ożóg, Monika Wójcik, wstęp Michał Stachura. Źródła Myśli Teologicznej. T. 71. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2014.
8.Cyprian. Listy, oprac. Emil Stanula. Tłum. Władysław Wojciech Szołdrski, wstęp Marian Michalski. Pisma Starochrześcijańskich Pisarzy 1, 59, 1. Warszawa: ATK, 1969.
9.„Decretum sinodi orientalium apud Serdicam”, 6. W: Hilary z Poitiers. Tractatus mysteriorum, Fragmenta, Ad Constantium Imperatorem, Hymni. Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum (CSEL) 65, 48.
10.„Elwira (ok. 306)”. W: Acta synodalia (Ann. 50–381), oprac. Arkadiusz Baron, Henryk Pietras. Synodi et Collectiones Legum. Vol. I, 49*–62*. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2006.
11.Euzebiusz z Cezarei. Historia Ecclesiastica, VIII, 13,12. W: SCL 1, 110–123 = Euzebiusz z Cezarei, HE; wersja w języku polskim: Euzebiusz z Cezarei. Historia kościelna. Tłum. Agnieszka Caba na podst. tłum. Arkadiusza Lisieckiego, oprac. Henryk Pietras. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2014.
12.„Kanony”. W: Dokumenty Soborów Powszechnych, tekst grecki, łaciński, polski. T. 1: Nicea I z Konstantynopol I z Efez z Chalcedon Konstantynopol II z Konstantynopol III z Nicea II (325–787), układ i oprac. ks. Arkadiusz Baron, ks. Henryk Pietras SJ, 25–47. Kraków: Wydawnictwo WAM, Księża Jezuici, 2002.
13.Latinovic, Vladimir. „Arius Conservativus? The Question of Arius’ Theological Belonging”. Studia Patristica 95, 21 (2017): 27–41.
14.„List Konstantyna do biskupa Aleksandra i prezbitera Ariusza”. W: Euzebiusz z Cezarei. Życie Konstantyna. Księga II, 64. Wstęp, tłum., przypisy Teresa Wnętrza, 163. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2007.
15.Maraval, Pierre. „Constantin est-il devenu arien ?”. W: Constantino, ¿el primer emperador cristiano? Religión y política en el siglo IV, 253–254. Barcelona: Publicacions i Edicions de la Universitat de Barcelona, 2012.
16.Masana, Josep Vilella. „Colecciones falsamente atribuidas a un concilio”. Cristianesimo nella Storia 39, 1 (2018): 137–175.
17.Nau, François. „Littérature syriaque inédite”. Revue de l’Orient Chrétien 4 (1909): 5–24.
18.„Nike (359)”. W: Acta synodalia (Ann. 50–381), oprac. Arkadiusz Baron, Henryk Pietras. Synodi et Collectiones Legum. Vol. I, 235*–236*. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2006.
19.Patrologia Graeca, red. Jacques Paul Migne. Paris: Wydawnictwo J.-P. Migne’a, 1856–1866 = PG.
20.Patrologia Latina, red. Jacques Paul Migne. Paris: Wydawnictwo J.-P. Migne’a, 1844–1855 = PL.
21.Pietras, Henryk. „Fonti sulla condanna di Ario a Nicea nel 325”. Gregorianum 104, 3 (2023): 485–514.
22.Pietras, Henryk. „Kim są ci, którzy «dwa razy zawarli małżeństwo» z 8. kanonu Soboru Nicejskiego z 325 roku?”. Studia Bobolanum 27, 1 (2016): 185–204.
23.Pietras, Henryk. „Le ragioni della convocazione del Concilio Niceno da parte di Costantino il Grande. Un’investigazione storico-teologica”. Gregorianum 82, 2 (2001): 5–35.
24.Pietras, Henryk. „Lettera di Costantino alla Chiesa di Alessandria e Lettera del sinodo di Nicea agli Egiziani (325) – i falsi sconosciuti da Atanasio?”. Gregorianum 89, 3 (2008): 727–739.
25.Pietras, Henryk. „List Konstantyna do Aleksandra i Ariusza a zwołanie Soboru Nicejskiego”. Vox Patrum 26, 49 (2006): 531–547.
26.Pietras, Henryk. „Nieznana mowa obrończa Ariusza wygłoszona na placu przed pałacem cesarskim w Nicei, w czasie wielkiego synodu”. W: Ortodoksja, herezja, schizma w Kościele starożytnym, red. Feliks Drączkowski i in., 35–45. Lublin: Polihymnia, 2012.
27.Pietras, Henryk. Concilio di Nicea (325) nel suo contesso. Roma: GBPress, 2021.
28.Pietras, Henryk. Council of Nicaea (325). Religious and Political Context, Documents, Commentaries. Tłum. Marcin Fijak. Roma: GBPress, 2016.
29.Pietras, Henryk. Sobór Nicejski (325). Kontekst religijny i polityczny, dokumenty, komentarze. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2013.
30.Rufin z Akwilei. Historia Ecclestiastica I, 6; PL 21, 47 = Rufin z Akwilei, HE. Wydanie krytyczne tekstu z włoskim tłumaczeniem: Tyranni Rufini, Scritta varia, oprac. M. Simonetti (na podstawie wydania T. Mommsena). Aquileia, 2000.
31.„Rzym (340/341): List Juliusza I do Antiocheńczyków”. W: Acta synodalia (Ann. 50–381), oprac. Arkadiusz Baron, Henryk Pietras. Synodi et Collectiones Legum. Vol. I, 110*–123*. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2006.
32.Sources Chrétiennes, 477, 143–147. Paris: Les Editions Du Cerf, 1947 = SCh.
33.Sobór Konstantynopolitański III. „Wykład wiary”, 14. W: Dokumenty Soborów Powszechnych. T. I: Nicea I – Konstantynopol I – Efez – Chalcedon – Konstantynopol II – Konstantynopol III – Nicea II (325–787), oprac. Arkadiusz Baron, Henryk Pietras. Źródła Myśli Teologicznej. T. 24, 308–323. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2001.
34.Sokrates Scholastyk. Historia Kościoła, I, 10. Tłum. Stefan Józef Kazikowski. Warszawa: Pax, 1985.
35.Socrates Scholasticus, Ecclesiastica Historia. T. 1, red. Robertus Hussey. Documenta Catholica Omnia Oxonii: Typographeo Academico, 1853 = Sokrates, HE.