Studia Maritima

ISSN: 0137-3587     eISSN: 2353-303X    OAI    DOI: 10.18276/sm.2025.38-07
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ

Issue archive / Vol. 38 2025
The Establishment and Activities of the Company “Polsko-Brytyjskie Towarzystwo Okrętowe S.A.” in Gdynia in the Interwar Period in the Light of Commercial Register Files

Authors: Jarosław Drozd ORCID
Uniwersytet Gdański
Keywords: Gdynia shipping Polish merchant navy interwar period state archives
Whole issue publication date:2025-12
Page range:22 (159-180)
Klasyfikacja JEL: N00 N74 N94
Cited-by (Crossref) ?:

Abstract

Three volumes of register files of the “Polsko-Brytyjskie Towarzystwo Okrętowe S.A.” from 1929–1938, which are part of the archival team of the Municipal Court in Gdynia, contain the most important documents (mainly in the form of reports and correspondence) related to the company’s operational and financial results, fleet and work organisation. They are not only comprehensive and diverse in terms of content, but, above all, they are an official source of information on the history of the popular “Polbryt,” created in its office. The information contained in them provides a basis for further research into the history of this shipping company, which had its most important period in the years 1929–1938. The company was established on 21 December 1928 after lengthy negotiations with Ellerman’s Wilson Line Limited. The result was the purchase of four cargo and passenger ships, which ensured regular transport between Gdańsk and Gdynia and ports in England (London, Hull, Dover) and France (Le Havre, Cherbourg and Dunkirk). The main goal of PBTO was to transport butter, bacon and eggs, i.e. perishable goods, as well as passengers (mainly emigrants travelling via Britain and France to North America) and horses. The company was established at a particularly difficult time for the development of global shipping. From its very first year, it had to combat not only a disastrous freight market and poor emigration conditions, but also difficulties arising from its lack of experience. Nevertheless, PBTO played an important role in the development of Polish-English and Polish-French trade relations. This article, like the company’s registration files, ends on 31 December 1938 due to the outbreak of World War II and the suspension of work by Polish courts keeping commercial records.
Download file

Article file

Bibliography

1.Archival sources
2.Archiwum Państwowe w Gdańsku Oddział w Gdyni [State Archives in Gdańsk, Gdynia Branch].
3.Sąd Grodzki w Gdyni, Akta rejestrowe “Polsko-Brytyjskiego Towarzystwa Okrętowego S.A. w Gdyni,” vol. 1, File No. 149/455.
4.Sąd Grodzki w Gdyni, Akta rejestrowe “Polsko-Brytyjskiego Towarzystwa Okrętowego S.A. w Gdyni,” vol. 2, File No. 149/456.
5.Sąd Grodzki w Gdyni, Akta rejestrowe “Polsko-Brytyjskiego Towarzystwa Okrętowego S.A. w Gdyni,” vol. 3, File No. 149/457.
6.Printed sources
7.“1937 styczeń 3, Gdynia – Informacje Inspektoratu Straży Granicznej Gdynia dla Pomorskiego Inspektora Okręgowego Straży Granicznej w Bydgoszczy o firmie «Polbryt» Polsko-Brytyjskie Towarzystwo Okrętowe w Gdyni.” in: Wywiad gospodarczy Straży Granicznej wobec firm gdańsko–gdyńskich w latach 1932–1938. Compiled by Piotr Kołakowski, and Ryszard Techman, 110–111. Słupsk: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pomorskiej, 2010.
8.“Bilanse polskich towarzystw okrętowych.” Wiadomości Portu Gdyńskiego 6 (1938): 25.
9.“Działalność polskiej floty handlowej w styczniu.” Biuletyn Izby Przemysłowo-Handlowej w Gdyni 4 (28.02.1939): 20–21.
10.“Działalność polskiej floty handlowej w lutym.” Biuletyn Izby Przemysłowo-Handlowej w Gdyni 6 (31.03.1939): 9–11.
11.“Działalność polskiej floty handlowej w marcu.” Biuletyn Izby Przemysłowo-Handlowej w Gdyni 9 (15.05.1939): 11–12.
12.“Działalność polskiej floty handlowej w marcu 1939 r.” Biuletyn Izby Przemysłowo-Handlowej w Gdyni 10 (30.05.1939): 11–13.
13.“Działalność polskiej floty handlowej w kwietniu.” Biuletyn Izby Przemysłowo-Handlowej w Gdyni 10 (30.05.1939): 13–14.
14.“Działalność polskiej floty handlowej w maju.” Biuletyn Izby Przemysłowo-Handlowej w Gdyni 11 (15.06.1939): 10–11.
15.“Działalność polskiej floty handlowej w czerwcu.” Biuletyn Izby Przemysłowo-Handlowej w Gdyni 14, (30.07.1939): 10–12.
16.“Ostatnie wiadomości z nad morza.” Polska Gospodarcza 29 (1930): 1299.
17.“Ostatnie wiadomości z nad morza.” Polska Gospodarcza 39 (19300: 1741.
18.“Ostatnie wiadomości z nad morza.” Polska Gospodarcza 42 (1930): 1867.
19.“Ostatnie wiadomości z nad morza.” Polska Gospodarcza 39 (1931): 1386.
20.“Roczne walne zgromadzenie Sp. Akc. „Żegluga Polska» i Polsko-Brytyjskiego Towarzystwa Okrętowego.” Biuletyn Izby Przemysłowo-Handlowej w Gdyni 12 (05.05.1934): 10.
21.“Rozkład jazdy statków P.B.T.O.” Morze 2 (1931): 11.
22.“Sprawozdanie z działalności Polsko-Brytyjskiego Towarzystwa Okrętowego w Gdyni.” Flota Narodowa 21 (1930): 14–15.
23.“Walne zgromadzenie S. A. «Żegluga Polska» oraz Polsko-Brytyjskiego Towarzystwa Okrętowego.” Wiadomości Portu Gdyńskiego 5 (1934): 39.
24.Press
25.Biuletyn Izby Przemysłowo-Handlowej w Gdyni (1932–1939)
26.Flota Narodowa (1930)
27.Morze (1928–1933)
28.Polska Gospodarcza (1930–1939)
29.Przemysł i Handel (1928)
30.Wiadomości Portu Gdyńskiego (1931–1938)
31.Wiadomości Portowe (1939)
32.References
33.“Budowa nowego statku dla Polsko-Brytyjskiego Towarzystwa Okrętowego.” Polska Gospodarcza 33 (1933): 1023.
34.Czerwińska, Wanda. Rola państwa w polskiej gospodarce morskiej (1919–1939). Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1975.
35.“Dalszy rozwój polskiej floty handlowej.” Morze 10–11 (1931): 27.
36.Dopierała, Bogdan. Wokół polityki morskiej Drugiej Rzeczypospolitej. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1978.
37.Drozd, Jarosław. “Register Files of The State Enterprise and the Joint Stock Company «Żegluga Polska» in Gdynia as a Source in Research on the Polish Merchant Navy under the Second Polish Republic.” Studia Maritima XXXIV (2021): 87–101. DOI: 10.18276/sm.2021.34-04.
38.Gieysztor, Władysław. “Bolączki żeglugowe.” Polska Gospodarcza 46 (1930): 2009–2011.
39.Korolkiewicz, Jan. “Praca polskiej floty handlowej w I kwartale 1939 r.” Polska Gospodarcza 28 (1939): 1056–1057.
40.Kosko, Stanisław. “Rozwój polskiej marynarki handlowej.” Morze 8–9 (1933): 3–4.
41.Kuźmiński, Bolesław. “Regularne połączenia żeglugowe portu gdyńskiego.” Morze 8 (1930): 9.
42.“Linia Gdynia - Havre.” Polska Gospodarcza 19 (1935): 615.
43.Machaliński, Zbigniew. Gospodarcza myśl morska II Rzeczypospolitej 1919–1939. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1975.
44.“Nowe jednostki polskiej floty handlowej.” Wiadomości Portu Gdyńskiego 10 (1931): 18–19.
45.“Nowe jednostki polskiej floty handlowej.” Wiadomości Portowe 1–2 (1939): 17–18.
46.“Nowe polskie statki handlowe.” Morze 6 (1932): 13.
47.“Nowe zamówienie dla polskiej floty handlowej.” Biuletyn Izby Przemysłowo-Handlowej w Gdyni 2 (30.01.1939): 16.
48.“Nowy parowiec polski.” Wiadomości Portu Gdyńskiego 1 (1934): 31.
49.“Nowy statek Polbrytu.” Biuletyn Izby Przemysłowo-Handlowej w Gdyni 11 (12.05.1932): 17.
50.“Nowy statek Polsko-Brytyjskiego Tow. Okrętowego.” Morze 5 (1932): 13.
51.“Nowy statek Polsko-Brytyjskiego Tow. Okrętowego.” Wiadomości Portu Gdyńskiego 7 (1932): 21.
52.Ocioszyński, Tadeusz. “Polska marynarka handlowa w dobie kryzysu.” Polska Gospodarcza 44 (1931): 1501–1503.
53.Piłsudski, Rowmund. “Odnawianie taboru polskiej floty handlowej.” Polska Gospodarcza 12 (1934): 382–383.
54.“Polsko-Angielskie Towarzystwo Żeglugi.” Przemysł i Handel 48 (1928): 1966.
55.“Polsko-Brytyjskie Tow. Okrętowe.” Polska Gospodarcza 30 (1930): 1341–1342.
56.“Polsko-Brytyjskie Towarzystwo Okrętowe (pierwszy rok eksploatacji).” Flota Narodowa 14 (1930): 11.
57.“Polsko-Brytyjskie Towarzystwo Okrętowe Spółka Akcyjna (Polish-British Steamship Company Limited).” Flota Narodowa 13 (1930): 8.
58.“Próba regularnego połączenia Gdyni z Anglią.” Morze 2 (1928): 25.
59.“S/S «Lida».” Polska Gospodarcza 46 (1938): 1673–1674.
60.“S/S «Lida» w porcie gdyńskim.” Polska Gospodarcza 45 (1938): 1551.
61.“S/S «Lida» polski frachtowiec drzewny.” Biuletyn Izby Przemysłowo-Handlowej w Gdyni 20 (30.10.1938): 11.
62.“S/S «Łódź» w doku.” Wiadomości Portu Gdyńskiego 2 (1933): 19.
63.“S/S «Premjer» odpłynął z Gdyni pod włoską banderą.” Biuletyn Izby Przemysłowo-Handlowej w Gdyni 33 (25.11.1935): 14–15.
64.“S/S «Premjer» sprzedany zagranicę.” Wiadomości Portu Gdyńskiego 11 (1935): 19.
65.“Statek «Łódź» pod banderą wojenną.” Morze 11 (1932): 18–19.
66.Szyszkowski, Stefan Zbigniew. “Zmiany w strukturze polskich towarzystw żeglugowych.” Polska Gospodarcza 23 (1932): 669–670.
67.Urbański, Edmund. “Programowa rozbudowa polskiej floty handlowej.” Biuletyn Izby Przemysłowo-Handlowej w Gdyni 14 (30.07.1939): 3–5.
68.“Zamówienie nowego statku.” Wiadomości Portu Gdyńskiego 9 (1933): 39.
69.“Zamówienie nowego statku dla «Polbrytu».” Biuletyn Izby Przemysłowo-Handlowej w Gdyni 22 (15.08.1933): 24.
70.“Zamówienie nowego statku pasażersko-towarowego.” Polska Gospodarcza 3 (1939): 92.