Acta Iuris Stetinensis

Previously: Zeszyty Naukowe. Roczniki Prawnicze


ISSN: 2083-4373     eISSN: 2545-3181    OAI    DOI: 10.18276/ais.2025.55-02
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ

Issue archive / 4/2025 (55)
Trybunał Stanu- organ rzeczywistej odpowiedzialności konstytucyjnej czy przykład martwego prawa?
(The Tribunal of State – a body of real constitutional accountability or an example of a dead law?)

Authors: Grzegorz Chmielewski ORCID
grzegorz.chmielewski@pans.nysa.pl
Keywords: Tribunal of State constitutional accountability Poland
Whole issue publication date:2025
Page range:13 (27-39)
Cited-by (Crossref) ?:
Downloads ?: 67

Abstract

The Tribunal of State in Poland is an organ of constitutional accountability of the most important functionaries in the state. In the article, the author presents this institution as an important element of the system of a democratic state of law. He briefly characterizes its history and legal position. He uses the descriptive, historical and comparative legal methods. The author pays special attention to the long-standing inaction of this institution and examples of threats to use this instrument against specific politicians. In doing so, he indicates what reasons may have led to such a state of affairs. He also presents de lege ferenda remarks as a proposal of measures that could change the current situation. Ultimately, he also proves that without a deep reform of regulations concerning the Tribunal of State, one of the causes of the Polish constitutional crisis against the growing phenomenon of populism and authoritarianism in Poland will not be removed.
Download file

Article file

Bibliography

1.Banaszak B., Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2012. Banaszak B., Prawo konstytucyjne, Warszawa 2008.
2.Białogłowski W., Trybunał Stanu, w: M. Grzybowski, B. Przywora (red.), Konstytucyjny system organów Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2024, s. 285–308.
3.Błaś A., Boć J., Rada Ministrów i administracja rządowa, w: J. Boć (red.), Konstytucje Rzeczypospolitej oraz komentarz do Konstytucji RP z 1997 roku, Wrocław 1998, s. 233–253.
4.Buczkowski Ł., Instrumenty wdrażania idei dobrej administracji na gruncie zasady parlamentarnego systemu rządów, w: Z. Duniewska, A. Krakała, M. Stahl (red.), Zasady w prawie administracyjnym. Teoria, praktyka, orzecznictwo, Warszawa 2018.
5.Chmielewski G., Prokuratura jako gwarant ochrony praw i wolności w Republice Słowackiej, „Prokuratura i Prawo” 2010, nr 10, s. 131–148.
6.Ciżyńska A., Czy istnieje alternatywa dla Trybunału Stanu? „Przegląd Europejskiej Kultury Prawnej” 2019, nr 8, s. 62–77.
7.Dziemidok-Olszewska B., Odpowiedzialność polityczna i prawna władzy wykonawczej, „Athenaeum” 2011, vol. 32, s. 158–173.
8.Garlicki L., Rada Ministrów: powoływanie – kontrola – odpowiedzialność, w: A. Bałaban (red.), Rada Ministrów. Organizacja i funkcjonowanie, Kraków 2002. Giżyńska M., Odpowiedzialność konstytucyjna członków Rady Ministrów w Polsce – uwagi porównawcze, w: M. Giżyńska, D. Ossowska-Salamonowicz, F. Freitag, M. Malessa, K. Pawikowski (red.), Odpowiedzialność prawna funkcjonariuszy publicznych. Wybrane zagadnienia, Olsztyn 2017, s. 173–182. Grabowska S., Trybunał Stanu jako specjalny organ orzekający w sprawie odpowiedzialności konstytucyjnej prezydenta, „Studia Politologiczne” 2016, vol. 42, s. 107–123.
9.Grajewski K., Steinborn S. (red.), Ustawa o Trybunale Stanu. Komentarz, Warszawa 2020. Kaleta K.J., Pichlak M., Nawacka A., Wyjaśnianie polskiego kryzysu konstytucyjnego. Raport z systematycznej analizy piśmiennictwa, Warszawa 2024. Kęskrawiec M., Trybunał Stanu umarł, pogrzebu nikt nie zorganizował, 11.12.2020 r., https://plus.gazetakrakowska.pl/trybunal-stanu-umarl-pogrzebu-nikt-nie-zorgani zowal/ar/c15-15339564.
10.Majchrowski J.M., Polityczne, ideowe i prawne uwarunkowania działalności Trybunału Stanu, „Politeja” 2004, nr 1, s. 296–314.
11.Opaliński B., Trybunał Stanu w polskim porządku ustrojowym. Zagadnienia wybrane, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2011, nr 2, s. 111–130.
12.Pietrzak M., Trybunał Stanu, Warszawa 1992. Prokop K., Trybunał Stanu, w: S. Bożyk (red.), Prawo konstytucyjne, Białystok 2014, s. 367–379.
13.Sakowicz A., Steinborn S., w: M. Safjan, L. Bosek (red.), Konstytucja RP, t. II, Komentarz do art. 87–243, Warszawa 2016.
14.Skoumal J., Mec. Jacek Dubois: Trybunał Stanu jest instytucją martwą, 22.11.2023 r., https://www.rp.pl/sady-i-trybunaly/art39448561-mec-jacek-dubois-trybunal-stanujest- instytucja-martwa. Świda Z., Trybunał Stanu, w: J. Boć (red.), Konstytucje Rzeczypospolitej oraz komentarz do Konstytucji RP z 1997 roku, Wrocław 1998, s. 303–306.